Wacław Pawlak

Z Jabcok

Wacław Pawlak (ur. 11 marca 1909 w Bądkowie, zm. 7 września 1989) – nauczyciel, bibliotekarz, działacz społeczno-kulturalny.

Biografia

Urodził się 11 marca 1909 w Bądkowie koło Goszczyna w średniozamożnej rodzinie chłopskiej, jako syn Jana i Józefy z Białkowskich. W 1909 rodzice sprzedali gospodarstwo (8,40 ha), kupili pół domu przy ul. Mogielnickiej 1 i tu prowadzili gospodę. Szkołę powszechną ukończył w Grójcu (1924), Państwowe Seminarium Męskie w Mogielnicy (1925–1930), Państwowy Instytut Robót Ręcznych i Rysunków (1935/1936) i roczne studium w Wyższej Szkole Dziennikarskiej w Warszawie (1930/1931). Podczas nauki w Seminarium był redaktorem pierwszych dwóch numerów szkolnej gazetki „Nasze Pismo”, autorem wielu artykułów, opowiadań i 17 wierszy. W latach 1930–1941 pracował w okolicach Warszawy: w szkole powszechnej w Zdobyczy Robotniczej - dziś w granicach Warszawy (1930/1931), Zaborowie k. Błonia (1931/1932), Dawidach k. Raszyna (1932/1933), Nieporęcie (1933–1938), Zielonce (1938–1941). W 1939 wstąpił na ochotnika do Wojska Polskiego, w Lublinie dostał się do niewoli, z której uciekł i wrócił do Zielonki w październiku 1939; w 1940 wstąpił do Związku Walki Zbrojnej, zagrożony aresztowaniem przeniósł się do Gołosz koło Błędowa i tu uczył w szkole powszechnej oraz na tajnych kompletach z zakresu szkoły średniej (1941–1945). Od października 1945 do 31 sierpnia 1951 prowadził zajęcia w Uniwersytecie Ludowym w Głuchowie koło Grójca, od września do 31 grudnia 1951 pracował w Kukłowym Teatrze Młodego Widza „Baj”, dla którego przygotował scenografię i kukiełki do sztuki Marii Kownackiej Sad Wawrzyńca. Od 1 lutego do końca marca 1952 był redaktorem czasopisma „Poradnik świetlicowy”, od 1 kwietnia 1952 do 31 kwietnia 1954 kierował Powiatową Biblioteką Publiczną, następnie pełnił funkcję podinspektora pracy pozalekcyjnej w Wydziale Oświaty Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Grójcu (luty 1954–sierpień 1957). W 1957 zorganizował Pedagogiczną Bibliotekę Powiatową, którą kierował od 1 września tego roku do 30 kwietnia 1965, potem uczył w Szkole Podstawowej w Pamiątce (1 maja 1965–31 sierpnia 1966), a wreszcie w Liceum Ogólnokształcącym w Grójcu (1966–1972). Pracował tu na stanowisku kierownika świetlicy, a po przejściu na emeryturę, w niepełnym wymiarze godzin uczył wychowania plastycznego (do 1975).

W latach 1951–1960 napisał kilka artykułów z zakresu problematyki teatru lalek, bibliotekarstwa, wychowania plastycznego i kilka sprawozdań z wystaw plastycznych, które ogłosił na łamach czasopism: „Teatr Lalek” (1951), „Rysunek” (1954, 1955), „Głos Nauczycielski” (1958, 1960), „Nowa Kultura” (1958) oraz w seryjnych wydawnictwach zbiorowych: Z doświadczeń bibliotek szkolnych i pedagogicznych (1959, 1960), Problemy pracy kulturalno-oświatowej wśród nauczycieli (1959). W Polskim słowniku biograficznym zamieścił biografię Władysława Kołodziejka. Z Bolesławem Monkiewiczem ogłosił pracę 100 lat Banku Spółdzielczego im. Stefczyka w Grójcu (1974). W 1982 opracował i opublikował dzieje Ochotniczej Straży Pożarnej w Grójcu (Sto lat w służbie społeczeństwa. 1881-1981).

Pracę zawodową łączył ze społeczną. W 1933 wstąpił do Związku Nauczycielstwa Polskiego, przez rok pełnił funkcję przewodniczącego Ogniska ZNP w Nieporęcie (1937/1938), w 1937 współorganizował strajk nauczycielski. W Grójcu był członkiem Zarządu Oddziału Powiatowego ZNP (1945–1950). Sądu Koleżeńskiego Oddziału Powiatowego ZNP (1950–1951), Zarządu Kasy Zapomogowo-Pożyczkowej (1950–1951), Zarządu Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego, Oddział w Grójcu (1963–1970?), wiceprzewodniczącym Powiatowej Rady Związków Zawodowych (1949–1951), kierownikiem zespołu samokształcenia ideologicznego nauczycieli (1950–1951), członkiem Komisji Szkoleniowej przy Oddziale ZNP (1950–1951), Powiatowego Komitetu Odbudowy Warszawy (1953), Zarządu Powiatowego Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej, współorganizatorem sekcji bibliotekarskiej przy Zarządzie Okręgu Warszawskiego ZNP (od 1959), współorganizatorem Grójeckich Dni Kwitnących Jabłoni, współtwórcą scenariuszy imprezy, oprawy plastycznej, autorem satyrycznych kupletów i piosenek.

Za pracę społeczną i zawodową wyróżniony został złotymi odznakami: Za Zasługi dla Województwa Warszawskiego (23 czerwca 1964), Odznaką Związku Nauczycielstwa Polskiego (1973), Zasłużony Popularyzator Wiedzy (20 października 1979) oraz Medalem Komisji Edukacji Narodowej (4 września 1980), Odznaką ZNP za tajne nauczanie (10 czerwca 1985).

W 1937 ożenił się z Eugenią Sieczkowską, z którą miał 2 córki: Jagnę Marię [Wilkosz] i Hannę Ewę. Zmarł 7 września 1989, pochowany został w Grójcu na cmentarzu przy ul. Mszczonowskiej.

Bibliografia

Źródło: „https://www.jabcok.org/jabcok/index.php?title=Wacław_Pawlak&oldid=1754”