Józef Krupiński

Józef Krupiński (ur. 29 maja 1912 w Boczkach, powiat łowicki, zm. 13 sierpnia 1944 w Warszawie) – wikary kościoła rzymskokatolickiego, prefekt szkół w Grójcu.

Życiorys

Rekonstrukcja jego biografii jest trudna z powodu zniszczenia w 1944 Archiwum Archidiecezjalnego w Warszawie. Wiadomo tylko, że urodził się 29 maja 1912 w Boczkach, w powiecie łowickim, ukończył Metropolitarne Seminarium Duchowne w Warszawie, święcenia kapłańskie otrzymał w 1939 roku. Podczas okupacji hitlerowskiej znalazł się w Grójcu i tu pełnił posługę kapłańską jako wikariusz i prefekt szkół grójeckich. Mając kontakt ze starszą młodzieżą skupił wokół siebie tę, która należała do prawicowego Obozu Narodowo-Radykalnego, a ściślej do ONR - Grupa Szaniec. Organem jej było pismo „Szaniec”, stąd nazwa Grupy. We wrześniu 1942 Grupa Szaniec oraz część Narodowej Organizacji Wojskowej utworzyła w kraju Narodowe Siły Zbrojne. Biuro Informacji i Propagandy Armii Krajowej Obwodu Grójec-„Głuszec” w raporcie z 22 października 1943 poinformowało „Folwark” (kryptonim Obszaru Warszawskiego Armii Krajowej):

„ONR - grupa nieliczna, za to niezmiernie hałaśliwa. Sieci organizacyjnej w terenie nie ma. Członkowie - garść przedwojennych maturzystów i studentów młodszych roczników. Kierownik - młody ksiądz, odważny, dobry kaznodzieja. Nie przejawia zdolności do pracy konstruktywnej. Większość członków jest w szeregach PZP (Polski Związek Powstańczy, kryptonim AK), prowadzą jednak własne życie organizacyjne, urządzają zebrania dyskusyjne na tematy polityczne operując jeszcze ciągle hasłami walki z Żydami, zresztą mówią, że program nie może być wyraźny i że nie należy go ujawniać. Nie czytają „Szańca”, natomiast czytają „Walkę”. W stosunku do innych organizacji roszczą sobie prawo do supremacji jako, że „przyszłość należy do nas!”. Swego stosunku do pełnomocnika rządu na kraj nie potrafią, nawet na wyraźne pytania, określić. W sprawach wojskowych są zdyscyplinowanymi żołnierzami, lecz politycznymi wpływami usiłują opanować komendę obwodu. Chcąc mieć w wojsku własną propagandę, zaczęli wydawać własne pisemko powielane, na niskim poziomie”.

Zorganizowana przez ks. Krupińskiego grupa młodzieży spotykała się w domu parafialnym przy ul. Worowskiej 1. W zebraniach uczestniczyli wzmiankowani studenci szkół wyższych, byli uczniowie klas starszych gimnazjum, oraz uczniowie –Koedukacyjnych Kursów Przygotowawczych do Szkół Zawodowych II Stopnia Józefa Świątkowskiego, Prywatnej Koedukacyjnej Szkoły Handlowej Józefa Świątkowskiego, uczniowie tajnego nauczania w zakresie szkoły średniej. Na spotkaniach czytano artykuły z tajnej prasy, dyskutowano nad (ujętymi w duchu światopoglądu katolickiego i ideologii narodowej) problemami moralnymi, politycznymi i społecznymi podejmowanymi m.in. przez tajne gazetki „Załoga”, „Naród” i „Wojsko”. Zapoznawali się z działaniem broni, której kilka sztuk przechowywał w swoim mieszkaniu ksiądz wikary. Ponadto był on kapelanem tajnej organizacji wojskowej Szwoleżerowie, inspiratorem gazetki Szarych Szeregów „Na Posterunku” (1943-1944). Od września 1943 uczył religii na komplecie tajnego nauczania w zakresie szkoły średniej, który przy Publicznej Szkole Podstawowej nr 1 zorganizował Wincenty Malicki (1893–1944).

19 stycznia 1944 został aresztowany przez gestapo w Grójcu i wywieziony na Pawiak. 13 sierpnia 1944, w czasie likwidacji więzienia, został rozstrzelany w ruinach getta. Była to ostatnia w historii Pawiaka egzekucja więźniów.

Bibliografia

• Zdzisław Szeląg, Krupiński Józef, [w:] Słownik wiedzy o Grójeckiem - zeszyt czwarty, Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza - oddział w Grójcu, 1996, s. 45–47 – na podstawie źródeł:
• Księga poświęcona pamięci nauczycieli Ziemi Grójeckiej poległych i zamordowanych w latach 1939–1945 w depozycie Alicji Langkamerowej. Tu krótki biogram i fotografia;
• W. Bartoszewski, Warszawski pierścień śmierci. 1939–1944, Warszawa 1967, s. 295;
• Ks. W. Jacewicz, Ks. J. Woś, Martyrologia polskiego duchowieństwa rzymskokatolickiego pod okupacją hitlerowską w latach 1939–1945, z. 2, s. 361;
• R. Domański, Pawiak – więzienie gestapo. Kronika. 1939–1945, Warszawa 1979, s. 492;
• Życie religijne w Polsce pod okupacją hitlerowską. 1939–1945. Praca zbiorowa pod red. ks. J. Zielińskiego, Warszawa 1982, s. 289;
• M. Walczak, Straty osobowe polskiego środowiska nauczycielskiego w okresie wojny i okupacji hitlerowskiej 1939–1945, Warszawa 1984, s. 380;
• M. Walczak, Działalność oświatowa i martyrologia nauczycielstwa polskiego pod okupacją hitlerowską 1939–1945, Wrocław 1987, s. 465;
• Henryk Świderski, Armia Krajowa w Obwodzie Grójec – „Głuszec”, Warszawa 1993, s. 28, 48, 66, 85, 193, 219, 249, 251, 308;
• M. Walczak, Ludzie nauki i nauczyciele podczas II wojny światowej. Księga strat osobowych, Warszawa 1995, s. 426.