Biuletyn Radiowy

„Biuletyn Radiowy” – lokalne, dwu-czterostronicowe, powielane w Grójcu konspiracyjne pismo, publikujące komunikaty radiowe, informujące o sytuacji politycznej i wydarzeniach wojennych w kraju i poza nim. Ukazywało się nieregularnie (prawdopodobnie co drugi dzień) od połowy sierpnia 1944 do 15 stycznia 1945 r. (ok. 78 numerów), w nakładzie ok. 150 egzemplarzy. Inicjatorem jego wydania był Kazimierz Lewkowski (1902–1966), „Mat”, „Matkowski”, „Dębina”, członek Armii Krajowej, zastępca komendanta tajnego hufca harcerzy (Szare Szeregi), członek Tajnej Organizacji Nauczycielskiej, przewodniczący Powiatowej Komisji Oświaty i Kultury w Powiatowej Delegaturze Rządu RP na Kraj oraz Jerzy Czekanowski (1900–1998) „Wincenty”, „Godziemba”, właściciel majątku Kośmin (181,5 ha), członek organizacji Pobudka, później Muszkieterowie, od listopada 1942 pracownik komórki bezpieczeństwa Departamentu Spraw Wewnętrznych Delegatury Rządu RP na Kraj. U podstaw inicjatywy powielania pisma legł dotkliwy brak wiarygodnych informacji m.in. o sytuacji na frontach wojennych, które dotąd czerpano z centralnej prasy, drukowanej w stolicy. Wybuch powstania warszawskiego przerwał jej dopływ; ustal też druk tygodnika Komendy Obwodu Armii Krajowej Grójec-„Głuszec”, „Dzwon Polski”. Egzemplarze „Biuletynu Radiowego” nie zachowały się.

Początkowo inicjatorzy „Biuletynu Radiowego” uzyskiwali wiadomości z nasłuchu audycji radiowych w języku polskim i rosyjskim w mieszkaniu Augusta Wilhelma Fellera, przy ul. Piłsudskiego. Zanotowany tekst komunikatu i wiadomości przekazywali oni pisarzowi, Januszowi Rychlewskiemu, znanemu wówczas pod okupacyjnym nazwiskiem Wacław Janiak, który opracowywał je redakcyjnie.

Pierwsze egzemplarze „Biuletynu Radiowego” powielał Jerzy Przybysz („Lech”), absolwent tajnego gimnazjum, harcerz Szarych Szeregów; żołnierz oddziału lotniskowego Armii Krajowej. Odbywało się to początkowo przy ul. Piotra Skargi, w mieszkaniu Marii i Kazimierza Lewkowskich i z ich udziałem, potem w mieszkaniu „Lecha”, przy ul. Szpitalnej 10. Po zdobyciu ze zrzutów radioodbiornika bateryjnego nasłuch prowadziła też jego matka i siostra.

Po wyzwoleniu Grójca spod okupacji niemieckiej (15 stycznia 1945) Jerzy Przybysz, ulegając namowie radiotelegrafisty ppr. Jana Sokołowskiego („Kos”, „Dziadek”), w jego mieszkaniu, przy ul. Kościelnej, przygotował i odbił jeszcze dwa lub trzy numery „Biuletynu Radiowego”.

Bibliografia

Wanda Szeląg, Biuletyn Radiowy, [w:] Słownik wiedzy o Grójeckiem - zeszyt dziewiąty, Towarzystwo Literackie im. A. Mickiewicza - oddział w Grójcu, 2000, s. 1–2 - na podstawie źródeł:

Henryk Świderski, Armia Krajowa w Obwodzie Grójec - „Głuszec”, Warszawa 1993, s. 22;
Henryk Rutkowski, Jerzy Czekanowski. Pożegnanie, „Gazeta Wyborcza” („Stołeczna”) 1998, nr 113: 15 maja;