Anna Jadwiga Janasz

Anna Jadwiga Janaszówna (ur. 18 czerwca 1887 w Dańkowie, zm. 19 grudnia 1945 w Brwinowie) – współwłaścicielka, a w latach 1939–1945 (do 1 lutego 1945) administratorka majątku Dańków.

Urodziła się 18 czerwca 1887 w Dańkowie, córka Aleksandra Jana (1851–1930) i Heleny z Olszowskich. Otrzymała wykształcenie domowe, zajmowała się z dużym zakresie pracą społeczną, szczególnie w Kole Ziemianek. Według Stanisława Czekanowskiego nadawała ton endecji (Narodowej Demokracji) w powiecie grójeckim. W latach 1916–1920 była aktywnym członkiem Rady Opiekuńczej Powiatowej. Kiedy w związku z wojną polsko-bolszewicką powołano (22 lipca 1920) Obywatelski Komitet Obrony Państwa na Powiat Grójecki, weszła w jego skład, a ponadto została pełnomocniczką i przewodniczącą Komitetu Gminy Błędów. Z upoważnienia Komitetu powiatowego sprawowała opiekę m.in. nad żołnierzami brygady artylerii polowej Dywizji Litewsko-Białoruskiej, uczestniczyła w organizacji dostaw żywności walczącym z bolszewikami na pozycji pod Górą Kalwarią. Dokonywała tego razem z innymi kobietami, które wciągnęła do tej niebezpiecznej pracy. Za wykazane bohaterstwo została odznaczona Krzyżem Walecznych. W międzywojniu wspierała materialnie Żeńską Szkołę Ogrodniczo-Rolniczą w Nowym Przybyszewie, której przekazała ok. 1921 roku 7 m zboża selekcyjnego i 2 sztuki trzody. Anna Janaszówna prowadziła hodowlę kur ras: zielononóżki i wyandotte. W 1932 wraz z gronem parafian zakupiła w Błędowie plac przy ul. Poprzecznej, na którym postawiono drewniany domek, oszalowany, pomalowany olejną farbą, z dachem krytym ocynkowaną blachą, w którym umiejscowiono ochronkę dla dzieci. W 1935 nabyła od rodziny Chmielewskich z Julianowa 6 mórg ziemi (3 ha 3592 m²) i zastrzegła, że dochód z tej ziemi ma być przeznaczony na utrzymanie ochronki i prace wychowawcze.

Po śmierci Aleksandra Józefa Janasza juniora (1939) zarządzała majątkiem Dańków do roku 1945. Podczas okupacji przyjęła dużą liczbę wysiedlonych, w tym osoby poszukiwane przez Gestapo, wspierała finansowo Armię Krajową. W Dańkowie lata okupacji spędził jej brat Gustaw, z majątku Trąbki z synami, brat Stanisław, z majątku Józefów, siostra Maria Wolska z synem Tadeuszem i bratowa Róża, primo voto Gerlicz z majątku Olganowo z synem, Maria Szumowska z majątku Mchowo k. Przasnysza, ksiądz Tadeusz Oskierko, proboszcz Olganowa, red. Przybylski z Kielc z córką. Po powstaniu warszawskim w Dańkowie mieszkała żona gen. Aleksandra Krzyżanowskiego (1895–1951) „Wilk”, komendanta Okręgu Wileńskiego Armii Krajowej, z córką Olgą.

Anna Janaszówna zmarła 19 grudnia 1945 r. w Brwinowie, pochowana została na cmentarzu w Błędowie.

Bibliografia

• Wanda Szeląg, Janaszówna Anna Jadwiga, [w:] Słownik wiedzy o Grójeckiem - zeszyt dziesiąty, Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza - oddział w Grójcu, 2001, s. 25-27.
• Stanisław Czekanowski, Roczniki długiego żywota mego, rękopis w Bibliotece Ossolineum, sygn. 11/13; Tekst przepisany na maszynie z lat pięćdziesiątych XX w. z aktualnym komentarzem, tamże, sygn. II 13258; Toż w dziale mikrofilmów Biblioteki Narodowej;
• ks. Marian Kajtaniak, Parafia Błędów w przeszłości i w zabytkach, Warszawa 1954, s. 77-80 [maszynopis];
• Obrona Państwa w 1920 roku. Księga sprawozdawczo-pamiątkowa Generalnego Inspektoratu Armii Ochotniczej i Obywatelskich Komitetów Obrony Państwa, pod red. Władysława Ścibora-Rylskiego, Warszawa 1923, s. 252, 253, 257;
• Henryk Świderski, Armia Krajowa w Obwodzie Grójec – „Głuszec”, Warszawa 1993, s. 59.