Łęczeszyce

Łęczeszyce – wieś położona w województwie mazowieckim, w powiecie grójeckim, w gminie Belsk Duży. Leży 12 km na południowy zachód od Grójca, przy drodze wojewódzkiej nr 728 z Grójca w kierunku Mogielnicy.

Historia

Pierwotnie szczyciła się warownią, o której wspomina Jan Długosz. Zespół pauliński z jednonawowym kościołem i klasztorem kiedyś tonął w zbożach, a dziś jest otoczony sadami.

Pod koniec XIV w. Jan Głowacz z Leżenic, starosta łęczycki, ufundował tu kościół, a ks. Dobrogost Nowodworski, biskup poznański, erygował parafię. W 1441 r. wieś Łęczeszyce wraz z kościołem i prawem patronatu od Abrahama Zbąskiego z rodu Nałęczów Nowodworskich-Leżeńskich nabył Sławiec z Boglewic h. Jelita, kasztelan czerski.

Właściwie rozwijała się kariera syna Sławca, Jakuba Boglewskiego, podkomorzego zakroczymskiego, chorążego czerskiego, kasztelana ciechanowskiego. Ożenił się z Dorotą, córką Jana Rogali z Węgrzynowa, wojewody mazowieckiego. Kłopot w tym, że małżonka wraz ze swoim kochankiem ks. Janem Pieniążkiem, archidiakonem gnieźnieńskim i dziekanem łęczyckim, z pomocą sług, w dniu 6 stycznia 1466 r., w święto Trzech Króli, zamordowała go, gdy spał w łęczeszyckim dworze. Całą sprawę opisał w Rocznikach Jan Długosz.

Na początku XVII w. drewniany kościół pw. św. Stanisława znajdował się dobrym stanie, miał trzy ołtarze. Bezdzietny Mikołaj Boglewski, sędzia ziemski czerski, za zgodą małżonki Otylii z Żabickich, w 1639 r. zapisał połowę swoich dóbr, tj. część wsi Łęczeszyce z przyległościami, paulinom częstochowskim.

Z fundacji Boglewskich ok. 1640 r. wzniesiono od fundamentów kościół pw. św. Jana Chrzciciela, zaś klasztor zbudowano po 1654 r., czyli po wystawieniu przez biskupa poznańskiego Kazimierza Floriana Czartoryskiego oficjalnego dokumentu erekcyjnego. W 1680 r. pielgrzymowi litewskiemu Stanisławowi Samuelowi Szemiotowi kościół pauliński wydał się dość porządny, podobnie zresztą jak ołtarze wykonane snycerską dobrą robotą. Docenił też piękny obraz Najświętszej Panny. Drewniane budynki strawił pożar w 1700 r. Ze względu na brak możnych dobroczyńców odbudowa przeciągała się w czasie. Inwestycja ruszyła dzięki konsekwencji ks. Konstantego Moszyńskiego (1670–1738), przeora i prowincjała jasnogórskiego, biskupa inflanckiego. Projekt zespołu przypisuje się dwóm architektom pochodzenia włoskiego: Giovanniemu Spazzio (zm. 1726) i Antoniemu Solariemu (1700–1763).

Najpierw stanął piętrowy klasztor, a ok. 1764 r. ukończono budowę kościoła. W świątyni zachowała się iluzjonistyczna polichromia wykonana w 1765 r. przez o. Marcelego Antoniego Dobrzeniewskiego (1731–1784) przy udziale o. Antoniego Bartoszewicza. W ołtarzu głównym znajduje się obraz Matki Boskiej Częstochowskiej (kopia z XVII w.) w sukience z blachy srebrnej (z XVIII w.). Paulini nie tylko kreowali kult maryjny, ale także znacząco przyczynili się do gospodarczego i kulturalnego ożywienia okolicy. Byli wśród nich ludzie nauki i artyści rozlicznych talentów, oprócz malarzy także muzycy i śpiewacy. W połowie XVIII w. funkcję subprzeora pełnił o. Olaf Józef Gottwald (1708–1782) rodem z Opola, pisarz ascetyczny. Przez pięć lat z jego chorobą nie mogli uporać się lekarze. Wybrał się więc piechotą do Lewiczyna. Wróciwszy do konwentu łęczeszyckiego, zaraz ozdrowiał i opisał ów cud w liście do lewiczyńskiego proboszcza.

Tymczasem przez wiele lat o zwrot poszczególnych cząstek ziemi dopominali się spadkobiercy Boglewskich. W drugiej połowie XVIII w. paulini wypuścili w dzierżawę Łęczeszyce wraz z przyległościami sąsiadowi z Małej Wsi, Bazylemu Walickiemu, wojewodzie rawskiemu. W prezbiterium kościoła w 1794 r. pochowana została Hilaria z Cieszkowskich de Riviere Załuska – kasztelanka liwska, starościna grójecka, dama Orderu Gwiaździstego, była kanoniczka.

W 1819 r. nastąpiła kasata konwentu, a Łęczeszyce stały się filią parafii Belsk. W XIX w. przeprowadzano remonty, wszakże stan kościoła i klasztoru pozostawiał wiele do życzenia. Łęczeszyce zawsze były jedną z najmniejszych parafii w Grójeckiem, a zanim krajobraz zapełniły sady – jedną z najbiedniejszych. Dostrzegali to pielgrzymi zatrzymujący się tu w drodze do Częstochowy. Władysław Reymont w 1894 r. ze znawstwem przypisał łęczeszyckiemu kościołowi włoską fasadę, nazywając go kościołem oraczy. Otwory okienne – pisał o klasztorze – niby orbity oczu puste i porozrywane, wieją smutkiem i ciszą. Po korytarzach kury krzekoczą i banda piskląt tarza się z piskiem w piasku.

Podczas działań wojennych w 1915 r. zespół klasztorny uległ uszkodzeniu. Po II wojnie światowej w klasztorze mieściła się plebania i sklep spółdzielczy. W 1967 r. zakon paulinów odzyskał kościół i klasztor.

Duchowym spadkobiercą tradycji oświatowych, sięgających przynajmniej parafialnej szkółki z początku XVII w., jest Publiczna Szkoła Podstawowa im. Romualda Traugutta.

Cmentarz parafialny

Cmentarz parafialny założono dopiero w 1870 r. i ogrodzono kamiennym murem w 1940 r. Najstarszy jest nagrobek ks. proboszcza Mateusza Fagońskiego (zm. 1878). Złożono tu ciała osób zasłużonych dla lokalnej społeczności, wywodzących się, jakby powiedział Reymont, spośród oraczy. Pochowani są tu działacze ruchu ludowego:

• Adolf Korczak (1892–1962), zaraniarz, członek PSL „Wyzwolenie” i Stronnictwa Ludowego, wiciarz;
• syn tegoż – Marian Korczak (1930–1994), poseł z listy PSL na Sejm II kadencji;
• Ludwik Skowron (1917–1992), żołnierz Batalionów Chłopskich.