Boglewice

Boglewice – wieś położona w województwie mazowieckim, w powiecie grójeckim, w gminie Jasieniec.

Leży nad rzeką Czarną, na południe od drogi wojewódzkiej Skurów–Głowaczów, przy drodze powiatowej z Woli Boglewskiej do Palczewa.

Historia

Założenie wsi

W 1343 r. przedstawiciel rodu Doliwów, Panięta z Boglewic, kasztelan czerski, zamienił wieś wraz z Wolą Boglewską i Seroczynem pod Garwolinem na wsie książęce Siekluki i Szczyty oraz las w Stromcu. W 1. poł. XV w. wieś posiadał Sławiec z Boglewic, chorąży, kasztelan czerski, protoplasta rodu Boglewskich h. Jelita. Właśnie Boglewscy w 1. poł XV w. wznieśli kościół pw. św. Krzyża. Dokument z 1616 r. mówi o kryzysie parafii. Od 40 lat brakowało plebana, a kościół pw. Wniebowzięcia NMP miał ściany złe i przeświecające, sufity bez desek w kilku miejscach, dach zniszczony, a podłoga nierówna i z otworami przy grobach zapewne dawnych członków rodziny Boglewskich, które raz po raz otwierają. Następny przybytek Boży, też drewniany, wystawiony został ok. 1763 r. staraniem Izabelli z Niemiryczów Kicińskiej, pisarzowej skarbu koronnego, starościny krzeczkowskiej. Trudno powiedzieć, czy w życiu parafii partycypowała właścicielka części dóbr Boglewice, Rytomoczydła i lasu Ryszki – Marianna Pułaska, starościna warecka. Od niej w 1780 r. Rytomoczydła i las Ryszki odkupił Zaborowski. Córka tegoż, Paulina, wyszła za mąż za Wincentego Radzimińskiego, legionistę, pułkownika Wojsk Polskich.

W 1827 r. wieś liczyła 282 mieszkańców.

Wincenty zmarł 18 listopada 1854 r. jako dziedzic dóbr Rytomoczydła. Wiele lat obok kościoła wzniesionego przez Kicińską stał jego nagrobek. Owdowiała Paulina ustanowiła fundację dobroczynną, przeznaczoną na stypendia dla niezamożnej młodzieży akademickiej oraz chłopów wracających z Rosji do Rytomoczydeł i Ryszek po odbyciu długoletniej służby wojskowej. Korzystając z zapisu Radzimińskiej, ks. Teofil Mierzejewski w 1900 r. przystąpił do budowy murowanego kościoła w Boglewicach, według projektu Konstantego Wojciechowskiego. Z pomocą przyszli parafianie, zwożąc piasek, kamienie i cegły, a także Dmochowski, dyrektor Cukrowni „Czersk” w Jasieńcu. Kościół pw. Przemienienia Pańskiego – w stylu gotyckim, o jednej nawie i jednej wieży na froncie, z piękną posadzką terakotową – konsekrował w maju 1904 r. bp Kazimierz Ruszkiewicz.

W ołtarzu głównym znajduje się obraz Matki Boskiej Niepokalanie Poczętej z XVII w. (przemalowany). Jedną z dwóch tabliczek wotywnych z blachy srebrnej ofiarowała w 1774 r. szlachcianka Rychłowska, na dowód uczestnictwa rodziny w życiu parafii. W 2. poł. XVIII w. kasztelan spicymierski Stanisław Rychłowski, dziedzic Boglewic, pojął za żonę Magdalenę Łubieńską, wojewodziankę poznańską. Ich syn Franciszek, szambelan królewski, kawaler Orderu Świętego Stanisława, ożenił się w 1785 r. z Anną Walicką, wojewodzianką rawską. Małżonkowie zamieszkali w Boglewicach. Franciszek mocno przeżył śmierć najszanowniejszej i rzadkiej dziś żony. W 1815 r. sprzedał dobra Boglewice Antoniemu Schillingowi i przeniósł się do Warszawy – dla poratowania zdrowia, gdzie zmarł w 1824 r. w wieku ok. 70 lat.

Rodzina Bersonów

Majer Berson (1787–1873), protoplasta warszawskiej rodziny Bersonów (Bersohnów), przemysłowiec, bankier i filantrop, otrzymawszy od cara przywilej nabywania dóbr, ok. poł. XIX w. kupił Boglewice, Osiny i Wolę Boglewską. W 1887 r. w Boglewicach gospodarował jego syn, Jan Berson (1829–1913). Chodził w tradycyjnym żydowskim stroju, a zarazem – jako absolwent Instytutu Agronomicznego na Marymoncie i kurator szkoły rolniczej dla młodzieży żydowskiej w Częstoniewie – wdrażał swoich ziomków w sztukę… uprawiania ziemi. W 1909 r. Boglewice przejął syn Jana, Edward (1868–1938), ochotnik wojny 1920 r., działacz PCK, znakomity rolnik. Po jego śmierci majątek prowadziła wdowa, Justyna Bersonowa z Waltuchów. Bersonowie pod koniec XIX w. zbudowali w Boglewicach murowany pałac, piętrowy, neorenesansowy. Po II wojnie światowej w pałacu rozlokowała się Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna „Przyszłość”.

Cmentarz parafialny

Za kościołem, przy drodze na Osiny, rozciąga się cmentarz parafialny. Wyróżnia się modernistyczne mauzoleum z piaskowca rodziny Bersonów, wzniesione ok. 1930 r. według projektu Jana Antoniego Biernackiego. Spoczywa w nim m.in. Edward Berson. Niech ci ziemia boglewska, którą nad wszystko umiłowałeś, lekką będzie – napisała żona na tylnej, zewnętrznej ścianie swoistej piramidy. Najstarszy jest nagrobek Józefa Klickiego (zm. 1854), neogotycki, żeliwny. Zwraca uwagę kwatera żołnierzy września 1939 r. oraz grób rodziny Mikołajczyków. W kościele znajduje się tablica poświęcona Stanisławowi Mikołajczykowi, podporucznikowi rezerwy, nauczycielowi, więźniowi Kozielska, zamordowanemu w 1940 r. w Katyniu. Budowany od kilku lat wokół jego postaci obyczaj patriotyczny cementuje lokalną społeczność. Warto przypomnieć także innego boglewiczanina – Józefa Maroszka (1904–1985), konstruktora karabinu samopowtarzalnego wz. 38M oraz karabinu przeciwpancernego wz. 35 „Ur”.