Kłosy

„Kłosy” – nieregularna, konspiracyjna gazetka Stronnictwa Ludowego „Roch”, początkowo powielana w 100, później w około 400 egzemplarzach we wsi Grudzkowola koło Grójca, w zabudowaniach rolnika, Franciszka Katany („Jaskółka”), przewodniczącego „trójki gminnej” w Belsku oraz w mieszkaniu Henryka Raka w Grójcu, przy ul. Mszczonowskiej. Matryce wykonał Stanisław Mirecki, kierownik Banku Spółdzielczego (1942–1954) w Grójcu. Według niektórych pisemnych relacji gazetka ukazywała się z dłuższymi przerwami od końca 1942 r. do późnej jesieni 1944 roku. Redagował ją Stanisław Bonarek („Skurski”), współpracowali zaś: Antoni Dębski („Bronisław Lasocki”), rolnik z Tarczyna, powiatowy komendant Batalionów Chłopskich, członek konspiracyjnego Stronnictwa Ludowego „Roch”, komendant Straży Samorządowej – Delegatury Powiatowej (od 1943); Stefan Pachocki („Lewy”), przed 1939 r. instruktor i sekretarz Zarządu Powiatowego ZMW „Siew”, członek powiatowej trójki SL „Roch”; Stefan Szewczyk („Mateusz”), rolnik ze Złotej Góry, przewodniczący „trójki” powiatowej SL „Roch”, zastępca delegata powiatowego; Janina Chruścielewska, żona adwokata Mieczysława („Wrzos”), członka konspiracyjnej organizacji „Chłopski Bój” i współpracownika jej organu noszącego tę samą nazwę oraz Anna Wielgus. Pismo poza powiatem grójeckim kolportowano też na terenie powiatu błońskiego, warszawskiego i częściowo rawskiego.

W gazetce zamieszczano głównie wiadomości agencyjne uzyskiwane z punktu nasłuchowego, który mieścił się w zabudowaniach Władysława Skorupskiego w Małej Wsi. Według niektórych przekazów wydano 14 numerów. Jaka była ich treść, nie wiadomo, egzemplarze pisma nie zostały dotąd odnalezione.

Bibliografia

• Zdzisław Szeląg, „Kłosy”, [w:] Słownik wiedzy o Grójeckiem - zeszyt pierwszy, Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza - oddział w Grójcu, 1993, s. 45–46 - na podstawie źródeł:
• Archiwum Zakładu Historii Ruchu Ludowego PSL, Protokół z Walnego Zjazdu delegatów Kół PSL w Grójcu (7 października 1945). Załącznik nr 1 – „Sprawozdanie z działalności w okresie okupacji niemieckiej, sygn. II/PSL – 16 A 1, k. 6;
• Ankiety i wspomnienia w posiadaniu Zdzisława Szeląga;
• Polskie Siły Zbrojne w drugiej wojnie światowej, t. 3: Armia Krajowa, Londyn 1950, s. 106;
• Z. J. Hirsz, Terenowa prasa konspiracyjna ruchu ludowego 1939-1945, Warszawa 1977, s. 272;
• K. Przybysz, Konspiracyjny ruch ludowy na Mazowszu 1939-1945, Warszawa 1977, s. 253;
• Henryk Świderski, Okupacja i konspiracja w obwodzie AK Grójec – „Głuszec” w latach 1939-1945, Warszawa 1989, s. 214.