Bolesław Pietrzak

Bolesław Pietrzak (ur. 12 listopada 1899 w Janówku, zm. 22 października 1976 w Warszawie) – poseł do Krajowej Rady Narodowej i do Sejmu Ustawodawczego, pamiętnikarz, rolnik, działacz radykalnego ruchu ludowego, spółdzielczego i gospodarczego.

Życiorys

Urodził się 12 listopada 1899 w Janówku koło Grójca (3 km od miasta), w ubogiej wielodzietnej rodzinie chłopskiej (jedenaścioro dzieci), syn Józefa (1855-1921) i Katarzyny z Dalbów (1863-1928) ze wsi Lesznowola. Do szkoły elementarnej chodził w Grójcu i Worowie, a ukończył ją ucząc się prywatnie w Grójcu. W 1912 wstąpił do drugiej klasy Szkoły 8-klasowej Męskiej z Kursem Gimnazjalnym Włodzimierza Włodarskiego w Grójcu. Edukacja jego na skutek wybuchu I wojny światowej zakończyła się po otrzymaniu promocji do klasy czwartej.

Dalszą wiedzę zdobywał w drodze samokształcenia. W 1919 powołany został do wojska. Służył w I Pułku Straży Granicznej w Łomży i Grajewie. Wziął udział w wojnie polsko-radzieckiej i razem z około 1500 żołnierzami dostał się do niewoli, skąd po 5 miesiącach wrócił w lipcu 1921 i po „kwarantannie politycznej“ w Dęblinie, służbę wojskową dokończył w Rejonowej Komendzie Uzupełnień w Grójcu. W okolicach Grajewa nie ze swej woli zetknął się z Feliksem Kotnem (1884-1941), a nad jeziorem Siennoż koło Moskwy z Feliksem Dzierżyńskim (1877-1926) i Włodzimierzem Iljiczem Leninem (1870-1924).

Po ukończeniu służby wojskowej osiadł na gospodarstwie rolnym rodziców w Janówku. W 1923 wstąpił do Polskiego Stronnictwa Ludowego (PSL) „Wyzwolenie“, w 1925 roku przeszedł w szeregi Niezależnej Partii Chłopskiej, a po jej zdelegalizowaniu (1927) działał w Zjednoczeniu Lewicy Chłopskiej „Samopomoc“ (1928-1931). Po zjednoczeniu ruchu ludowego, od 1931 należał do Stronnictwa Ludowego (SL). Od 1932 roku do marca 1939 był wiceprzewodniczącym Zarządu Powiatowego (ZP) Stronnictwa Ludowego w Grójcu, w 1932 - członkiem Wojewódzkiego Komitetu Strajkowego w Warszawie, w 1935 został skarbnikiem Zarządu Wojewódzkiego (ZW) Stronnictwa Ludowego, w 1939 wybrano go prezesem Zarządu Powiatowego Stronnictwa Ludowego w Grójcu. Był współzałożycielem lokalnej Spółdzielni Spożywców „Wieśniak“ (1935), członkiem jej Zarządu, od 1939 członkiem Rady Nadzorczej, prezesem Kółka Rolniczego w Janówku (np. 1937/1938), wiceprezesem Okręgowego Towarzystwa Organizacji i Kolek Rolniczych w Grójcu (np. 1937-1938). W 1935 wybrany został członkiem Rady Nadzorczej Banku Spółdzielczego w Grójcu. W międzywojniu brał czynny udział w kampaniach wyborczych do sejmu, senatu i samorządu lokalnego. Organizował lub współorganizował wiece, manifestacje, prelekcje (np. Ireny Kosmowskiej, 1879-1945), uczestniczył w zebraniach Stronnictwa Ludowego na wsiach, w gminnych i powiatowych uroczystościach Święta Ludowego.

W międzywojniu współpracował z Mieczysławem Chruścielewskim (1899-1976) z Grójca, adwokatem, działaczem PSL, SL oraz ruchu spółdzielczego, w 1934 bronił Pietrzaka w procesie politycznym.

W czasie, gdy Związek Walki Zbrojnej/Armia Krajowa, a później SL organizowały konspirację polityczną i zbrojną ze względu na jego lewicowe, komunizujące poglądy, nie zaproponowano mu współudziału w tej działalności. Podczas okupacji niemieckiej 1939-1945 w domu jego ukonstytuował się zarząd powiatowy tajnej, konspiracyjnej lewicowej grupy „Sierp i Młot". Po utworzeniu Polskiej Partii Robotniczej współdziałał w tworzeniu terenowych struktur partii i Gwardii Ludowej oraz Armii Ludowej, których był członkiem. Brał udział w antyniemieckiej dywersji (m.in. w ścinaniu słupów). Na tajnym zjeździe działaczy chłopskich, odbytym w Warszawie w dniach 21-24 lutego 1944 wszedł w skład Zarządu Głównego Stronnictwa Ludowego - „Wola Ludu“ oraz został członkiem prezydium konspiracyjnej Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie. Używał ps. „Ignac“.

Po wyzwoleniu Polski spod okupacji niemieckiej, w latach 1945-1946 był posłem do Krajowej Rady Narodowej, a następnie posłem na Sejm Ustawodawczy z okręgu nr 4: Przasnysz (1947-1952): w Sejmie był zastępcą członka Komisji Morskiej i Handlu Zagranicznego, potem zastępcą członka Komisji Leśnictwa, członka Komisji Konstytucyjnej. W latach 1945-1947 pełnił funkcję starosty powiatu grójeckiego, prezesa Zarządu Powiatowego Stronnictwa Ludowego (1946-1947), I wiceprezesa Zarządu Wojewódzkiego Stronnictwa Ludowego w Warszawie (1946-1947), a w 1948 - prezesa. Ponadto we władzach centralnych Stronnictwa Ludowego był członkiem: Rady Naczelnej (1945-1949), Głównego Sądu Partyjnego (1946), Sekretariatu Naczelnego Komitetu Wykonawczego (NKW), w latach 1947-1949 kierownikiem Wydziału Gospodarczego (1947-1949), członkiem Głównej Komisji Rewizyjnej (1948-1949). W 1956 wybrano go zastępcą członka Naczelnego Komitetu (NK) Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego (ZSL). W latach 1959-1964 był członkiem Prezydium Głównej Komisji Rewizyjnej ZSL, od IV Kongresu Stronnictwa członkiem Głównego Sądu Partyjnego ZSL. W latach 1950-1952 pracował w Wydziale Ekonomiczno-Rolnym NKW ZSL, w 1952 był wiceprezesem Wojewódzkiego Komitetu Wykonawczego ZSL w Warszawie. 15 listopada 1952 r. przeszedł na emeryturę.

W latach jego aktywności politycznej gospodarstwo w Janówku prowadziła żona z dziećmi. W 1951 przekazała obowiązki synowej i wyjechała do Warszawy, do męża.

W 1971 wydał tom wspomnień Czerwony kwiat koniczyny, w których przedstawił zmagania radykalnej części ruchu ludowego o przemiany w życiu społecznym i politycznym w kraju i w Grójeckiem. Za aktywną pracę zawodową, społeczną i polityczną odznaczony został m.in.: Krzyżem Orderu Odrodzenia Polski, Orderem Sztandaru Pracy I klasy, Krzyżem Partyzanckim.

27 listopada 1922 zawarł związek małżeński z Marią Apolonią Zych ze wsi Nadołek (gmina Konie), z którą miał troje dzieci: Tadeusza (ur. 1924), Janinę (ur 1926, za Romanem Rupiewiczem), Alinę (ur. 1935, za dziennikarzem Lechosławem Janowiczem). Zmarł 22 października 1976 w Warszawie, pochowany został na cmentarzu w Grójcu.