Mieczysław Chruścielewski

Mieczysław Stanisław Kostka Chruścielewski (ur. 25 grudnia 1899 w Skalbmierzu (woj. kieleckie), zm. 13 października 1976 w Grójcu) – dr praw, adwokat, działacz ruchu ludowego i spółdzielczego, poseł Krajowej Rady Narodowej.

Urodził się 25 grudnia 1899 w Skalbmierzu (woj. kieleckie), w rodzinie rolnika i rzemieślnika Józefa i Elżbiety z Sikorskich. Szkołę powszechną ukończył w rodzinnej miejscowości, Gimnazjum im. Jana i Jędrzeja Śniadeckich w Kielcach (1918). 1 listopada 1918 jako członek Polskiej Organizacji Wojskowej (od 1916 do 1920) wstąpił na ochotnika do Wojska Polskiego i służył w nim do 11 października 1920, kiedy to w stopniu podporucznika przeniesiony został do rezerwy. Brał udział w zbrojnej walce o odzyskanie niepodległości. Ukończył prawo na Uniwersytecie Jagiellońskim i uzyskał stopień doktora prawa (1926). W latach 1926–1930 pracował jako sędzia koronny (1926–1927) i podprokurator w Radomiu (1928–1929), od 6 stycznia 1930 do przejścia na emeryturę jako adwokat w Grójcu.

W 1920 wstąpił do Polskiego Stronnictwa Ludowego „Wyzwolenie”, w 1928 do Związku Młodzieży Polskiej Rzeczypospolitej Polskiej „Wici”, po utworzeniu Stronnictwa Ludowego (15 marca 1931) został jego członkiem. Położył duże zasługi w rozwoju Stronnictwa Ludowego i organizacji lokalnego życia spółdzielczego. Działalność tę ułatwiała mu m.in. praktyka adwokacka i związana z tym znajomość wielu osób, które pozyskiwał do pracy społecznej i politycznej. W 1934 bezinteresownie bronił w procesie politycznym Bolesława Pietrzaka, członka Stronnictwa Ludowego. Należał do Rady Nadzorczej Banku Spółdzielczego w Grójcu (od 1933 do 1939), w którym w międzywojniu i w czasie okupacji koncentrowało się zarówno życie organizacyjne, jak i polityczne Stronnictwa Ludowego. Uczestniczył w zakładaniu kół Stronnictwa Ludowego na terenie powiatu, w Grójcu był współzałożycielem Spółdzielni Spożywczej „Wieśniak” (17 marca 1935), członkiem jej Rady Nadzorczej (1935–1937), potem jej przewodniczącym (1937–1939), sekretarzem Zarządu Okręgowego Towarzystwa Organizacji i Kółek Rolniczych (1937–1938), skarbnikiem Zarządu Powiatowego Stronnictwa Ludowego (1937–1939).

W latach 1939–1942 należał do czołowych działaczy kryptosanacyjnej organizacji Chłopski Bój, utworzonej przez Jana Noska („Wiejski”), byłego sekretarza Zarządu województwa warszawskiego Stronnictwa Ludowego i warszawskiej organizacji Obóz Zjednoczenia Narodowego. Chruścielewski używał kilku pseudonimów: „Wrzos”, „Rolicz”, „Wodziński”. Był członkiem redakcji gazetki tej organizacji, zatytułowanej „Chłopski Bój”, na której łamach publikował artykuły o tematyce antyklerykalnej. Kilka numerów pisemka powielono w okolicy Chynowa. Latem 1942, uprzedzony o grożącym mu aresztowaniu, schronił się w rodzinnym Skalbmierzu, gdzie uczył dzieci swej rodziny. W 1945 powrócił do Grójca, podjął pracę w swoim zawodzie, wstąpił do Stronnictwa Ludowego, współpracował ze starostą Bolesławem Pietrzakiem, wówczas działaczem Stronnictwa Ludowego „Wola Ludu”. Z własnoręcznie napisanego życiorysu (15 maja 1945) oraz z treści wypełnionej przez Chruścielewskiego ankiety personalnej wynika, że należał on do Stronnictwa Ludowego „Wola Ludu”. Był członkiem Naczelnego Komitetu Stronnictwa Ludowego (26 marca-24 września 1945), na którego wniosek z 23 kwietnia 1945 został posłem Krajowej Rady Narodowej. Funkcję tę pełnił od 21 czerwca 1945 do 19 stycznia 1947. Ślubowanie złożył na VIII Sesji, 21 lipca 1945. W KRN pracował w Komisjach: Prawniczej, Regulaminowej i Skarbowej (30 stycznia-16 kwietnia 1946), Wyznaniowej i Narodowej. W latach 1946–1947 był skarbnikiem Zarządu Powiatowego SL w Grójcu. Gdy zorientował się, jaki charakter ma nowy ustrój, wycofał się z aktywnego życia politycznego, zajął się pracą zawodową i społeczną.

W 1939 ożenił się z Janiną z Jasińskich z Woli Worowskiej, z którą miał dwoje dzieci: Elżbietę (Grygolec) i Lecha. Zmarł w Grójcu 13 października 1976 jako emerytowany prawnik Zespołu Adwokackiego nr 1. Pochowany został na miejscowym cmentarzu.

Bibliografia

• Zdzisław Szeląg, Chruścielewski Mieczysław Stanisław Kostka, [w:] Słownik wiedzy o Grójeckiem – zeszyt drugi, Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza - oddział w Grójcu, 1994, s. 18-20 – na podstawie źródeł:
• Archiwum Akt Nowych w Warszawie, Krajowa Rada Narodowa - Biuro Prezydialne. Wydział Personalny, sygn. 313 (Tu teczka osobowa);
• Życiorys napisany przez siostrę, Stefanię Chruścielewską - w posiadaniu Zdzisława Szeląga;
• Bolesław Pietrzak, Czerwony kwiat koniczyny. Wspomnienia, Warszawa 1971, s. 148, 161-164, 194, 222;
• Bolesław Monkiewicz, Wacław Pawlak, 100 lat Banku Spółdzielczego im. Stefczyka w Grójcu. 1873-1973, Grójec 1973, s. 43-44, 89;
• Ruch ludowy na Mazowszu i Podlasiu, red. A. Łuczak, Warszawa 1975, s. 266, 417-418;
• K. Przybysz, Konspiracyjny ruch ludowy na Mazowszu. 1939-1945, Warszawa 1977, s. 79, 80;
• Spis posłów do Krajowej Rady Narodowej 1943-1947, oprac. A. Tomaszewska, [w:] W czterdziestą rocznicę Krajowej Rady Narodowej. Materiały i dokumenty, Warszawa 1984, s. 11, poz. 11;
• 50 Iat Powszechnej Spółdzielni Spożywców w Grójcu, [Grójec 1985], s. 6-7, 9, 11.