Grójec w czasie II wojny światowej: Różnice pomiędzy wersjami

brak opisu edycji
Nie podano opisu zmian
Nie podano opisu zmian
 
Linia 4: Linia 4:
Pierwszym sygnałem zbliżającej się wojny były plany rozproszenia mieszkańców [[Warszawa|Warszawy]], których celem było zminimalizowanie liczby ofiar w trakcie ewentualnego bombardowania stolicy. Część ewakuowanej ludności miała trafić do m.in. do Grójca. W pobliskim [[Drwalew|Drwalewie]] utworzono lotnisko polowe. W tym samym czasie władze państwowe ogłosiły bezterminowe przedłużenie czynnej służby wojskowej, nakazały włodarzom poszczególnych gmin przygotowanie list mobilizacyjnych oraz raportów zawierających dane na temat ilości koni w poszczególnych gospodarstwach rolnych, które będą podlegać rekwizycji na potrzeby armii. Kolejnym zarządzeniem była tzw. mobilizacja tajna, polegająca na powoływaniu rezerwistów do służby w armii.  
Pierwszym sygnałem zbliżającej się wojny były plany rozproszenia mieszkańców [[Warszawa|Warszawy]], których celem było zminimalizowanie liczby ofiar w trakcie ewentualnego bombardowania stolicy. Część ewakuowanej ludności miała trafić do m.in. do Grójca. W pobliskim [[Drwalew|Drwalewie]] utworzono lotnisko polowe. W tym samym czasie władze państwowe ogłosiły bezterminowe przedłużenie czynnej służby wojskowej, nakazały włodarzom poszczególnych gmin przygotowanie list mobilizacyjnych oraz raportów zawierających dane na temat ilości koni w poszczególnych gospodarstwach rolnych, które będą podlegać rekwizycji na potrzeby armii. Kolejnym zarządzeniem była tzw. mobilizacja tajna, polegająca na powoływaniu rezerwistów do służby w armii.  


30 sierpnia 1939 ogłoszono mobilizację alarmową, dzień później na włodarzy poszczególnych gmin nałożono obowiązek zorganizowania ochrony linii telegraficznych, stacji kolejowych i torowisk. Ogłoszono powszechną mobilizację. Ułani rezerwiści mieli obowiązek stawić się do przydzielonych jednostek razem z posiadanymi końmi. Rozpoczęła się rekwizycja samochodów i koni. Na ziemi grójeckiej zwierzęta gromadzono na folwarku w [[Kobylin|Kobylinie]], a potem przekazano armii. W powiecie grójeckim zadania te nadzorował starosta Felicjan Pawłowski. Treść rozporządzeń znalazła się w plakatach na słupach ogłoszeniowych, a także na drzwiach grójeckiego ratusza.
30 sierpnia 1939 ogłoszono mobilizację alarmową, dzień później na włodarzy poszczególnych gmin nałożono obowiązek zorganizowania ochrony linii telegraficznych, stacji kolejowych i torowisk. Ogłoszono powszechną mobilizację. Ułani rezerwiści mieli obowiązek stawić się do przydzielonych jednostek razem z posiadanymi końmi. Rozpoczęła się rekwizycja samochodów i koni. Na ziemi grójeckiej zwierzęta gromadzono na folwarku w [[Kobylin|Kobylinie]], a potem przekazano armii. W powiecie grójeckim zadania te nadzorował starosta [[Felicjan Pawłowski]]. Treść rozporządzeń znalazła się w plakatach na słupach ogłoszeniowych, a także na drzwiach grójeckiego ratusza.


== Kampania wrześniowa ==
== Kampania wrześniowa ==
Linia 20: Linia 20:
W październiku 1939 r. Grójec został włączony przez Niemców do dystryktu warszawskiego Generalnego Gubernatorstwa.
W październiku 1939 r. Grójec został włączony przez Niemców do dystryktu warszawskiego Generalnego Gubernatorstwa.


Niemcy w czasie okupacji wyasfaltowali ulice ''Skargi'' i Piłsudskiego, zbudowali basen koło budynku Starostwa i fontanny na rynku.
Niemcy w czasie okupacji wyasfaltowali ulice Skargi i Piłsudskiego, zbudowali basen koło budynku Starostwa i fontanny na rynku.


=== Działalność konspiracyjna ===
=== Działalność konspiracyjna ===
Niemalże zaraz po zajęciu miasta przez okupanta rozpoczęła się działalność konspiracyjna. Harcmistrz Ludwik Michalski ps. Fil już po kilku dniach powołał organizację Promień, do której należało 15 zaufanych harcerzy. Ich działalność polegała przede wszystkim na służbie na rzecz innych, co było zgodne z ideami harcerskimi. Zajmowali się m.in. wspieraniem rodzin żołnierzy w obozach jenieckich, dostarczaniem żywności, kolportowaniem prasy, przekazywaniem meldunków, obserwacją ruchu pojazdów wojskowych i miejsc postoju sił niemieckich, przenoszeniem zdobytej – najczęściej skradzionej - broni, środków opatrunkowych. Kolejną, bardzo liczną grupą, która podjęła działalność konspiracyjną byli nauczyciele.  
Niemalże zaraz po zajęciu miasta przez okupanta rozpoczęła się działalność konspiracyjna. Harcmistrz [[Ludwik Michalski]] ps. Fil już po kilku dniach powołał organizację Promień, do której należało 15 zaufanych harcerzy. Ich działalność polegała przede wszystkim na służbie na rzecz innych, co było zgodne z ideami harcerskimi. Zajmowali się m.in. wspieraniem rodzin żołnierzy w obozach jenieckich, dostarczaniem żywności, kolportowaniem prasy, przekazywaniem meldunków, obserwacją ruchu pojazdów wojskowych i miejsc postoju sił niemieckich, przenoszeniem zdobytej – najczęściej skradzionej - broni, środków opatrunkowych. Kolejną, bardzo liczną grupą, która podjęła działalność konspiracyjną byli nauczyciele.  


Już na początku października 1939 r. powstała w Warszawie Tajna Organizacja Nauczycielska (TON). W tym samym czasie grójeccy nauczyciele ustalali zasady działania w warunkach okupacyjnych. Po kilku dniach utworzyli grójecki oddział organizacji TON. Ich działalność polegała nie tylko na prowadzeniu tajnych kompletów, ale także na gromadzeniu i zabezpieczaniu zbiorów bibliotecznych i pomocy naukowych. Po powstaniu struktur konspiracji wojskowej wielu nauczycieli odnalazło się w jej szeregach. Już w dniu zajęcia Warszawy – 27 września 1939 r. – powstała konspiracja wojskowa – Służba Zwycięstwu Polsce. Kilka dni później z inicjatywą utworzenia w Grójcu konspiracji wojskowej wyszli mecenas Wanda Godlewska ps. Wir i przedwojenny burmistrz Grójca [[Tadeusz Olszewski]] ps. Wojtek, Nurski. Bardzo szybko nawiązali oni współpracę z komendą główną SZP i przystąpili do tworzenia tajnych struktur wojskowych w Grójcu i okolicach. Komendantem obwodu został Wacław Granat ps. Ryś.
Już na początku października 1939 r. powstała w Warszawie Tajna Organizacja Nauczycielska (TON). W tym samym czasie grójeccy nauczyciele ustalali zasady działania w warunkach okupacyjnych. Po kilku dniach utworzyli grójecki oddział organizacji TON. Ich działalność polegała nie tylko na prowadzeniu tajnych kompletów, ale także na gromadzeniu i zabezpieczaniu zbiorów bibliotecznych i pomocy naukowych. Po powstaniu struktur konspiracji wojskowej wielu nauczycieli odnalazło się w jej szeregach. Już w dniu zajęcia Warszawy – 27 września 1939 r. – powstała konspiracja wojskowa – Służba Zwycięstwu Polsce. Kilka dni później z inicjatywą utworzenia w Grójcu konspiracji wojskowej wyszli mecenas [[Wanda Godlewska]] ps. Wir i przedwojenny burmistrz Grójca [[Tadeusz Olszewski]] ps. Wojtek, Nurski. Bardzo szybko nawiązali oni współpracę z komendą główną SZP i przystąpili do tworzenia tajnych struktur wojskowych w Grójcu i okolicach. Komendantem obwodu został Wacław Granat ps. Ryś.


Organizacji konspiracyjnych działających w czasie okupacji było wiele: Narodowa Organizacja Wojskowa, Bataliony Chłopskie, Komenda Obrońców Polski, Tajna Armia Polska, Konfederacja Zbrojna, Związek Czynu Zbrojnego oraz organizacje Unia, Orzeł Biały, Szwoleżerowie, Szare Szeregi, Związek Jaszczurczy, Młodzież Walczącej Polski, Organizacja Ziemiaństwa Polskiego Tarcza. Największą z nich była Służba Zwycięstwu Polski, przekształcona później w Związek Walki Zbrojnej, a następnie w Armię Krajową. Inne organizacje z czasem łączyły się i podporządkowywały komendzie głównej Armii Krajowej. Wspólnie działali w ramach Akcji „Burza” i w powstaniu warszawskim.
Organizacji konspiracyjnych działających w czasie okupacji było wiele: Narodowa Organizacja Wojskowa, Bataliony Chłopskie, Komenda Obrońców Polski, Tajna Armia Polska, Konfederacja Zbrojna, Związek Czynu Zbrojnego oraz organizacje Unia, Orzeł Biały, Szwoleżerowie, Szare Szeregi, Związek Jaszczurczy, Młodzież Walczącej Polski, Organizacja Ziemiaństwa Polskiego Tarcza. Największą z nich była Służba Zwycięstwu Polski, przekształcona później w Związek Walki Zbrojnej, a następnie w Armię Krajową, która utworzyła na terenie [[Powiat grójecki|powiatu grójeckiego]] [[Obwód Grójec Armii Krajowej|obwód Grójec-„Głuszec”]]. Inne organizacje z czasem łączyły się i podporządkowywały komendzie głównej Armii Krajowej. Wspólnie działali w ramach Akcji „Burza” i w powstaniu warszawskim.


=== Zagłada Żydów ===
=== Zagłada Żydów ===