Drwalew

Drwalew – wieś położona w województwie mazowieckim, w powiecie grójeckim, w gminie Chynów, leżąca przy drodze krajowej nr 50.

Historia

Średniowiecze

W średniowieczu przez miejscowość przechodził trakt łączący Grójec z Czerskiem, który przebiegał prawym brzegiem Molnicy, przez Żyrów, Drwalew i Staniszewice.

XIX wiek

Od 1819 r. właścicielem Drwalewa był Dominik Krzywoszewski (1787–1851), jeden z najwybitniejszych adwokatów stolicy, ożeniony z Magdaleną Köhler, pochodzącą z bogatej rodziny kupieckiej. Bronił m.in. Ignacego Dobrogoyskiego i Seweryna Krzyżanowskiego, oficerów Królestwa Polskiego, członków tajnych organizacji patriotycznych. Po powstaniu listopadowym jednak odmówił obrony przed Sądem Najwyższym Kryminalnym Piotra Wysockiego. Przedstawił świadectwo lekarskie, z którego wynikało, że wypadł z powozu i mocno się potłukł. (Inny adwokat wymigał się od obrony Wysockiego cierpieniami piersiowo-hemoroidalnymi). Pan Dominik ok. 1833 r. na stałe osiadł w Drwalewie, oddając się gospodarstwu, zarazem nie przestając uprawiać nauk. Tutaj zmarł 22 czerwca 1851 r.

W XIX w. wybudowano pałac według projektu Fryderyka Alberta Lessela, dla rodziny Krzywoszewskich. Jest to piętrowy pałac wybudowany na planie prostokąta w stylu klasycystycznym, kryty blaszanym dachem czterospadowym. Od frontu portyk z czterema kolumnami jońskimi podtrzymującymi fronton zawierający kartusz z dwoma herbami: Jelita.

Przed 1939

Około 1930 r. dr Stanisław Adolf Klawe, dyrektor warszawskiego Towarzystwa Przemysłu Chemiczno-Farmaceutycznego Magister Klawe SA, nabył dobra Drwalew i Lasopole. Założył tu Wytwórnię Surowic i Preparatów Weterynaryjnych i Ziołowych.

W latach 30. stworzył tu m.in.: zakład produkcji surowic i szczepionek weterynaryjnych, zakład serologiczny ze stajniami produkującymi surowicę błoniczą, laboratorium badawcze, plantacje roślin leczniczych. Wybudował nawet – unikatowy w skali kraju – Wiejski Ośrodek Zdrowia.

Na początku lat 30. XX w. wnętrza pałacu przebudowano według projektu Aleksandra Więckowskiego.

II wojna światowa

W czasie kampanii wrześniowej stacjonował tu III/6 dywizjon myśliwski. W Drwalewie znajdowało się lotnisko polowe, atakowane przez niemieckie lotnisko w pierwszych dniach wojny.

Po przejęciu wsi przez Niemców we wrześniu 1939 r. ulokował się tu niemiecki sztab wojsk lotniczych bombardujących stolicę.

Podczas okupacji zakładem dr Klawe rządziła niemiecka firma Asid Dessau.

Po II wojnie światowej

Po II wojnie światowej zakład został upaństwowiony. W 1945 r. powstały Drwalewskie Zakłady Przemysłu Bioweterynaryjnego. Dla pracowników i ich rodzin stworzono zaplecze mieszkaniowo-socjalne, zbudowano stadion sportowy. Za dyrektorowania Zenona Rogińskiego powstał oryginalny pomnik-płaskorzeźba Konia Krwiodawcy. Autorami odsłoniętego w styczniu 1970 r. dzieła są: Marian Wnuk – projekt, Adam Myjak i Antoni Janusz Pastwa – realizacja.

W 1961 r. w drwalewskim pałacu uruchomiono Zakładowy Dom Kultury z salą widowiskową, świetlicą, biblioteką z czytelnią, kawiarnią, pokojami gościnnymi, pomieszczeniami na bilard i tenis stołowy. W 1990 r. Agnieszka Holland na terenie zespołu pałacowo-parkowego kręciła sceny do filmu Europa, Europa. Po 1999 r. nowy właściciel wyremontował obiekt, przekształcając go w ośrodek szkoleniowo-wypoczynkowy.

Parafia i cmentarz

Parafia

Parafię Drwalew erygowano w latach 1384–1395. Nie jest jednak wykluczone, że pierwotny kościół założono już wcześniej (Książę Jan T. Lubomirski widział na dzwonie średnim datę 1306 i uznał go za najstarszy w ówczesnej ziemi czerskiej).

Parafia drwalewska najprawdopodobniej została wydzielona z parafii grójeckiej. Była parafią rodową Przerowów Drwalewskich i Zawiszów z Budziszyna i Zawad. Obejmowała ich wsie rodowe: Drwalew, Budziszyn Mały, Budziszyn Wielki, Kukały. Przywilej erekcyjny parafii pod wezwaniem św. Bartłomieja jest z roku 1384-1395 - wystawiony przez biskupa poznańskiego Dobrogosta Nowodworskiego.

W roku 1603 parafia należała do dekanatu wareckiego. Drewniany kościół był pod wezwaniem św. Bartłomieja Apostoła. Plebanem był Jan Skulski. Przy parafii była szkoła której rektorem był Andrzej z Ostrołęki, kantorem Walenty z Mniszewa. Kolatorami kościoła byli właściciele Drwalewa, Stanisław i Wojciech Drwalewscy, którzy kościołowi opłacali rocznie dziesięć ówczesnych złotych. Uposażeniem kościoła, prócz folwarku w Drwalewie, były dziesięciny folwarczne ze wsi Kukały, oraz kmiece z Drwalewa i Drwalewic - wsi należącej wówczas do Franciszka Zawiszy, natomiast na uposażenie wikarego były przeznaczone dziesięciny ze wsi Budziszyn, Budziszynek, Zawady i Lipie.

W 1645 r. stary drewniany kościół był zniszczony i biskup Andrzej Szołdrski pozwolił patronowi Andrzejowi Gozdeckiemu (herbu Doliwa) - właścicielowi Budziszyna rozebrać go i postawić nowy.

Obecny kościół barokowy, murowany, wybudowany został w latach 1774–1778 z fundacji Józefa Komierowskiego (1726–1815), cześnika inowrocławskiego, starosty tuczyńskiego i dzierżawcy starogrodzkiego. Wnętrza zaplanował zapewne Jan Jerzy Plersch.

Obecnie parafia pod wezwaniem św. Apostołów Piotra i Pawła należy do dekanatu grójeckiego, archidiecezji warszawskiej.

Cmentarz

Na cmentarzu parafialnym najstarszy nagrobek kryje prochy Józefa Węckiego (zm. 1855), pochodzącego z Księstwa Poznańskiego, mieszkańca drwalewskiego pałacu. Niegdyś grzebano tu także prawosławnych i ewangelików.