Polska Szturmówka Chłopska

Z Jabcok

Polska Szturmówka Chłopska – dotąd bliżej nierozpoznana antykomunistyczna, konspiracyjna organizacja byłych członków Polskiego Stronnictwa Ludowego (PSL), którego naczelne władze (po ucieczce z kraju w październiku 1947 Stanisława Mikołajczyka (1901–1966), zagrożonego aresztowaniem), opanowała Lewica–PSL i 27 listopada 1949 doprowadziła do zjednoczenia z prokomunistycznym Stronnictwem Ludowym (SL) oraz utworzenia Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego (ZSL). Mikołajczyk był zwolennikiem poprawy struktury agrarnej wsi przez upełnorolnienie małych chłopskich gospodarstw i utworzenie gospodarstw średnich (7-15 ha), opowiadał się za upaństwowieniem 2-5% parcelowanej ziemi oraz za utworzeniem niewielkiej liczby państwowych, wyspecjalizowanych gospodarstw doświadczalnych, popierał rozwój spółdzielczości i samodzielności wsi, w tym organizacji kredytowych. Po ucieczce Mikołajczyka PSL–Lewica przeprowadziła weryfikację członków polegającą na eliminacji jego zwolenników. W związku z tym niezadowoleni byli członkowie PSL Mikołajczykowskiego utworzyli w Grójeckiem wzmiankowaną tajną organizację zwaną też Obrona Konspiracyjna PSL. Należeli do niej głównie mężczyźni urodzeni w latach 1923–1935. Struktury organizacyjnej na razie nie udało się ustalić. W notkach biograficznych zamieszczonych w książce Ofiary terroru podano, że komendantem organizacji rejonu, wówczas gminy Rykały, był Jan Bąk z Lisowa koło Przybyszewa (dziś gmina Promna, powiat białobrzeski). Organizacja rozbita została już w 1952 r. przez Urząd Bezpieczeństwa, który wówczas aresztował co najmniej 26 rolników, zamieszkałych w 15 miejscowościach, a mianowicie:

Wszyscy oni sądzeni byli przez Wojskowy Sąd Rejonowy w Warszawie na podstawie art. 86 § 2 Kodeksu Karnego Wojska Polskiego lub art. 4 § 1 dekretu z 13 czerwca 1946 „O przestępstwach szczególnie niebezpiecznych w okresie odbudowy Państwa” („Dziennik Urzędowy” 1946 nr 30: 12 lipca), nierzadko obu. Jednego z nich skazano na karę śmierci (nie wykonano), pozostałych na więzienie, czasem zamieniane na pracę w kopalniach i kamieniołomach (od 1 do 14 lat), pozbawienie praw publicznych i honorowych na zawsze (przy karze śmierci) lub kilka lat (od 1 do 5 lat) oraz przepadek mienia (m.in.: Stanisław Figurski, Henryk Goc, Kazimierz Kostrzewa, Henryk Kowalczyk, Kazimierz Lipiński, Władysław Mirkowski, Antoni Pietras, Zygmunt Tokarski ...). Kary te odbywali: w Barczewie, Bytomiu (kopalnia „Andaluzja”), Iławie, Chorzowie, Jaworznie (kamieniołomy, kopalnia „Bolesław Chrobry”), Jelczu, Katowicach (kopalnia), Knurowie (kopalnia), Płocku, Potulicach, Siedlcach, Sieradzu, Sosnowcu, Strzelcach Opolskich (kamieniołomy), Warszawie (Cytadela, Ratuszowa, Rakowiecka), we Wronkach. Niektórzy więzieni nabawili się różnych chorób np.: słuchu, serca, nerek oraz nerwicy, szkorbutu, reumatyzmu.

Prawie wszyscy zostali wypuszczeni na wolność po około dwóch latach, tzn. w latach 1954–1955, a więc wkrótce po śmierci Józefa Stalina (1879–1953), w czasie narastającej tzw. odwilży politycznej. W roku 1990 żyjący w Polsce więźniowie polityczni utworzyli Związek Więźniów Politycznych Okresu Stalinowskiego 1939–1956 (ZWPOS). Ci, którzy zamieszkiwali wówczas na obszarze byłego powiatu grójeckiego w granicach z 1974 r. zrzeszyli się w ZWPOS Oddział Radom (bez gminy Tarczyn).

Bibliografia

  • Zofia Romanowska, Polska Szturmówka Chłopska, [w:] Słownik wiedzy o Grójeckiem - zeszyt jedenasty, Towarzystwo Literackie im. A. Mickiewicza - oddział w Grójcu, 2002, s. 84-86 – na podstawie źródeł:
  • Informacja o nielegalnych, antypaństwowych organizacjach i bandach zbrojnych działających w Polsce Ludowej w latach 1944–1956, Warszawa, MSW Biuro „C” 1964. Przedruk: Lublin: Retro 1993;
  • Ofiary terroru stalinowskiego mówią. Cz. II, Radom: Związek Więźniów Politycznych Okresu Stalinowskiego. Oddział Radom 1966, s. 29, 32-34, 36, 37, 42-48, 50-53; 57-62.
Źródło: „https://www.jabcok.org/jabcok/index.php?title=Polska_Szturmówka_Chłopska&oldid=1434”