Niezależna Partia Chłopska

Niezależna Partia Chłopska (NPCh) – lewicowa partia chłopska działająca w latach 1924–1927. Wywodziła się z ruchu ludowego, jednak jej oblicze ideowe wiązało ją bardziej z ruchem komunistycznym. Głosiła m.in. konieczność utworzenia rządu robotniczo-chłopskiego i przeprowadzenia reformy rolnej bez odszkodowania. Niezależna Partia Chłopska oprócz chłopów przyjmowała do swoich szeregów także robotników z małych miast, a szczególnie robotników rolnych. Operowała hasłami ogólnochłopskimi, ale wyrażała interesy głównie uboższej części wsi.

Trudno ustalić precyzyjnie, kiedy na terenie powiatu grójeckiego zaczęły powstawać pierwsze koła Niezależnej Partii Chłopskiej. Prawdopodobnie miało to miejsce już w pierwszych miesiącach 1925 roku. Duża część członków NPCh wcześniej związana była z innymi partiami politycznymi, szczególnie z Polskim Stronnictwem Ludowym „Wyzwolenie” i Stronnictwem Chłopskim. Niezależna Partia Chłopska w Grójeckiem należała do najsilniejszych w województwie warszawskim. Skupiała około 350 członków zrzeszonych w ponad 30 kołach. W województwie warszawskim partia ta liczyła ponad 2000 członków, co lokowało ją na drugim miejscu w kraju po województwie lubelskim. W powiecie grójeckim koła Niezależnej Partii Chłopskiej funkcjonowały m.in. w Aleksandrowie, Brankowie, Bystrzanowie, Dębiu, Drozdach, Głuchowie, Grzędach, Kępinie, Koniach, Komornikach, Lipiu, Mięsach, Ostrołęce, Pieczyskach, Przypkach, Tarczynie, Werdoniu, Wilczogórze, Wilkowie, Witalówce, Woli Krobowskiej, Woli Pniewskiej, Wysoczynie i Ziemięcinie. Do największych i najbardziej prężnych należało skupiające 40 członków koło w Tarczynie i liczące 25 osób koło w Dębiu. Siatka organizacyjna NPCh rozwijała się szczególnie intensywnie na przełomie lat 1926 i 1927. Organizacją Niezależnej Partii Chłopskiej w Grójeckiem kierował Komitet Powiatowy, który wybrany został 14 lutego 1926. Na jego czele, jako przewodniczący, stał Walerian Pająk. Oprócz niego do aktywniejszych działaczy Niezależnej Partii Chłopskiej w powiecie należeli: Wacław Bednarski (wchodził w skład Komitetu Okręgowego i Komitetu Powiatowego NPCh), Władysław Ratyński, Grzegorz Motyl, Władysław Pietrzak, Ksawery i Edward Kalińscy, Adam Wójcik, Władysław Lewandowski, Antoni Orzechowski, Wiktor Kamiński i Józef Reszke.

Działalność Niezależnej Partii Chłopskiej w dużym stopniu opierała się na aktywności posłów tej partii. Odwiedzali oni także powiat grójecki. Tak np. w zebraniu powiatowym NPCh, które odbyło się 16 grudnia 1926 w Grójcu, wziął udział poseł Stanisław Ballin. W zebraniu tym uczestniczyło ok. 70 osób. Niezależna Partia Chłopska w powiecie grójeckim poza działalnością wewnątrzorganizacyjną prowadziła i akcje zewnętrzne. Aktywna była szczególnie w akcji wiecowej i na polu kulturalno-oświatowym. W 1927, już po rozwiązaniu NPCh, w wyniku wyborów samorządowych, wójtami dwóch gmin zostali byli członkowie tej partii: Wacław Bednarski w Lipiu i Grzegorz Motyl w Kobylinie. Niezależna Partia Chłopska włączyła się także, szczególnie na terenie Tarczyna, do prowadzonej przez środowisko radykalnej lewicy akcji amnestii na rzecz więźniów politycznych.

Niezależna Partia Chłopska działała oficjalnie do marca 1927, kiedy to została zdelegalizowana. Powodem delegalizacji było jej „nadmierne skomunizowanie” (niektórzy członkowie NPCh jednocześnie należeli do Komunistycznej Partii Polski). Pewnym kontynuatorem Niezależnej Partii Chłopskiej było działające w latach 1928–1931 Zjednoczenie Lewicy Chłopskiej „Samopomoc”.

Bibliografia

• Marek Przeniosło, Niezależna Partia Chłopska, [w:] Słownik wiedzy o Grójeckiem - zeszyt drugi, Towarzystwo Literackie im. A. Mickiewicza - oddział w Grójcu, 1994, s. 70–71 - na podstawie źródeł:

• Archiwum Akt Nowych w Warszawie, Komunistyczna Partia Polski. sygn. 158-XII-23, t. 2, k. 7;
• Archiwum Państwowe miasta stołecznego Warszawy, Urząd Wojewódzki Warszawski 1918-1939, sygn. 12 (sprawozdanie za styczeń 1927);
• Niezależna Partia Chłopska na Mazowszu 1924-1927, Warszawa 1965, s. 32-33, 35, 84-86, 176-177;
• Benon Dymek, Niezależna Partia Chłopska 1924-1927, Warszawa 1972, s. 205, 368-370.