Zjednoczenie Lewicy Chłopskiej „Samopomoc”. Komitet Powiatowy w Grójcu

Zjednoczenie Lewicy Chłopskiej „Samopomoc”. Komitet Powiatowy w Grójcu – „Rewolucyjne stronnictwo chłopskie utworzone w styczniu 1928 r. przez secesjonistów ze Stronnictwa Chłopskiego i działaczy byłej Niezależnej Partii Chłopskiej, subsydiowane przez Komunistyczną Partię Polski, stanowiło jej legalną ekspozyturę na wsi”. Posiadało dwa organy prasowe „Samopomoc Chłopska” (od listopada 1927) i „Chłopskie Życie”. Podobnie jak Niezależna Partia Chłopska, Zjednoczenie Lewicy Chłopskiej „Samopomoc” także zostało zdelegalizowane 27 maja 1931 r.

Działalność Komitetu Powiatowego

Dzieje organizacji w Grójeckiem nie są dotąd rozpoznane. Komitet Powiatowy Stronnictwa utworzony został w marcu 1930 r. W zebraniu organizacyjnym wzięło udział 60 osób, w skład Komitetu wybrani zostali:

• Władysław Ratyński (1902–1967) z Tarczyna, członek egzekutywy Komitetu Dzielnicowego Komunistycznej Partii Polski, były sekretarz Niezależnej Partii Chłopskiej (1926–1927) – prezes;
• Wacław Bednarski (1894–1953) z Wilkowa, były członek Komitetu Powiatowego (1924–1927) i Komitetu Okręgowego Niezależnej Partii Chłopskiej – zastępca prezesa;
• Grzegorz Motyl z Dębia, były członek (1924–1927) Komitetu Powiatowego Niezależnej Partii Chłopskiej, były wójt gminy Kobylin – sekretarz;
• Adam Wójcik z Wysoczyna, były działacz Niezależnej Partii Chłopskiej – skarbnik;
• Jan Olczak z Żyrówka – członek;
• J. Wysocki z Załęcza (obecnie Załącza) – członek.

Stronnictwo przed rozwiązaniem nie zdążyło się rozwinąć, bowiem działalność organizacyjna spotykała się z szykanami policji, która urządzała brutalne rewizje w mieszkaniach chłopów-członków, szczególnie zaś aktywistów. Według danych konfidenckich Wydziału Bezpieczeństwa Urzędu Wojewódzkiego Warszawskiego z pierwszej połowy 1930 r. Zjednoczenie Lewicy Chłopskiej „Samopomoc” w Grójeckiem, w okresie sprawozdawczym nie odegrało większej roli, urządzało tylko prywatne pogadanki zjednujące krytyków poczytań rządowych, mobilizujących do oporu przeciwpodatkowego, przeciwko sekwestratorom czy sanacyjnej polityce rolnej. Podczas wyborów uzyskało 153 głosy. Stronnictwo szczególną aktywność przejawiało w gminach sąsiadujących z powiatem Rawa Mazowiecka. Starało się opanować samorządy gminne, w Sejmiku Powiatowym zdobyło 4 mandaty. Istnienie Zjednoczenia Lewicy Chłopskiej „Samopomoc” w Grójeckiem swoją działalność opierało na mężach zaufania i udało się mu zorganizować demonstrację w dniu 15 listopada 1928 r.

W latach 1939–1945 byli członkowie Stronnictwa wstąpili do Polskiej Partii Robotniczej i z Niemcami walczyli w szeregach konspiracyjnej Gwardii Ludowej (m.in. Adam Wójcik, Wacław Bednarski), a ci co przeżyli, po wyzwoleniu Grójeckiego spod okupacji wzięli udział w budowie struktur Polski Ludowej.

Bibliografia

• Wanda Szeląg, Zjednoczenie Lewicy Chłopskiej „Samopomoc”. Komitet Powiatowy w Grójcu, [w:] Słownik wiedzy o Grójeckiem – zeszyt dwunasty, Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza – oddział w Grójcu, 2002, s. 111-112 – na podstawie źródeł:
• Archiwum Akt Nowych w Warszawie: Urząd Wojewódzki. Wydział Bezpieczeństwa. Sprawozdania sytuacyjne miesięczne..., sygn. 276 / II-3, k. 64-65, 70;
• Chłop z Grójeckiego, Głosy chłopów z kraju. Z Grójeckiego, „Samopomoc Chłopska”, 1929, nr 4, s. 4;
• Bolesław Pietrzak, Czerwony kwiat koniczyny – wspomnienia, Warszawa 1971, s. 120;
• Janusz Gmitruk, Wykaz wojewódzkich i powiatowych władz stronnictw ludowych (niepełny), [w:] Ruch ludowy na Mazowszu, Kurpiach i Podlasiu. Red. nauk. Aleksander Łuczak, Warszawa 1975, s. 402;
• Benon Dymek, Ruch ludowy na Mazowszu i Podlasiu w latach 1918–1931, [w:] Ruch ludowy na Mazowszu, op. cit., s. 85-87;
• Arkadiusz Kołodziejczyk, Zjednoczenie Lewicy Chłopskiej „Samopomoc”, [w:] Encyklopedia historii Drugiej Rzeczypospolitej, Warszawa 1999, s. 520.