Henryk Świderski

Henryk Świderski (ur. 1 lipca 1928 w Grójcu, zm. 28 października 2017) – architekt, regionalista.

Życiorys

Urodził się 1 lipca 1928 w Grójcu, jako syn mistrza masarskiego, Aleksandra (1891–1958) i Zofii z Bedyńskich (1905–1981). Dziadkowie, Julianna i Wincenty Bedyńscy, w 1913 r. nabyli posiadłość Skargów (ok. 50 ha). Świderski ukończył Publiczną Szkołę Powszechną nr 1 im. Gabriela Narutowicza w rodzinnym mieście (1940), w latach 1940–1942 – pierwszą i drugą klasę gimnazjum na tajnych kompletach prowadzonych przez Marię Jasiorowską, do 1939 r. nauczycielkę Gimnazjum i Liceum w Grodnie. W latach 1942–1944 – klasę trzecią i część czwartej w szkole o nazwie Koedukacyjne Kursy Przygotowawcze do Szkół Zawodowych II Stopnia Józefa Świątkowskiego, ciąg dalszy IV klasy oraz liceum humanistyczne w Koedukacyjnym Gimnazjum i Liceum im. Piotra Skargi (1945–1947). Po złożeniu egzaminu dojrzałości studiował architekturę na Politechnice Warszawskiej (1947–1951) i przez pewien czas równolegle dziennikarstwo w Akademii Nauk Politycznych. W toku studiów inwentaryzował zabytkowe budowle, m.in. kościoła w Lewiczynie. Stopień magistra z zakresu architektury otrzymał w 1970 roku.

Od sierpnia 1951 r. w kolejności pracował jako: projektant w Warszawskim Biurze Projektów Budownictwa Przemysłowego (do czerwca 1952), inspektor w Centralnym Zarządzie Biur Projektów Budownictwa Przemysłowego w Warszawie (lipiec 1952-czerwiec 1957), projektant i kierownik Pracowni Architektonicznej w Biurze Studiów i Projektów Konstrukcji Stalowych „Mostostal”, przekształconym później w Centralny Ośrodek Badawczo-Projektowy Konstrukcji Metalowych „Mostostal” w Warszawie (od lipca 1957). W tym czasie opracował i wykonał wiele autorskich projektów architektonicznych i urbanistycznych, w tym m.in.: hale produkcyjne Wytwórni Sprzętu Komunikacyjnego w Mielcu, hangary lotnicze dla PL LOT Warszawa-Okęcie, hale Wytwórni Konstrukcji Stalowych „Mostostal” w Sosnowcu, Słupcy, Chojnicach, Piotrkowie Trybunalskim, Puławach, Fabryki Maszyn Budowlanych w Baczkach k. Łochowa, projekt rozbudowy chłodni składowej w Poznaniu, chłodni Zakładów Drobiarskich w Verchowinie (w Czechosłowacji), silosów zbożowych we Francji, hali maszyn papierniczych w Izmirze, w Turcji, projekt urbanistyczny i architektoniczny związany z przesunięciem o 21 metrów kościoła pw. Narodzenia Najświętszej Marii Panny w Warszawie na Lesznie, projekt plebanii przy tym kościele, projekty warsztatów szkolnych w Zakładach dla Niewidomych w Laskach k. Warszawy (społecznie), kopuły kościoła księży Misjonarzy w Bydgoszczy, systemu zintegrowanych hal stalowych „Mostostal” - praca studialna, zbiorowa; zaprojektowanie znaku firmowego „Mostostalu”.

Po przejściu na emeryturę zajął się wcześniej zaczętą działalnością publicystyczną i naukową, poświęconą głównie historii Armii Krajowej w powiecie grójeckim oraz przeszłości rodzinnego miasta i biografiom grójczan i Grójecczan. Z tego zakresu opublikował:

Dawne poczty polskie - z Warszawy do Grójca, „Ziemia” 1957, nr 7;
Aneks do nocy bohaterów. Okupacyjny kapitan Kloss [o Macieju Gabale], „Odrodzenie” 1989, nr 20;
Okupacja i konspiracja w Obwodzie AK Grójec-„Głuszec” w latach 1939-1945, Warszawa 1989;
Jan Warnke, Przeżyłem własną śmierć, opr. Henryk Świderski, „Kierunki” 1990, nr 1;
Godni naszej pamięci. Dionizy Rusek Wolski ostatni komendant Obwodu AK „Głuszec”-Grójec, „Słowo Powszechne” 1990, nr 190, s. 5;
Obwód „Głuszec”. Jeden z 275, „Polska Zbrojna” 1992, nr 32/374, s. 14-16;
Armia Krajowa w Obwodzie Grójec-„Głuszec”. Warszawa 1993 (s. 367), wyd. 2 zmienione;
Ucieczka z obozu [w Oświęcimiu Henryka Kwiatkowskiego], [we współpracy z Tadeuszem Kościuszko], „Moja Rodzina” 1997, nr 2, s. 12-13;
Dom pod Matką Boską [o Wiktorze Hłasko z Kociszewa pod Grójcem], „Moja Rodzina” 1997, nr 3, s. 12-13;
Cmentarz „Stary” w Grójcu, „Barbakan” 1997, nr 23, s. 62-66;
Służył Bogu i Ojczyźnie [ks. Bolesław Stefański], „Moja Rodzina” 1998, nr 5, s. 12-13;
Piotr Skarga, jego rodzina i miejsce urodzenia, „Barbakan” 1998, nr 24, s. 7-12;
Funkcjonariusze policji polskiej „granatowej” i kryminalnej w powiecie grójeckim w latach 1939-1945 w służbie Armii Krajowej, Grójec 1999 (s. 22);
Kościół na Mazowszu [w Grójcu], „Moja Rodzina” 1999, nr 10, s.12-13;
Zabytkowe chrzcielnice w kościele św. Mikołaja w Grójcu, „Barbakan” 2001, nr 34/35, s. 23-24;
Pożegnanie. Jan Franciszek Warnke, „Gazeta Wyborcza”, dodatek „Gazeta Stołeczna” 2004, 2326: 7 października, s. 9;
List do Redakcji, „Spotkania z Zabytkami” 2005, nr 1.

Niektóre z prac Henryka Świderskiego napisane zostały na podstawie źródeł drukowanych i archiwalnych, z zachowaniem rygorów pracy naukowej, z dbałością o dokumentacyjny walor tekstu, który ponadto wyróżnia się przejrzystością wykładu i wyważonymi sądami, wszystkie zaś popularyzują rzetelną wiedzę o przeszłości Grójeckiego.

Opublikowana w 1989 roku książka Henryka Świderskiego o Armii Krajowej w Grójeckiem zapoczątkowała powojenne studia o tym terytorium oraz zaowocowała znaczną liczbą lokalnych inicjatyw. Jako członek Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej wykonał projekt i nadzorował wykonanie tablicy z brązu, upamiętniającej poległych i zmarłych żołnierzy Armii Krajowej Obwodu „Głuszec”, umieszczonej w kościele pw. św. Mikołaja w Grójcu.

W 1951 roku ożenił się z Jadwigą Białoskórską, studentką farmacji Akademii Medycznej, z którą miał syna, Piotra (ur. 1971), absolwenta Wydziału Finansów i Statystyki Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie. Za osiągnięcia w pracy zawodowej wyróżniony został m.in.: Srebrną Odznaką Zasłużonego Metalowca (1969), Srebrnym Krzyżem Zasługi (1972), Złotą Odznaką Zasłużonego Mostostalowca (1973), Złotą Odznaką Zasłużony dla Budownictwa (1974, 1977).

Henryk Świderski zmarł nagle 28 października 2017 w wieku 89 lat. Został pochowany 6 listopada 2017 w grobie rodzinnym na Powązkach (kwatera 211-3-1).

Bibliografia

Zdzisław Szeląg, Świderski Henryk, [w:] Słownik wiedzy o Grójeckiem – zeszyt czternasty, Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza - oddział w Grójcu, 2006, s. 86-88 – na podstawie źródeł:
Życiorys w archiwum Zdzisława Szeląga;
Andrzej Nadolski, Armia Krajowa w powiecie grójeckim, „Wojskowy Przegląd Historyczny” 1991, nr 2, s. 201-207 [Recenzja pracy Henryka Świderskiego];
Henryk Świderski, Armia Krajowa w Obwodzie Grójec – „Głuszec”, Warszawa 1993, s. 3, 6, 39;
Remigiusz Matyjas, Grójecka nieprowincja, Grójec 1995, s. 250-252;
Zygmunt Ziątek, Teraz Grójec, „Regiony” 1995, nr 3, s. 150-154 [m.in. o pracy Armia Krajowa w Obwodzie Grójec – „Głuszec”].