1806
edycji
brak opisu edycji
Nie podano opisu zmian |
Nie podano opisu zmian |
||
| Linia 21: | Linia 21: | ||
Szczególnie ostro zwalczano [[Tomasz Nocznicki|Tomasza Nocznickiego]], od czasu, gdy na łamach pisma „Zaranie” zaproponował zniesienie opłat za posługi religijne i wprowadzenie pensji dla księży. W walce z nim rozgłaszano m.in., iż jest dzieckiem żydowskim, nazywano go „żydowskim Wojtkiem”. Agitację przeciw Tomaszowi Nocznickiemu i Antoniemu Oraczewskiemu nasilono, kiedy na zebraniu gminnym w [[Lipie|Lipiu]] (10 lutego 1912) wybrano ich pełnomocnikami do budowy [[Publiczna Szkoła Podstawowa im. Stanisława Fiedorowicza w Lipiu|trzech obiektów szkolnych]]. Zwalczanie ich rozpoczął ks. Staniszewski z Lipia, a pomagali mu Higersberger, dziedzic z [[Trzylatków Duży|Trzylatkowa]], Władysław Pszczółkowski, dziedzic z [[Machnatka|Machnatki]], Antoni Kępka (wójt gminy). Ataki te odpierał Nocznicki na łamach „Zarania”, m.in. przytaczając wypowiedzi oponentów. „''W. Pszczółkowski miał wg Nocznickiego powiedzieć, że »lepiej wam (tzn. chłopom) 100 lat być ciemnymi, jak budować szkoły«, zaś Jan Stasiak, gospodarz z [[Romanówka|Romanówki]], z dumą oświadczył: »żeby mi ksiądz proboszcz chałupę do góry nogami przewrócił, to żadnej książki nie znajdzie«”'' (H. Mierzwiński). W obronie budowy szkoły, w zbiorowym liście do „[[Zaraniarze|Zarania]]” wystąpili Antoni Oraczewski, Tomasz Nocznicki, S. Nowocień, J. Wójcik, F. Oraczewski, P. Wierzchowski. | Szczególnie ostro zwalczano [[Tomasz Nocznicki|Tomasza Nocznickiego]], od czasu, gdy na łamach pisma „Zaranie” zaproponował zniesienie opłat za posługi religijne i wprowadzenie pensji dla księży. W walce z nim rozgłaszano m.in., iż jest dzieckiem żydowskim, nazywano go „żydowskim Wojtkiem”. Agitację przeciw Tomaszowi Nocznickiemu i Antoniemu Oraczewskiemu nasilono, kiedy na zebraniu gminnym w [[Lipie|Lipiu]] (10 lutego 1912) wybrano ich pełnomocnikami do budowy [[Publiczna Szkoła Podstawowa im. Stanisława Fiedorowicza w Lipiu|trzech obiektów szkolnych]]. Zwalczanie ich rozpoczął ks. Staniszewski z Lipia, a pomagali mu Higersberger, dziedzic z [[Trzylatków Duży|Trzylatkowa]], Władysław Pszczółkowski, dziedzic z [[Machnatka|Machnatki]], Antoni Kępka (wójt gminy). Ataki te odpierał Nocznicki na łamach „Zarania”, m.in. przytaczając wypowiedzi oponentów. „''W. Pszczółkowski miał wg Nocznickiego powiedzieć, że »lepiej wam (tzn. chłopom) 100 lat być ciemnymi, jak budować szkoły«, zaś Jan Stasiak, gospodarz z [[Romanówka|Romanówki]], z dumą oświadczył: »żeby mi ksiądz proboszcz chałupę do góry nogami przewrócił, to żadnej książki nie znajdzie«”'' (H. Mierzwiński). W obronie budowy szkoły, w zbiorowym liście do „[[Zaraniarze|Zarania]]” wystąpili Antoni Oraczewski, Tomasz Nocznicki, S. Nowocień, J. Wójcik, F. Oraczewski, P. Wierzchowski. | ||
Towarzystwo Kółek Rolniczych im. | Towarzystwo Kółek Rolniczych im. Stanisława Staszica zostało rozwiązane w lipcu 1915. Władze carskie aresztowały i wywiozły w głąb Rosji całe kierownictwo, oprócz [[Tomasz Nocznicki|Tomasza Nocznickiego]]. Bezpośrednią przyczyną represji było wydrukowanie przez „Zaranie” protestu przeciwko procarskiemu Komitetowi Narodowemu Polskiemu, w którym odmówiono mu m.in. prawa występowania w imieniu narodu polskiego („Zaranie” 1914, nr z 6 grudnia). Oświadczenie zaraniarzy podpisali m.in. Tomasz Nocznicki i Jan Klimek z Grójeckiego. | ||
== Bibliografia == | == Bibliografia == | ||
* Zofia Romanowska, ''Kółka Rolnicze im. Stanisława Staszica'', [w:] ''Słownik wiedzy o Grójeckiem – zeszyt piąty'', Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza - oddział w Grójcu, Grójec 1996, s. 45-48, na podstawie źródeł: | |||
* „Zagon” 1907, nr 17; | |||
* „Zaranie” 1908, nr 12; 1909, nr 34, s. 676; | |||
* ''Na pamiątkę przyszłym czasom. List z gminy Lipie w powiecie grójeckim'', „Zaranie” 1912, nr 18: 22 lutego, s. 185-186; | |||
* Tomasz Nocznicki, ''W sprawie nauczania powszechnego parę słów bezstronnej prawdy'', „Zaranie” 1913, nr 22: 29 maja, s. 567-568; | |||
* „Zaranie” 1913, nr 11, s. 278; | |||
* Wiesław Piątkowski, ''Dzieje ruchu zaraniarskiego'', Warszawa 1956, s. 194, przepis 42 do rozdziału III; | |||
* Julian Bartyś, ''Kółka Rolnicze w Królestwie Polskim'', Warszawa 1974, s. 177, 203, 274; | |||
* ''Ruch ludowy na Mazowszu, Kurpiach i Polesiu''. Red. naukowy Aleksander Łuczak, Warszawa 1975, s. 42-47; | |||
* Henryk Mierzwiński, ''Tomasz Nocznicki. Życie, działalność, myśl polityczna'' (1862''–''1944), Lublin 1987, s. 42-71. | |||
[[Kategoria:Organizacje]] | [[Kategoria:Organizacje]] | ||