Bank Spółdzielczy w Mogielnicy

Bank Spółdzielczy w Mogielnicy funkcjonuje (z przerwami i w różnych formach) od 1913 roku.

Historia

Początek działalności banku dało Towarzystwo Pożyczkowo-Przemysłowo-Rzemieślnicze założone 2 sierpnia 1913 przez 36 obywateli. Zgodnie ze statutem Towarzystwo udzielało pożyczek na cele gospodarcze, przyjmowało wolne środki na oprocentowane wkłady oszczędnościowe i udzielało tzw. „zdrowych” kredytów, tzn. takich, które były przeznaczone na ożywienie działalności gospodarczej. Do lokowania oszczędności zachęcano stopą procentową, której wysokość ustalano na walnym zebraniu członków. Działalność Towarzystwa propagowano na zebraniach, spotkaniach, a także za pośrednictwem ambony. Udział członkowski wynosił 30 zł, w momencie przystąpienia należało wpłacić 15 zł, pozostałą kwotę – w ciągu roku. W 1918 Towarzystwo liczyło 136 członków. W tym czasie udzielano kredytów w wysokości 100 do 300 rubli. Prolongat, czyli odroczeń terminów spłat udzielano „z powodu niewyprzedania wyrobionego towaru“, „obniżenia ceny zboża“, „niskich cen towaru”, „niepowodzeń w gospodarstwie”. W okresie I wojny światowej oraz w latach 1921–1924 Towarzystwo, aby uniknąć strat spowodowanych dewaluacją pieniędzy, nie uaktywniało działalności do 1926. Podobnie postąpiono w latach kolejnego kryzysu (1930–1933).

30 stycznia 1930 roku dokonano zmiany statutu i nazwy Towarzystwa na: Bank Spółdzielczy z o.o. w Mogielnicy. Kolejna zmiana nastąpiła 4 kwietnia 1939 r. na: Spółdzielnia Pożyczkowo-Oszczędnościowa Rzemieślników i Handlujących z o.o. w Mogielnicy. W 5 miesięcy później Walne Zgromadzenie przyjęło nazwę Kasa Spółdzielcza w Mogielnicy z o.o. Rejestracji dokonano 17 sierpnia 1939 w Sądzie Okręgowym w Warszawie. W dwa tygodnie później z powodu wybuchu drugiej wojny światowej jawna działalność Kasy w zasadzie została zawieszona. Nie notowano wzrostu liczby członków i nie zwoływano Walnego Zgromadzenia. 29 marca 1942 odbyło się konspiracyjne Walne Zgromadzenie (35 członków). Wówczas to dokonano podziału niewielkich wypracowanych zysków za lata 1939–1941. W 1943 władze niemieckie wyraziły zgodę na reaktywowanie Kasy. Lata wojny i okupacji były trudnym okresem dla spółdzielczości. Poniosła ona duże straty zarówno osobowe, jak i materialne. W 1945 działalność Kasy skierowana była na pomoc rolnikom, odbudowę gospodarstw, zagospodarowanie nowych, likwidację szkód wojennych. 22 lipca 1950, na mocy Zarządzenia Ministra Skarbu z 4 stycznia 1950, połączono Kasę Spółdzielczą w Mogielnicy z Kasami w Olszewie (założoną w 1927), w Przybyszewie (założoną w 1918) i Goszczynie (założoną w 1925). 15 lutego 1951 siedzibę Kasy przeniesiono na ul. Kościelną 1, zaś 29 marca 1951 dokonano zmiany statutu i nazwy na Gminna Kasa Spółdzielcza w Mogielnicy. Od 1952 GKS-y pozbawiono możliwości gromadzenia wkładów oszczędnościowych, ograniczając ich rolę do placówek wykonawczych PKO; zwierzchni nadzór nad działalnością GKS przejął Bank Rolny, a potem Narodowy Bank Polski. Pozbawienie możliwości gromadzenia oszczędności zmusiło do oparcia działalności na kredycie finansowym.

Od 1956 zaczął się proces przywracania spółdzielczości bankowej jej pierwotnych zasad działania. Wówczas zmieniono statut i nazwę na: Kasa Spółdzielcza w Mogielnicy. Obsługiwała ona część Gromadzkiej Rady Narodowej Dańków oraz gromady: Borowe, Brzostowiec, Długowola, Goszczyn i Michałowice. 10 lutego 1959 otwarto punkt kasowy w Goszczynie, który funkcjonował do 10 maja 1959, odtąd funkcjonuje jako samodzielna Kasa Spółdzielcza w Goszczynie. 20 kwietnia 1962 dokonano kolejnej zmiany statutu i nazwy na Bank Spółdzielczy w Mogielnicy.

W 1972 zakupiono budynek przy ul. Krakowskie Przedmieście 1, w którym Bank Spółdzielczy ma swą siedzibę do dzisiaj. W 1975 Bankowi powierzono prowadzenie ewidencji rolniczej produkcji sprzedanej dla celów emerytalnych, obsługę budżetów terenowych, sprzedaż gruntów Państwowego Funduszu Ziemi.

Zmiany, które dokonywały się w kraju od połowy 1989 roku spowodowały uporządkowanie stosunków kredytowych w systemie bankowym oraz wywołały wiele perturbacji z kredytobiorcami. Początek lat dziewięćdziesiątych to czas dynamicznego rozwoju i zmian w sposobie i metodach pracy. 1 października 1990 zlikwidowano punkty kasowe we wsiach Górki i Świdno z powodu wypowiedzenia umowy przez GS o jedności kasowej. W 1991 zakupiono telefaks i 4 komputery. 4 lipca 1991 Bank został akcjonariuszem Banku Unii Gospodarczej SA w Warszawie, posiadając wykupione akcje na kwotę 250 milionów, dzięki temu Fundusz Kapitałowy przekazał Bankowi Spółdzielczemu kwotę 250 mln zł, co zwiększyło fundusz zasobowy. W 1992 Bank Spółdzielczy przyszedł z dużą pomocą rolnikom w dziedzinie kredytów preferencyjnych o niższej stopie oprocentowania. W 1992 Bank obsługiwał mieszkańców Mogielnicy, 37 sołectw, łącznie ponad 10 tys. ludzi. 1 stycznia 1993 Bank Spółdzielczy zrzeszył się w Banku Unii Gospodarczej SA w Warszawie.

Funkcje prezesów, kierowników Zarządu Banku pełnili dotąd m.in.: Jan Wencel, Ludwik Godzimirski, Józef Radzimirski, Franciszek Szufladowicz, Julian Mroziewicz, Marek Szymon, Czesław Szanweber; Kazimierz Kotlicki, Władysław Chyc, Jan Michalak, Henryk Lesiak, Jan Skowroński. Radom Nadzorczym przewodniczyli m.in.: lekarz med. Antoni Orlewicz, Ignacy Sepczyński, Szymon Godzimirski, Stanisław Sepczyński, Władysław Podolski, Zygmunt Łubiński, Konrad Cegiełkowski.

Bank Spóldzielczy w swej długiej historii odegrał znaczącą rolę w życiu społecznym Mogielnicy i okolicznych wsi. Inicjował i kredytował gazyfikację butlową, potem sieciową, telefonizację, wspierał finansowo organizacje młodzieżowe, Koła Gospodyń Wiejskich, Grójeckie Dni Kwitnących Jabłoni, Mogielnicką Wiosnę Kulturalną, orkiestrę dętą, szkoły, dziecińce, Centrum Zdrowia Dziecka, organizował kursy kroju i szycia kołder, wyrobów garmażeryjnych, kilkudniowe wycieczki autokarowe dla członków. Inspiratorem i organizatorem wielu przedsięwzięć od 1959 roku był prezes i dyrektor Jan Skowroński.

Bibliografia

• Wanda Szeląg, Bank Spółdzielczy w Jasieńcu, [w:] Słownik wiedzy o Grójeckiem - zeszyt pierwszy, Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza - oddział w Grójcu, 1993, s. 4–7 - na podstawie źródeł:
• Archiwum Banku Spółdzielczego w Mogielnicy;
• O. Marty, W Mogielnicy 75 lat, „Bank Spółdzielczy” 1988, nr 11, s. 36-39;
• J. Skowroński, 75 lat działalności Banku Spółdzielczego w Mogielnicy. 1913-1988, „Biuletyn Informacyjny Stronnictwa Demokratycznego w Radomiu” 1988, z. 4, s. 34-43;
• M. Bogdan, Sylwetki. Jan Skowroński, „Bank Spółdzielczy” 1989, nr 3, s. 32-33;
• J. Skowroński, 80 lat działalności BS w Mogielnicy. Referat wygłoszony na posiedzeniu Rady Nadzorczej 1 sierpnia 1993.