Wacław Przytocki

Wacław Przytocki (ur. 11 września 1905, zm. ????) – inżynier, rolnik, zasłużony organizator i popularyzator oświaty rolniczej i życia kulturalnego w Grójeckiem.

Życiorys

Urodził się 11 września 1905 w Warszawie, w rodzinie rzemieślniczej, jako syn Wincentego i Modesty z Maciejewskich. Po skończeniu Gimnazjum Wojciecha Górskiego (1915–1925) podjął studia w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie; w 1933 uzyskał tytuł inżyniera. W czasie studiów należał do Ligi Akademickiej, z którą odbył dwa sześciotygodniowe ćwiczenia wojskowe, po czym został przeniesiony do rezerwy (1926).

Pracę zawodową rozpoczął jako sekretarz naczelnego inżyniera (dyrektora) w fabryce ciągników Ursus (1933). W latach 1936-1939 kierował Księgarnią Towarzystwa Oświaty Rolniczej (ul. Mazowiecka 10) oraz redagował „Miesięcznik Książki Rolniczej” (nieformalny redaktor) i wygłaszał pogadanki w radiu na temat aktualnych wydawnictw rolniczych. 27 sierpnia 1939 został powołany do wojska i jako podchorąży wcielony do Dowództwa Okręgu Korpusu nr I (poczta polowa). 19 września ze swą jednostką przekroczył granicę węgierską i został internowany w obozie jenieckim w Jolsvie. Tam od pierwszych dni wraz z kolegami organizował życie kulturalne: był administratorem powielanego codziennego pisemka obozowego „Polak na Węgrzech” (od 24 września 1939), starał się o pomieszczenie, sprzęt, dyktował teksty przepisywane na maszynie, przeprowadzał korektę, a potem kolportował gazetkę, wywieszał na tablicy świeżo powielone numery. W obozie współorganizował różnego rodzaju kursy, np. stenografii, językowe (języka niemieckiego, angielskiego, francuskiego). Historię „Polaka na Węgrzech” przedstawił nr 100 z 1940 r.

Wiosną 1940 z grupą kolegów potajemnie opuścił strzeżony obóz i przez Jugosławię, Wiochy przedostał się do Francji. 18 maja 1940 zameldował się w Coetquidaun z przydziałem do Batalionu Rezerwowego Saperów Polskich Sił Zbrojnych pod dowództwem gen. Władysława Sikorskiego. Po upadku Francji (1940) znalazł się na jej nieokupowanej części - w Tuluzie. Tu rozpoczął pracę w delegaturze Polskiego Czerwonego Krzyża jako kierownik opieki bezpośredniej, a po reorganizacji ośrodka opieki nad Polakami, jako zastępca kierownika. Od 18 maja do 29 października 1945 był delegatem Polskiego Czerwonego Krzyża w obozach organizowanych dla Polaków deportowanych z kraju na przymusowe roboty do Niemiec w L'Isle-Jourdain, Mauvezin, Rabastens i wyzwalanych przez aliantów. Organizował w nich życie obozowe i przygotowywał wyjazdy do kraju. W czasie pracy na tym stanowisku zachorował i został skierowany przez PCK do sanatorium w Hauteville (30 października 1945-24 maja 1947). Do kraju powrócił 29 maja 1947.

W sierpniu tego roku został zatrudniony w Starostwie Powiatowym w Grójcu na stanowisku Inspektora Oświaty Rolniczej, sprawował wówczas nadzór nad jedenastoma szkołami rolniczymi, w tym nad czterema średnimi, które za sprawą ministra Stanisława Mikołajczyka powstały przy „resztówkach” po parcelacji majątków ziemskich (m.in. w Kozietułach, Grobicach, Boglewicach, Prażmowie, Woli Pogroszewskiej, Kopanej). Szkoły te zostały zlikwidowane 1 czerwca 1950, jako niepotrzebne (w związku z rozwojem „nowoczesnego rolnictwa spółdzielczego”). Majątek szkół przejęły rolnicze spółdzielnie produkcyjne.

Przytocki zorganizował 120 indywidualnych poletek doświadczalnych przysposobienia rolniczego. Od 1 czerwca 1950 do 1 marca 1951 kierował w Starostwie Wydziałem Rolnictwa i Leśnictwa, następnie Zasadniczą Szkołą Metalową w Jasieńcu (1 marca 1951–3 marca 1954), najpierw jako pracownik pedagogiczny, potem jako kierownik. Z jego inicjatywy zorganizowano zespół artystyczny (zwany wówczas „Brygadą artystyczną”), który wkrótce w eliminacjach ogólnopolskich został wyróżniony; od 3 marca 1954 ponownie został zatrudniony jako kierownik Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa w Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Grójcu, potem został zastępcą przewodniczącego PPRN (od 1957), od 21 listopada 1960 na własną prośbę powrócił na stanowisko kierownika Wydziału Rolnictwa.

W ramach swych obowiązków zawodowych i z racji swych zainteresowań współorganizował trzy wystawy rolnicze upowszechniające osiągnięcia rolnictwa. Trzy w Grójcu, na terenie parku (1951, 1952, 1955) i jedną w Woli Worowskiej (1954); Przytocki opracował scenariusz i zagospodarowanie terenu, pawilony zaprojektował architekt powiatowy J. Rusiniak, oprawę plastyczną Wacław Pawlak i Sławomir Ciecierski. Wystawa w Woli Worowskiej otrzymała I nagrodę Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie.

Przytocki był też inicjatorem późniejszego ogniska muzycznego, któremu patronowało Warszawskie Towarzystwo Muzyczne (od 1956) oraz organizował Koła Naczelnej Organizacji Technicznej (1948). Przyczynił się też do uruchomienia w Powiatowym Radiowęźle audycji „Wiadomości grójeckie” (1950). Poprzedzał ją sygnał wywoławczy, skomponowany przez utalentowanego muzyka, Maurycego Mazuryka. Wiadomości przygotowywali: Ryszard Binkiewicz, Ignacy Grzywacz (późniejszy poseł), Wacław Pawlak, Stanisława Przytocka. Nad stroną techniczną audycji czuwał Rudolf Czekaj, kierownik miejscowego kina „Odra”. W 1957 zorganizował punkt konsultacyjny warszawskiego Technikum Ekonomicznego Zaocznego o profilu skup i obrót artykułami rolnymi; kierował nim do 17 lutego 1961 roku. W 1959 był inicjatorem pierwszych Grójeckich Dni Kwitnących Jabłoni. Przebieg ich przedstawił w artykule opublikowanym na lamach pisma „Ziemia Mazowiecka” (1959, nr 2, s. 44-45). Do 1962 razem z żoną, Stanisławą, współpracował przy opracowywaniu. przygotowaniu i realizacji scenariusza imprezy.

W 1961 r. na łamach „Ziemi Mazowieckiej” (nr 1, s. 56-58) omówił działalność gromadzkich rad narodowych. Istnieją dane, iż współpracował z innymi czasopismami. Rzecz wymaga dalszych poszukiwań. Od 16 października 1962 do 1 października 1972 (przejście na emeryturę) pracował jako kierownik sekretariatu w Instytucie Fizjologii żywienia Zwierząt Polskiej Akademii Nauk w Jabłonnie.

Odznaczony został: Odznaką pułkową 36. pp Legii Akademickiej (1926), Krzyżem Wojennym Ochotniczych Polskich Sił Zbrojnych w Armii Francuskiej (1946), Polska Swemu Obrońcy - Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie (1946), Medalem X Lat Polski Ludowej (1955), Srebrną Odznaką Honorową Ludowych Zespołów Sportowych (1960), Srebrną Odznaką Honorową Towarzystwa Wiedzy Powszechnej (1960), Srebrną Odznaką Honorową Naczelnej Organizacji Technicznej (1960), Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1972).

5 stycznia 1929 ożenił się ze Stanisławą Zuberbier, z którą miał dwie córki: Elżbietę - Burbo (ur. 1 lutego 1930) i Magdalenę - Jusiak (ur. 8 maja 1938).

Bibliografia

• Wanda Szeląg, Przytocki Wacław, [w:] Słownik wiedzy o Grójeckiem – zeszyt piąty, Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza - oddział w Grójcu, Grójec 1996, s. 61-64, na podstawie źródeł:
• Wacław Przytocki, Wspomnienia z pracy w Grójcu; Sto dni „Polaka na Węgrzech” w Jolsvie, „Polak na Węgrzech” 1940, nr 100, s. 2-3;
• Powiatowa Wystawa Rolnicza w Grójcu 4-11 września 1955, s. 1-8.