Publiczna Szkoła Podstawowa Nr 3 im. ks. Piotra Skargi w Grójcu

Publiczna Szkoła Podstawowa Nr 3 im. ks. Piotra Skargi w Grójcu – założona w 1946 roku placówka edukacyjna mieszcząca się przy ulicy Armii Krajowej 34 w Grójcu.

Historia

Szkoła rozpoczęła działalność 1 września 1946. W latach 1946–1949 mieściła się w dwóch zawilgoconych, sąsiadujących ze sobą budynkach, wzniesionych dla celów szkolnych w drugiej połowie XIX wieku przy ul. Kościelnej 10. Łącz­nie znajdowało się w nich 7 izb. Trzy sale w budynku czteroizbowym wykorzystywało Gimnazjum i Liceum oraz Samorządowe Gimnazjum i Li­ceum Handlowe; Szkoła Podstawowa zajmowała 4 izby. Placówkę zorga­nizował Eugeniusz Gardziński (1904–1991), były członek Armii Krajowej i kierownik szkoły powszechnej we wsi Borowe pod Mogielnicą. Do szko­ły grójeckiej uczęszczało 244 dzieci zamieszkałych przy ul. Kościelnej, Mszczonowskiej, Bagno, Ogrodowej, Stokowej, Starostokowej, Stodolnej oraz we wsiach: Kobylin, Cierniówka (obecnie ulica w Grójcu), Worów-Cegielnia, później Dobryszew i Odrzywołek.

Nauka odbywała się na dwie zmiany. Wa­runki nauczania były trudne, izby lekcyjne nie były dostosowane do celów szkolnych; 3 z nich nie miały oddzielnych wejść z korytarza, dziedziniec był mały (450 m²), sanitariaty znajdowały się na zewnątrz, ilość sprzętu nie była wystarczająca, brakowało szaf (jedna), biblioteki. W grudniu 1947 biblioteka liczyła 150 woluminów, rok później – 197. Odczuwano brak świetlicy, kuchni, sali gimnastycznej. Przez wiele lat po wojnie w szkole uczyła się liczna grupa nędznie ubranych, źle odżywionych, słabych fi­zycznie, znerwicowanych półsierot i dzieci, które przeżyły powstanie warszawskie. Słaba pamięć, wady wymowy, liczne klasy, tzw. „przerośnięte” dzieci – utrudniały pracę dydaktyczno-wychowawczą nauczycieli. W 1945 w klasie I liczącej 50 uczniów rozpiętość wieku wynosiła kilka lat (1934–1938).

Początkowo młodzież, oprócz kierownika, uczyło 6 nauczycieli. Systematyczny wzrost licz­by uczniów powodował konieczność zatrudnienia kolejnych nauczycieli.

Dzięki zapobiegliwości kierownika placówki, finansowej pomocy Ko­mitetu Rodzicielskiego, władz miasta i powiatu uruchomiono dożywianie (w kuchni Polskiego Komitetu Opieki Społecznej), sale lekcyjne wyposa­żono w podstawowy sprzęt, pomoce naukowe.

15 września 1949 szkoła przeniosła się do budynku miejskiego, przy ul. 15 Stycznia 34 (obecnie Armii Krajowej 34), który dotąd zajmowało Liceum Ogólnokształcące. Warunki pracy szkoły powszechnej nieco się poprawiły, ale w dalszym ciągu były niezadowalające. Teraz placówka posiadała 9 spośród 14 izb (pozostałe zajmowało Gimnazjum), dysponowała małą salą gimnastyczną (100 m²), ale dalej nie miała boiska sportowego. Urządzenia sanitarne znowu znajdowały się poza budynkiem. Nauka odbywała się na dwie zmiany. Stanu tego nie zmieniło wyprowadzenie się z budynku Li­ceum. Od 1949 przez wiele lat szkoła pełniła dla szkoły w Głuchowie funk­cję macierzystej, a potem zbiorczej.

W roku szkolnym 1949/1950 na dwie zmiany uczyło się 365 uczniów. Ponadto w budynku mieściła się Szkoła Podstawowa dla Pracujących, Szkoła Pod­stawowa dla Pracowników Urzędu Bezpieczeństwa oraz kursy dla anal­fabetów. Rozwój budownictwa w mieście, wzrost dzietności społeczeństwa powodowały systematyczny wzrost liczby uczniów. W roku szkolnym 1956/1957 w szkole uczyło się już 426 dzieci, w 1962 – 662, 1963 – 684; od 1965 roku, w związku z wybudowaniem dużego gmachu dla szkoły nr 2 oraz zmianą obwodu szkolnego, liczba dzieci uczących się w szkole powoli zmniejszała się; w 1967 uczyło się ich 543, w 1978 – 390, 1980 – 353. 1985 – 340.

Kierownik placówki ciągle podejmował starania, aby poprawić warunki nauki dzieci. I tak na jego zlecenie wzniesiono m.in. murowany budynek higieniczno-sanitarny, wykonano obetonowany śmietnik na podwórku, zrobiono rabatki i ogrodzono je drucianą siatką, W czasie letnich ferii 1961 w salach lekcyjnych i na korytarzu wykonano boazerię, zbudowano komórki na narzędzia szkolne, adaptowano przybudówkę do sali gimna­stycznej na izbę lekcyjną i stołówkę. Mimo trudności lokalowych, wychowawczych poziom nauczania i wy­chowania stale wzrastał.

Do 1969 w szkole w zasadzie nie istniał problem bójek, palenia papiero­sów i tzw. wagarów. Działo się tak m.in. za sprawą kierownika, który w przypadku nieobecności ucznia na lekcji natychmiast udawał się na rowerze do jego mieszkania i często przyprowadzał go do szkoły; w innych przypadkach w ustronnym pomieszczeniu, bez świadków przeprowadzał skuteczną rozmowę. Podobnie czynili nauczyciele. W budynku zawsze pa­nowały czystość, ład i porządek. Pomoce naukowe były ustawicznie uzu­pełniane, wymieniane, wykorzystywane, podłogi nacierane pyłochłonem. Szkolne organizacje, kółka zainteresowań działały efektywnie.

Po przejściu Eugeniusza Gardzińskiego na emeryturę, 1 września 1969 roku kierownic­two szkoły objął Zdzisław Banaszek (ur. 1936). Mimo corocznej konser­wacji budynku, dekapitalizacja jego postępowała na skutek m.in. zagrzy­bienia murów. Istniała pilna potrzeba przeniesienia szkoły do innego gma­chu i przeprowadzenia kapitalnego remontu. Zabiegi w tej sprawie zaczęły się w czerwcu 1979 roku.

Poszukiwanie dla szkoły budynku skłóciło trzy Rady Pedagogiczne: Szkoły Podstawowej nr 3, Zespołu Szkół Zawodowych (ZSZ) i Zespołu Szkół Ogólnokształcących (ZSO), co znalazło wyraz w artykule zamieszczonym na łamach „Słowa Powszechnego” (1981, nr z 5 lutego). Żadna ze szkół śre­dnich nie chciała przyjąć Szkoły Podstawowej nr 3. W tej sytuacji Rada Pedagogiczna 19 marca 1981 skierowała w tej sprawie pisma (podobnej tre­ści) do Kuratorium Oświaty i Wychowania w Radomiu, Zarządu Głównego Związku Nauczycielstwa Polskiego (ZNP), redakcji „Głosu Nauczycielskiego” i Telewizji Polskiej. Uzasadniając w nich konieczność przeniesienia szkoły do innego budynku, wskazywano, że mieści się ona w byłych carskich koszarach, izby lekcyjne nie są przystosowane do pro­wadzenia zajęć lekcyjnych, posiadają małe, niewłaściwe rozmieszczone okna, zniszczone podłogi, wilgotne i zagrzybione ściany. Powierzchnia użytkowa szkoły wynosi 720 m², co w przybliżeniu na liczbę dzieci (353) daje 2 m² na jednego ucznia. Miejscem rekreacji dzieci jest wąski korytarz o powierzch­ni 110 m² oraz niewielkie podwórko, zmieniające się podczas deszczu w błotne grzęzawisko. W budynku brak jest sanitariatów, centralnego ogrze­wania, kanalizacji, sali gimnastycznej, rozbieralni i łazienki. Zajęcia wy­chowania fizycznego odbywają się w pomieszczeniu zastępczym, w którym podtrzymujące strop filary dodatkowo utrudniają prowadzenie lekcji. Izba przeznaczona na zajęcia techniczne z powodu ciasnoty i słabego oświetle­nia nie spełnia podstawowych wymogów bezpieczeństwa i higieny pracy; ponadto niewielka szatnia usytuowana jest w części korytarza. Od 4 lat brak jest stałego palacza, bowiem kolejni stale rezygnują z pracy z powodu niedogodności palenia w piecach; klasy są niedogrzane. Wyjście ze szkoły prowadzi wprost na ruchliwą szosę E-7 (Warszawa-Kraków), co zwiększa niebezpieczeństwo wypadku. Brak własnej stołówki zmusza dzieci i nau­czycieli do korzystania z posiłków w stołówce LO oddalonego o około 500 m. Na osiem izb lekcyjnych dwie są przechodnie. W związku z usytuowa­niem szkoły w pobliżu miejskich kanałów ściekowych budynek, co jakiś czas, nawiedza plaga szczurów.

24 marca 1981 władze oświatowe podjęły decyzję przeniesienia szkoły na czas kapitalnego remontu do budynku Zespołu Szkół Ogólnokształcących (kl. V–VIII) i Komitetu Miejsko-Gminnego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Po ukończeniu prac (sierpień 1983) powróciła ona do swej dawnej siedziby, w której zmniejszo­no liczbę izb do 6, zainstalowano centralne ogrzewanie. Ze względu na dużą liczbę dzieci (351) część ich dalej uczyła się w 2 izbach ZSO i w jednej Młodzieżowego Domu Kultury. Tu też uruchomiono świetlicę z dożywianiem.

4 marca 1985 Zygmunt Dembiński (1905–1992, grójczanin z pochodzenia, warszawianin z wyboru), wsparty przez kolegów zaproponował Radzie Pedagogicznej nadanie szkole imienia ks. Piotra Skargi. W międzywojniu był on patronem Gimnazjum i Liceum oraz Publicznej Szkoły Powszechnej nr 2 (wówczas nr 3), po wojnie szkoła ta otrzymała imię Nadieżdy Krupskiej. Starania o nadanie szko­le nr 3 imienia Piotra Skargi trwały do 15 stycznia 1990, kiedy to Kuratorium Oświaty i Wychowania w Radomiu wyraziło zgodę na rozpoczęcie przygotowania placówki do nadania postulowanego imienia. Stosowna uroczystość z wmurowaniem pamiątkowej płyty odbyła się 11 maja 1991. Przy gotowa­ła ją rada pedagogiczna pod kierunkiem dyrektora Zdzisława Banaszka.

W związku z dokonującymi się zmianami politycznymi Kuratorium Oświaty i Wychowania w Rado­miu 30 listopada 1990 roku wydało zarządzenie dotyczące wymiany kadry kierowniczej. Do konkursu mogli przystąpić nauczyciele tej szkoły, w tym i dotychczasowy dyrektor. Nie skorzystał on jednak z szansy, w 55. roku życia przeszedł na emeryturę. Było to moż­liwe, bowiem przepracował wymaganą ilość lat pracy (30) pozwalającą na przejście w stan spoczynku zawodowego. W konkursie zwyciężyła polonistka, Anna Solecka, członkini NSZZ Solidarność. Funkcję tę objęła 1 września 1991.

Od 1991 r. lekcje prowadzone były w trzech budynkach: w macierzystym, parafialnym (3 sale, kl. I–III), oraz w Domu Kultury (2 sale i stołówka).

W latach 1991–1996 nakładem środków finansowych Urzędu Miasta i Gmi­ny w Grójcu, Komitetu Rodzicielskiego placówki i częściowo przy pomocy społecznej rodziców starano się kontynuować poprawianie warunków pra­cy nauczycieli i dzieci, m.in. dokończono remont sali gimnastycznej i sani­tariatów. W 1993 wydzielono pomieszczenia magazynowe na sprzęt RTV, gabinet dyrektora szkoły (1995), zorganizowano pracownię komputerową, adaptowano część górnego korytarza na gabinet lekarski.

Rada Pedagogiczna i kierownictwo szkoły przywiązywały dużą wagę do stałego podwyższania poziomu pracy dydaktyczno-wychowawczej, dzia­łalności Samorządu Szkolnego, Związku Harcerstwa Polskiego, kółek za­interesowań (geografii, historii, matematyki i polskiego) i sportu (Szkolne Kolo Sportowe). W różnych latach działały lub działają np. chór szkolny, Szkolne Kolo Oszczędności, Turystyczno-Krajoznawcze, Odbudo­wy Warszawy, Ligi Ochrony Przyrody, Towarzystwo Przyjaciół Dzieci, Miłośników Książki, Dramatyczne, Towarzystwo Przyjaźni Polsko-Radzieckiej, Spółdzielnia Uczniowska itd.

Staraniem Anny Soleckiej, Rady Pedagogicznej oraz sympatyków szkoły w roku 1997 z okazji 50-lecia szkoły placówka otrzymała swój sztandar. Uroczystość wręczenia uświetniła obecność Prymasa Polski ks. Józefa Glempa.

W roku 1999 dyrektor szkoły Anna Solecka otrzymała propozycję zorganizowania Publicznego Gimnazjum w Grójcu. W związku z jej przejściem do innej placówki ogłoszono konkurs na stanowisko dyrektora szkoły. W wyniku jego rozstrzygnięcia nowym dyrektorem został nauczyciel geografii Maciej Sosnowski, który swoją funkcję sprawował od 1 września 1999 r.

Bibliografia

• Zdzisław Szeląg, Publiczna Szkoła Podstawowa Nr 3 im. ks. Piotra Skargi w Grójcu, [w:] Słownik wiedzy o Grójeckiem – zeszyt piąty, Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza – oddział w Grójcu, Grójec 1996, s. 65-70, na podstawie źródeł:
• Archiwum szkoły: protokoły z posiedzeń Rady Pedagogicznej, arkusze statystyczne, sprawozdania z wizytacji szkoły;
• Archiwum Zespołu Szkół Ogólnokształcących w Grójcu – korespondencja wychodząca: Rok szkolny 1944/1945, 1945/1946 (do 15 października 1946);
• Remigiusz Matyjas, Z dziejów Grójecczyzny, [Grójec 1994], s. 140-142.