Edmund Jędrzejewski

Edmund Jędrzejewski (ur. 1911, zm. 28 września 1938 w Otwocku), ps. „Mundek” – lokalny działacz komunistyczny.

Życiorys

Urodził się jako syn stolarza, Walentego (1882–1915) i Marianny z Sosnowskich (1888–1972). O jego życiu wiemy niewiele. Ojciec osierocił go podczas I wojny światowej (umarł na czerwonkę lub tyfus). Ojczym, Marian Lisowski (1895–1952) wyjątkowo nie lubił pasierba. Po ukończeniu miejscowej szkoły powszechnej (1925) Jędrzejewski przysposobił się do zawodu kierowcy-mechanika i dość wcześnie (1927) związał się z działającym w Grójeckiem nielegalnym Komunistycznym Związkiem Młodzieży Polskiej, a potem z Komunistyczną Partią Polski. Do 1923 Komitetem Dzielnicowym (powiatowym) partii kierował Feliks [Roman?] Ambaras, potem krótko Stefan Wysocki, którego jako prowokatora zlikwidowano, a następnie – sekretarzem został Edmund Jędrzejewski (1933–1938). Od 1928 r. Edmund Jędrzejewski był instruktorem, a od 1933, jako sekretarz Komitetu Dzielnicowego Komunistycznej Partii Polski, współorganizował manifestacje bezrobotnych (np. Grójec 18 stycznia 1934), agitacją wspierał strajki robotnicze (1930) i chłopskie (np. 1937). Po obszarze powiatu poruszał się m. in. w przebraniu kobiecym. Wówczas uczestniczył w spotkaniach z członkami Komunistycznej Partii Polski, organizował wiece, przemawiał na nich, kolportował nielegalną prasę partyjną, zakładał koła Międzynarodowej Organizacji Pomocy Rewolucjonistom (tzw. Czerwonej Pomocy), zbierał fundusze na jej rzecz. Jego działalność była śledzona, a on sam musiał się ukrywać. Wówczas, wbrew mężowi, z pomocą materialną spieszyła mu matka. Za działalność agitacyjną, kolportowanie wydawnictw KPP był kilkakrotnie zatrzymany, aresztowany, sądzony i skazywany na więzienie. Kiedy przebywał w nim (m.in. w Płocku, Rawiczu, Warszawie) Komitetem Dzielnicowym kierował Abe Łęga.

Jędrzejewski był zwolennikiem świeckich pogrzebów i kiedy trzeba było – przemawiał nad grobem zmarłego członka partii, np. Marcelego Zielińskiego z Tarczyna, uczestnika rewolucji 1917 roku. W 1937 r. proboszcz parafii w Tarczynie nie chciał pozwolić na pogrzebanie niedowiarka - komunisty i polecił zamknąć bramę cmentarną, wówczas doszło do przepychanek, przerzucania trumny za mur. W incydencie tym brał udział i przemawiał schorowany i wycieńczony Jędrzejewski, o fakcie tym proboszcz powiadomił policję, która aresztowała go. Na mocy decyzji administracyjnej starosty, Feliksa Pawłowskiego, skazany został na trzy miesiące odosobnienia w Berezie Kartuskiej, skąd wrócił bardzo chory na gruźlicę. W Berezie Kartuskiej, od 1934, znajdował się obóz zorganizowany na wzór pierwszych, hitlerowskich obozów koncentracyjnych. Edmund Jędrzejewski zmarł 28 września 1938 w Otwocku, wkrótce po wykonaniu odmy płuc. Pochowany został na miejscowym cmentarzu w Otwocku. Po 1945 przyrodnia siostra, Stanisława Lisowska (ur. 1919), przeniosła szczątki do grobu rodzinnego, na cmentarzu przy ul. Mszczonowskiej w Grójcu.

W 1962 Komitet Powiatowy PZPR proponował Stanisławie Lisowskiej wstąpienie do partii oraz nazwanie jednej z ulic Grójca jego imieniem, na co rodzina nie wyraziła zgody.

Bibliografia

• Zofia Romanowska, Jędrzejewski Edmund, [w:] Słownik wiedzy o Grójeckiem – zeszyt jedenasty, Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza - oddział w Grójcu, 2002, s. 33-35 – na podstawie źródeł:
• Oświadczenia Edwarda Kalińskiego i Adama Wójcika złożone dla potrzeb Wojewódzkiego Komitetu PZPR w Warszawie w posiadaniu Stanisławy Lisowskiej. Relacja ustna tejże;
• Bereziacy, Warszawa 1965, s. 477 poz. 212;
• Władysław Ratyński, Ludzie i walka KPP w powiecie grójeckim, „Biuletyn Historyczny” [Warszawskiego Komitetu Wojewódzkiego PZPR] 1969, nr 8, s. 182.