Chłopskie Towarzystwo Przyjaciół Dzieci

Chłopskie Towarzystwo Przyjaciół Dzieci – organizacja społeczna powołana do życia z inicjatywy Zjazdu Delegatów Związku Młodzieży Wiejskiej Rzeczpospolitej Polskiej „Wici”. Ogólnopolskie zebranie Komitetu Organizacyjnego Chłopskiego Towarzystwa Przyjaciół Dzieci odbyło się 4 stycznia 1946. Formalnie rozpoczęło ono pracę 15 lutego tegoż roku. Zgodnie ze statutem Towarzystwo opiekowało się chorymi dziećmi wiejskimi, sierotami, ofiarami wojny, troszczyło się o ich wychowanie i zdrowie. Cele te realizowano przy współpracy z organami państwowymi, organizacjami społecznymi, młodzieżowymi, partiami politycznymi, nauczycielami, Uniwersytetem Ludowym, z mieszkańcami wsi.

Działalność Oddziału Powiatowego w Grójcu

Powiatowy oddział Chłopskiego Towarzystwa Przyjaciół Dzieci w Grójcu zorganizowany został po 28 lutego 1946. Odtworzenie pełnych jego dziejów na razie nie jest możliwe z powodu nieodnalezienia bogatszych archiwaliów. Wiemy tylko, że prezesem Oddziału był Teodor Kaczyński, wiceprezesem Władysław Kołodziejek.

Podczas Konferencji Organizacyjnej Chłopskiego Towarzystwa Przyjaciół Dzieci w województwie warszawskim odbytej 21 i 22 czerwca 1946 Władysław Kołodziejek poinformował, że w powiecie grójeckim utworzono pięć kół ze 120 członkami, a cztery kolejne są w trakcie zakładania. Główny wysiłek Zarządu Oddziału skierowany był na urządzenie Domu Dziecka Wiejskiego w Głuchowie. 1 maja 1946 znajdowało się w nim 47 dzieci, z których tylko pięcioro było zdrowych. Dom borykał się z trudnościami aprowizacyjnymi, ponieważ miejscowe władze (a faktycznie Polska Partia Robotnicza) uważały Chłopskie Towarzystwo Przyjaciół Dzieci za „ekspozyturę Polskiego Stronnictwa Ludowego”. Z tego prawdopodobnie powodu, zdaniem Kołodziejka, odmawiano przydziału dostatecznej ilości chleba dla dzieci. Wypowiedź tę uzupełniła Zofia Załęska, która poinformowała, że na terenie powiatu aktywnie działa 11 kół. W gminie Konary działalnością Chłopskiego Towarzystwa Przyjaciół Dzieci objęto 15 zniszczonych wsi. Praca w nich była trudna, m.in. z powodu biedy, jaka w nich panowała. Na tym terenie nie było zboża, krów, kur, chleba. Dojazd do gminy utrudniał brak komunikacji.

W Domu Dziecka w Głuchowie połowa żywności pochodziła z przydziałów, połowa z pożyczek. Badania lekarskie dzieci wykazywały bardzo zły stan ich zdrowia: cierpiały one na anemię, krzywicę, były zagłodzone. Najtrudniej było z żywnością do czasu zbiorów.

Dom Dziecka Wiejskiego w Głuchowie zorganizowała Zofia Załęska, była członkini Ludowego Związku Kobiet. Siedziba Domu mieściła się w budynku Uniwersytetu Ludowego, który swoje pomieszczenia udostępnił dzieciom na okres 4 miesięcy. Formalnie Dom Dziecka otwarto w „Dniu Matki”, 26 maja 1946. W uroczystości uczestniczyli przedstawiciele Ministerstwa Oświaty (Niemcowa), Ministerstwa Zdrowia (dr Skokowska), „Gazety Ludowej”, starostwa, powiatu, komendant Rejonowej Komendy Uzupełnień, Polskiego Komitetu Opieki Społecznej, Związku Nauczycielstwa Polskiego, Inspektoratu Szkolnego. W Domu Dziecka zgrupowano dzieci w wieku od 3 do 12 lat. Pochodziły one z byłego przyczółka wojennego nad Pilicą, ze wsi: Stara Warka, Pilica, Niwy Ostrołęckie, Laski, a więc z miejscowości najbardziej zniszczonych. Młodsze leczono, starsze uczyły się w miejscowej szkole. 10 sierpnia 1946 w Domu Dziecka znajdowało się 151 dzieci.

Na Walnym Zjeździe Wojewódzkim Chłopskiego Towarzystwa Przyjaciół Dzieci w dniu 18 kwietnia 1948 na Walny Zjazd Krajowy delegatem z powiatu grójeckiego wybrano Ludwika Skowrona.

Chłopskie Towarzystwo Przyjaciół Dzieci działało dość krótko. 13 lipca 1948 powołano Komitet Organizacyjny, który miał doprowadzić i doprowadził do połączenia ChTPD z Robotniczym Towarzystwem Przyjaciół Dzieci. Nowa organizacja przyjęła nazwę Towarzystwo Przyjaciół Dzieci.

Bibliografia

• Wanda Szeląg, Biuletyn Radiowy, [w:] Słownik wiedzy o Grójeckiem - zeszyt czwarty, Towarzystwo Literackie im. A. Mickiewicza - oddział w Grójcu, 1996, s. 10–12 - na podstawie źródeł:

• Archiwum Zakładu Historii Ruchu Ludowego, Chłopskie Towarzystwo Przyjaciół Dzieci, sygn. 3, 7;
• Chłopskie Towarzystwo Przyjaciół Dzieci organizuje „Wici”, „Gazeta Ludowa” 1945, nr 51, s. 2;
• Chłopskie Towarzystwo Przyjaciół Dzieci rozpoczęło działalność, „Gazeta Ludowa” 1946, nr 9, s. 2;
• H. K., Pierwszy Dom Dziecka Wiejskiego w Głuchowie, „Chłopski Sztandar” 1946, nr 22: 2 czerwca, s. 8;
• Z. Załęska, Pomoc lekarska i dentystyczna na wsi, „Chłopski Sztandar” 1946, nr 23 : 3 VI, s. 16.