Ludowy Związek Kobiet

Ludowy Związek Kobiet – konspiracyjna organizacja kobieca Stronnictwa Ludowego „Roch”, utworzona w styczniu 1942. Zajmowała się pracą kulturalno-oświatową, obsługiwaniem sieci łączności, kolportażem prasy, opieką i pomocą rodzinom więzionych i zamordowanych, zaopatrzeniem w żywność oddziałów Batalionów Chłopskich. Struktura organizacyjno-terytorialna pokrywała się ze strukturą Stronnictwa Ludowego „Roch” i Batalionów Chłopskich.

W ówczesnym powiecie grójeckim komórki Ludowego Związku Kobiet zaczęły się kształtować wiosną 1943. Powstawały one z inicjatywy Zofii Załęskiej („Żubrowa”), członkini kierownictwa organizacji woj. warszawskiego, które powołano wiosną 1943. Instrukcje organizacyjne otrzymywały od Hanny Chorążyny („Hanka”) z Centralnego Kierownictwa Ludowego Związku Kobiet. W skład powiatowego kierownictwa wchodziły: Hanna Sobczakówna-Krześniakowa, Maria Olejarzowa i Genowefa Rakowa. Pracę organizacyjną w gminie Błędów prowadziła (do śmierci męża) Zofia Grzejszczykowa z Kozietuł. W ilu gminach działały komórki Ludowego Związku Kobiet, na razie nie wiadomo. Z całą pewnością istniały w gminie Komorniki i Błędów. W październiku 1945 Antoni Dębski („Bronisław Lasocki”), komendant Batalionów Chłopskich obwodu grójeckiego, twierdził, że istniały w pięciu gminach. Wiedza na temat ich działalności jest nader skromna i fragmentaryczna. Funkcje łączniczek pełniły: Maria Wojno z domu Olszewska z Rudy k. Tarczyna, Stanisława Gwiazda z Komornik, kolportażem wydawnictw Centralnego Kierownictwa Ruchu Ludowego „Roch”, Ludowego Związku Kobiet i Komendy Głównej Batalionów Chłopskich zajmowała się Maria Wojno. Punkt kontaktowy oraz kolportażowy w Grójcu znajdował się w sklepie Genowefy Rak. Tu też przepisywano na maszynie artykuły do lokalnej gazetki „Kłosy”. Rozpowszechniano wówczas m.in.: „Żywią i bronią”, „Żywię” i dodatek do niej „Biedronkę”.

Działający w ramach Ludowego Związku Kobiet Zielony Krzyż, zajmujący się opieką nad rannymi oraz chorymi żołnierzami Batalionów Chłopskich, jeńcami radzieckimi, dziećmi żydowskimi, zorganizował cztery kursy sanitarne dla członkiń Ludowego Związku Kobiet, które prowadziła ukrywająca się przed Niemcami, dr Zofia Mackiewicz.

Bibliografia

• Wanda Szeląg, Ludowy Związek Kobiet, [w:] Słownik wiedzy o Grójeckiem – zeszyt pierwszy, Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza - oddział w Grójcu, 1993, s. 52-53 – na podstawie źródeł:
• Archiwum Zakładu Historii Ruchu Ludowego PSL. Protokół z Walnego Zjazdu delegatów Kół PSL w Grójcu z 7 października 1945, sygn. II/PSL – 16 A 1; Z. Załęska, Garść wspomnień z pracy konspiracyjnej w latach 1939–1945, sygn. R-KG/286;
• Zdzisław Szeląg, Bataliony Chłopskie na Ziemi Grójeckiej, „Za Wolność i Lud” 1968, nr 14: 10 stycznia;
• W. Ważniewski, Na przedpolach stolicy 1939–1945, Warszawa 1974, s. 76-77;
• B. Matusowa („Kwiatkowska”), Na partyzancki poszły bój. 1939-1945, oprac. S. Młodożeniec-Warowa, Warszawa 1976, s. 202;
• Kazimierz Przybysz, Konspiracyjny ruch ludowy na Mazowszu 1939-1945, Warszawa 1977, s. 123-124;
• Henryk Świderski, Okupacja i konspiracja w obwodzie AK Grójec – „Głuszec” w latach 1939-1945, Warszawa 1989, s. 47-48.