Wilhelmów

Wilhelmów (dawn. Wilhelminów) – wieś położona w województwie mazowieckim, w powiecie grójeckim, w gminie Błędów.

Wieś została założona zapewne na przełomie XVIII i XIX wieku przez kolonistów niemieckich z Dolnej Saksonii. Nazwa miejscowości utworzona została od niemieckiego imienia Wilhelm. Z upływem lat koloniści polonizowali się. W 1912 r. na 436 morgach ziemi uprawnej, lasów, zarośli i nieużytków pracowało 170 osób, w tym 34 ewangelików. Po dziewięciu latach, we wrześniu 1921 roku, w 21 zabudowaniach żyło 171 osób, w tym 49 ewangelików, z których tylko pięciu przyznawało się do narodowości niemieckiej.

Po wybuchu II wojny światowej dobrowolnie lub w wyniku nacisku i szykan część kolonistów podpisała tzw. volkslistę (Volksdeutsche), albo wcielona została do policyjnej formacji Sonderdienst, używanej do drugorzędnych działań np. likwidowania nielegalnego handlu, wymuszania obowiązkowych dostaw płodów rolnych. Inni, „dla samoobrony”, wyposażeni zostali w broń. 13 sierpnia 1943 roku żołnierze Armii Krajowej przeprowadzili akcję przeciw kolonistom w Wilhelmowie i Pelinowie. Podczas niej zabrano 6 karabinów bojowych, 3 pistolety, 2 dubeltówki, karabin typu Winchester, 40 sztuk naboi. Akcję przeprowadził por. Stefan Piórkowski („Roger”) z żołnierzami z Ośrodka VI (Goszczyn) i VIII (Lipie) oraz Tadeusz Wierzbicki („Soplica”) z żołnierzami Ośrodka VII (Mogielnica).

Koloniści opuścili miejscowość latem 1944, kiedy władze okupacyjne zarządziły ewakuację ludności niemieckiej.

Bibliografia

• Zdzisław Szeląg, Wilhelmów, [w:] Osadnictwo niemieckie w Grójeckiem, Towarzystwo Literackie im. A. Mickiewicza - oddział w Grójcu, 2011, s. 95-96 - na podstawie źródeł:

• Spisok naselennych punktov varšavskoj guberni, Varšava 1912, s. 47;
• Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej opracowany na podstawie wyników Pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych, t. 1. M.st. Warszawa, województwo warszawskie, Warszawa 1925, s. 36;
• Henryk Świderski, Armia Krajowa w Obwodzie Grójec – „Głuszec”, s. 91.