Pelinów

Pelinów – wieś położona w województwie mazowieckim, w powiecie grójeckim, w gminie Błędów.

Po raz pierwszy odnotowana została w Tabelli miast, wsi, osad Królestwa Polskiego z 1827 r. Liczyła wówczas 13 domów i 97 mieszkańców. W drugiej połowie XIX wieku (1886) wchodziła w skład dóbr Dańków. Nazwa miejscowości utworzona została od imienia Pela (Pelagia). Nadano ją małemu folwarkowi dla upamiętnienia żony lub córki, a może krewnej. Koloniści niemieccy zaczęli osiedlać się w Pelinowie na przełomie XIX i XX wieku; trudnili się rolnictwem. W 1912 roku wśród 92 mieszkańców wsi (43 mężczyzn, 49 kobiet) żyło ich 9 osób (9,78%). W 1921 w 9 budynkach żyło 81 ludzi (42 mężczyzn i 39 kobiet), w tym 36 ewangelików (44,44%), z których wszyscy zadeklarowali narodowość polską. Zapewne 1 września 1939 r. potomków kolonistów było więcej, ile – nie ustalono. Podczas okupacji dobrowolnie lub przymusowo podpisywali niemiecką listę narodową (Deutsche Volksliste). Volksdeutschów i potomków kolonistów (Deutschstämmige) wyposażono w broń, a dla ich dzieci utworzono szkołę niemiecką.

Podziemie niepodległościowe organizowało specjalne akcje, których celem było wymierzanie kar cielesnych bardziej gorliwym volksdeutschom oraz zdobycie broni. Takie działanie przeprowadzono m.in. 11 sierpnia 1943 r.

28 lipca 1944 niemieckie władze okupacyjne, spodziewając się, że wojska radzieckie przekroczą Pilicę i zajmą powiat grójecki, zarządziły ewakuację ludności niemieckiej na zachód, do Starogardu Gdańskiego. W 1945 r. gospodarstwa kolonistów niemieckich przejęli Polacy.

Bibliografia

• Zdzisław Szeląg, Pelinów, [w:] Osadnictwo niemieckie w Grójeckiem. Słownik: historia, kultura, gospodarka, Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza - oddział w Grójcu, Grójec 2011, s. 67-68 – na podstawie źródeł:
• Tabella miast, wsi, osad Królestwa Polskiego z wyróżnieniem ich położenia i ludności, t. 2, (1827), s. 82;
• Spisok naselennych punktov varsavskoj guberni, Varsava 1912, s. 254-255;
• Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej. Opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych, t. 1: M.st. Warszawa, województwo warszawskie, Warszawa 1925, s. 36;
• Henryk Świderski, Armia Krajowa w Obwodzie Grójec–„Głuszec”, Warszawa 1993, s. 190;
• Urszula Bijak, Nazwy miejscowe powiatu grójeckiego. Słownik historyczno-etymologiczny, Grójec 2001, s. 79.