Echo Grójeckie
Echo Grójeckie. Miesięcznik Społeczno-Oświatowy i Gospodarczy – pismo wydawane przez Oddział Powiatowy Związku Nauczycielstwa Polskiego w Grójcu, w nakładzie ok. 300 egzemplarzy. Od listopada 1933 do grudnia 1934 ukazało się 10 ośmio-dziesięciostronicowych numerów, formatu 30,7 x 23,3 cm, o łącznej objętości 94 stron. Cena numeru wynosiła 30 groszy. Pismo redagowali członkowie ZNP, z których kilku równocześnie pełniło różne funkcje w organizacjach młodzieżowych, kobiecych, paramilitarnych.
Pierwszych 6 numerów redagował Jan Kultys z Gołkowa, 4 ostatnie Julian Morawiński z Góry Kalwarii. Administracja pisma początkowo mieściła się w Grójcu, przy ul. Radomskiej 25, a następnie w Szkole Powszechnej w Górze Kalwarii (od nr 2 z 1933). Kierowali nią nauczyciele: Antoni Adamski - kierownik Szkoły Powszechnej nr 1 w Grójcu, a następnie Jan Piekarniak z Góry Kalwarii. W skład redakcji wchodzili:
- Reinhold Foeller z Grójca, działacz Legionu Młodych;
- Ignacy Grzywacz z Coniewa - przewodniczący Sekcji Społeczno-Oświatowej Zarządu Oddziału ZNP, prezes Okręgowego Związku Młodzieży Wiejskiej „Siew”;
- Władysław Janus - nauczyciel, a następnie kierownik Szkoły Powszechnej w Warce (od 1934), prezes Oddziału Powiatowego ZNP;
- Zofia Karniewska;
- Wiktor Krawczyk - nauczyciel z Warki, przewodniczący Sekcji Pedagogicznej Zarządu Oddziału ZNP;
- Julian Morawiński;
- Łucja Morawińska - przewodnicząca Oddziału Związku Pracy Obywatelskiej Kobiet (ZPOK), ławnik Zarządu Miejskiego w Górze Kalwarii;
- Jan Nóżko - zastępca redaktora;
- Stanisław Parol - zastępca komendanta Związku Strzeleckiego.
Pierwszy numer miesięcznika odbito w Drukarni Pospiesznej w Grójcu, pozostałe w Warszawie u Wacława Salamońskiego (Wspólna 47a). Periodyk miał dwuszpaltowy, statyczny układ treści, którą począwszy od strony drugiej sygnalizowała żywa pagina. Na pierwszej gronie pisma znajdował się spis treści numeru. Zwykle w każdym z nich znajdowały się stałe, „schematyczne działy”, zatytułowane: „Dział społeczno-oświatowy”, „Z naszej pracy”, „Z niwy pedagogicznej”, „Dział pedagogiczny”, „Felieton pedagogiczny”. „Dział kobiecy”, „Kronika”, „Odpowiedzi Redakcji”. Monotonię stron starano się rozbić elementami graficznymi, przy pomocy których oddzielano poszczególne działy. W czasopiśmie publikowano materiały opracowane przez członków redakcji oraz przez 22 współpracowników.
Periodyk miał „wyraźne oblicze państwowo-społeczne i gospodarcze”. Obce mu było jednak politykierstwo. Informował mieszkańców powiatu o pracach, osiągnięciach, zamierzeniach, nadziejach i bolączkach władz i lokalnych organizacji. Odgrywał rolę „mównicy obywateli, kuźni myśli państwowej, ogniska wychowania zdrowej opinii publicznej”. Zamieszczano w nim m.in. informacje o działalności Zarządu Oddziału ZNP, Uniwersytetów Powszechnych, Związku Pracy Obywatelskiej Kobiet, Związku Młodzieży Wiejskiej „Siew”, Organizacji Młodzieży Pracującej, artykuły o przedszkolach, dożywianiu dzieci, przeszłości i współczesności rolnictwa, dziejach powiatu, nędzy robotników folwarcznych, krytykowano urzędników, małą aktywność gospodarczą miejscowego społeczeństwa, nadmierne politykowanie, niechęć wieśniaków do Kółek Rolniczych, brak ideałów, niedostatki w państwowym wychowaniu szkolnym i obywatelskim. Pisano o nowej ustawie samorządowej z 23 marca 1933, o zadaniach samorządów gminnych i Kolek Rolniczych.
Miesięcznik przestał wychodzić na skutek trudności finansowych spowodowanych brakiem czytelników, i to mimo zobowiązania członków ZNP do prenumeraty pisma. Ostatni jego numer ukazał się w grudniu 1934. Czasopismo stanowi dziś cenne źródło do badań nad życiem społecznym, kulturalnym, politycznym południowej części Mazowsza. Bez sięgnięcia po egzemplarze pisma nie jest możliwe odtworzenie dziejów aktywności miejscowego społeczeństwa. Znajduje się w nim wiele materiałów do dziejów życia lokalnych i ponadlokalnych organizacji i działaczy.
Bibliografia
- Zdzisław Szeląg, Echo Grójeckie, [w:] Słownik wiedzy o Grójeckiem - zeszyt drugi, Towarzystwo Literackie im. A. Mickiewicza - oddział w Grójcu, 1994, s. 24–26 - na podstawie źródeł:
- Egzemplarz pisma w Bibliotece Narodowej, sygn. P. 21144/A.