Bratnia Pomoc

Bratnia Pomoc – organizacja samorządowa Państwowego Seminarium Nauczycielskiego Męskiego w Mogielnicy, mająca na celu samopomoc materialną, kierowanie życiem środowiska uczniowskiego.

Historia

Nazwę i kierunki pracy przejęła od studenckiej organizacji powstałej w końcu XIX wieku (1889) i działającej w międzywojniu we wszystkich ówczesnych wyższych uczelniach. W mogielnickim seminarium założona została w roku szkolnym 1926/1927, kierował nią Zarząd w składzie: prezes, wiceprezes, skarbnik, sekretarz. Pracę jego nadzorowała Komisja Rewizyjna; spory kursowe (klasowe) rozstrzygał Sąd Kursowy, spory międzykursowe – trzyosobowa Komisja Rozjemcza. Zarząd zbierał się kilka razy w roku szkolnym oraz zwoływał w tym okresie trzy walne zgromadzenia członków. Głównym tematem zebrań Zarządu były sprawy gospodarcze. Zasadniczy trzon finansów pochodził z comiesięcznych uczniowskich składek. Początkowo wynosiła 50 gr, później 1 zł. Funkcję prezesów pełnili m.in.: Jan Wojdalski, Franciszek Łęgosz. Gminę tworzyli uczniowie kursu, a kierowali nią: wójt, skarbnik i sekretarz. Każda gmina posiadała też swojego kronikarza.

Bratnia Pomoc sprawowała ogólny nadzór nad gminami, kółkami naukowymi istniejącymi przed jej powstaniem (pedagogiczne, 1926), inicjowała powoływanie nowych (np. Koło Religijne, 1929; Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej, 1929; Koło Lotnicze, luty 1929; Kółko Dramatyczne, 10 grudnia 1929), opiekowała się Spółdzielnią Uczniowską „Nasz Sklep” (prowadząca sprzedaż materiałów piśmiennych, książek, galanterii, bułek do herbaty), udzielała niezamożnym uczniom zwrotnych pożyczek, urządzała dochodowe zabawy, przedstawienia teatralne, koncerty, loterie, wieczornice, imprezy szkolne, pokrywała biednym uczniom wydatki związane z udziałem w szkolnych wycieczkach turystycznych, zaspokajała potrzeby finansowe kółek, gmin kursowych, subsydiowała gazetkę „Nasze Pismo” (rocznie 900 zł). W dziesiątą rocznicę odzyskania niepodległości otworzyła bibliotekę dla młodzieży miejskiej, a dla miejscowego kościoła parafialnego ufundowała witraż. Kres jej działalności nastąpił wraz z zamknięciem seminarium, co nastąpiło w końcu roku szkolnego 1931/1932. Oficjalnie Bratnia Pomoc rozwiązała się 27 czerwca 1932.

Organizacja spełniła doniosłą rolę w przygotowaniu swych członków do odpowiedzialnego życia obywatelskiego i społecznego. Absolwenci Seminarium przyczynili się do rozwoju różnego rodzaju lokalnej spółdzielczości, w tym i banków. Wielu z nich zakładało Kasy Spółdzielcze, a nieliczni, którzy zmienili zawód, pracowali m.in. w tej dziedzinie. Tak np. Stefan Kolibabski był wieloletnim prezesem Gminnej Spółdzielni „Samopomoc Chłopska” w Mogielnicy; Jerzy Jędrzejewski całe życie pracował w spółdzielczości oszczędnościowo-pożyczkowej. Dużą aktywność w tej dziedzinie, w międzywojniu i w czasie okupacji, wykazał Jerzy Nagrodzki, nauczyciel w Błędowie.

Bibliografia

• Zdzisław Szeląg, Bratnia Pomoc, [w:] Słownik wiedzy o Grójeckiem - zeszyt pierwszy, Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza - oddział w Grójcu, 1993, s. 9–10 - na podstawie źródeł:
• Egzemplarz gazetki „Nasze Pismo”, Biblioteka Narodowa, sygn. P. 12836/Arch.;
• J. W. [Wojdalski], [Sprawozdanie z działalności Bratniej Pomocy], „Nasze Pismo” 1930, nr 1, s. 14-15;
• Franciszek Łęgosz, Bratnia Pomoc, „Nasze Pismo” 1932, nr 9-10, s. 16;
• Bolesław Monkiewicz, Wacław Pawlak, 100 lat Banku Spółdzielczego im. Stefczyka w Grójcu. 1873–1973, Grójec 1974, s. 37.