Antoni Badowski

Antoni Badowski (ur. 2 maja 1920 w Mogielnicy, zm. 5 września 1995 w Grójcu) – rolnik, ceramik.

Życiorys

Urodził się 2 maja 1920 w Mogielnicy w rodzinie rolnika; garncarza Jana i Józefy z Zaczkiewiczów. Po ukończeniu szkoły powszechnej w rodzinnym mieście krótko uczył się zecerstwa w warszawskiej szkole zawodowej. Naukę przerwał, powrócił do Mogielnicy i tu zajął się garncarstwem. Rzemiosłem tym trudniła się cała jego rodzina: dziadek, ojciec, stryj, bracia cioteczni. W 1945 zawarł związek małżeński z Eleonorą Ozimek (ur. 25 lutego 1914).

Badowski całe życie zajmował się rolnictwem (3 ha) i garncarstwem. Wyrabiał z gliny różnej wielkości miski, dzbany; dzbanki - barszczowinki, tzw. dwojaczki, garnki na mleko, ogórki, foremki do ciasta, doniczki na kwiaty, skarbonki - świnki, gwizdki wodne. Część z nich spełniała rolę dekoracyjną. Wytwarzał wyroby glazurowane oraz w dwóch odmianach nieglazurowane, czyli tzw. ceramikę siwą i ceramikę czerwoną, zwaną także „zgrzebną” lub biskwitową.

Do lat siedemdziesiątych jego wyroby nabywali kupcy z okolicznych miast, potem odbierał Związek Spółdzielni Przemysłu Ludowego i Artystycznego „Cepelia”. Część wyrobów sposobem obwoźnym sprzedawał na targach w Białobrzegach nad Pilicą, Grójcu, Mogielnicy, Nowym Mieście nad Pilicą, Odrzywole. W latach sześćdziesiątych zapotrzebowanie na jego wyroby zmniejszyło się, wypierały je naczynia wykonane z innych materiałów.

W 1974 jego wyrobami zainteresował się Wydział Kultury i Sztuki Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie, który zaprosił go do wzięcia udziału w konkursie organizowanym przez Muzeum Etnograficzne w Płocku. Otrzymał wówczas I nagrodę. Odtąd uczestniczył w wielu konkursach i wystawach amatorskiej plastycznej twórczości ludowej organizowanych np. przez Dom Kultury w Grójcu, w czasie Grójeckich Dni Kwitnących Jabłoni (1977, 1978), Komitet Organizacyjny Mogielnickiej Wiosny Kulturalnej (1985, 1990) oraz komitety licznych wojewódzkich i ogólnopolskich konkursów i wystaw pokonkursowych, np. w Wystawie Regionalnej Sakralnej Sztuki Ludowej w Radomiu (1978, 1979, 1980), VIII Konkursie Sztuki Sakralnej w Kielcach (1980). Ponadto uczestniczył w licznych plenerach twórczości ludowej organizowanych przez Uniwersytet Ludowy Związku Socjalistycznej Młodzieży Polskiej (ZSMP) w Turnie koło Białobrzegów nad Pilicą (1985-1988).

W uznaniu walorów artystycznych jego wyrobów przyznano mu wiele wyróżnień i nagród. I tak wyróżnienia otrzymał: w Wojewódzkim Przeglądzie Kultury Miast i Wsi (Radom, 1977), w II Konkursie Regionalnej Sakralnej Sztuki Ludowej zorganizowanym przez Oddział Wojewódzki PAX w Radomiu (1979), w Ogólnopolskim Konkursie „Zdobnictwo w garncarstwie ludowym” zorganizowanym przez Muzeum Etnograficzne w Toruniu (1987), II nagrodę w Ogólnopolskim Konkursie „Ceramika Ludowa” zorganizowanym przez „Cepelię” (1985), Nagrodę Artystyczną im. Jana Pocka dla twórców ludowych ustanowioną przez pismo „Chłopska Droga” (1987).

W 1977 przyjęty został do Stowarzyszenia Twórców Ludowych z siedzibą w Lublinie. Dwa lata później uczestniczył w V Krajowym Zjeździe Stowarzyszenia Twórców Ludowych. Wyroby jego znajdują się m.in.: w Muzeum Etnograficznym w Toruniu, od 1984 w Muzeum Wsi Radomskiej, od 1986 w Muzeum Etnograficznym w Warszawie (nr inw. 47514).

Badowski prowadził w Mogielnicy aktywne życie. Żmudną, wyczerpującą ciężką pracę fizyczną łączył ze społeczną. W rodzinnym mieście był członkiem Rad Nadzorczych: Gminnej Spółdzielni „Samopomoc Chłopska” (1962-1986) i Banku Spółdzielczego, radnym Miejskiej, a potem Miejsko-Gminnej Rady Narodowej (1973-1977), ławnikiem Sądu w Grójcu; czynnym zawodnikiem sekcji tenisa stołowego Ludowego Zespołu Sportowego „Mogielanka”; pomagał w szkoleniu młodzieży w tej dyscyplinie.

W 1976 zorganizował i udostępnił wystawę swych wyrobów. Zwiedzała ją miejscowa młodzież szkolna, wczasowicze, uczestnicy obozów harcerskich, kolarskich, kolonii letnich, zimowisk z Warszawy, Nadarzyna, Katowic oraz studentki Akademii Sztuk Pięknych z Warszawy studenci etnografii z Uniwersytetu w Łodzi i turyści z Wielkiej Brytanii, Francji (1987), Holandii (1986, 1989), Szwecji (1986), Szwajcarii (1988), Niemiec (1990), a także delegacja Wykonawczego Komitetu Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego, Zarządu Wojewódzkiego ZSMP. Zwiedzający mieli też możliwość zobaczyć artystę przy pracy.

Za aktywną wieloletnią działalność społeczną otrzymał szereg dyplomów uznania np.: od Centralnego Związku Spółdzielczego (1986), Rady Miejsko-Gminnej za wieloletnie uczestnictwo w jej pracach (1973-1977) i za upowszechnianie sztuki ludowej w gminie (1978, 1984). Lokalna społeczność ceniła Badowskiego za uczciwość, pracowitość, aktywność społeczną i osiągnięcia artystyczne. Był on ostatnim garncarzem w Mogielnicy. Rzemiosło to uprawiane było w tym miasteczku co najmniej od XIV wieku.

Zmarł bezpotomnie 5 września 1995 w szpitalu w Grójcu, pochowany został na cmentarzu w rodzinnym mieście.

Bibliografia

• Zdzisław Szeląg, Badowski Antoni, [w:] Słownik wiedzy o Grójeckiem - zeszyt czwarty, Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza - oddział w Grójcu, 1996, s. 5–7 – na podstawie źródeł:
• Kronika, fragmenty korespondencji, zaproszenia, dyplomy, albumy fotografii w posiadaniu Eleonory Badowskiej.