Adam Kiciński

Adam Kiciński (ur. 11 kwietnia 1872 w Lechanicach k. Warki, zm. 21 czerwca 1959 w Poznaniu) – generał brygady Wojska Polskiego.

Życiorys

Urodził się 11 kwietnia 1872 w Lechanicach koło Warki, jako syn Kazimierza, właściciela majątku Lechanice i Urszuli z Łempickich; jego ojcem chrzestnym był Piotr Wysocki (1797–1874), organizator spisku wiodącego do powstania listopadowego (1830–1831). Adam wychowywał się w atmosferze patriotyzmu i umiłowania wojska. Gimnazjum ukończył w Krakowie i wstąpiwszy do armii austriackiej, studiował w Akademii Wojskowej na Wydziale Artylerii w Wiedniu (Technische Militärakademie), którą ukończył w 1893 r. Mianowany podporucznikiem służył w artylerii do 1899, po czym przeniósł się do Krakowa do kawalerii 1 pułku ułanów, w którym większość korpusu stanowili Polacy. Następnie ukończył Instytut Jazdy (Militär Reitlehrerinstitut) w Wiedniu.

Podczas wielkich manewrów armii austriacko-węgierskiej w 1901 r. pełnił funkcję oficera ordynansowego cesarza Franciszka Józefa.

Na przełomie 1902 i 1903 roku ukończył półroczny kurs doskonalenia oficerów kawalerii przy sztabie korpusu w Koszycach i został skierowany do służby w 1 pułku ułanów we Lwowie. Szczególnym umiłowaniem darzył konie, uprawiał sport konny; w wyścigach i konkursach zdobył wiele nagród i wyróżnień.

Rodzinę w Grójeckiem odwiedzał często, jednak dopiero w 1911 r. na własną prośbę uzyskał dłuższy urlop, który (do 1913) spędził w Lechanicach.

Podczas kryzysu bałkańskiego sam zgłosił się do wojska i został wcielony do 13 pułku ułanów w Złoczowie, skąd wyruszył na wojnę 1914 r. W słynnej szarży kawalerii pod Jarosławicami (21 sierpnia 1914) został ranny. Po wyleczeniu się z ran, trafił do 6 pułku ułanów i uczestniczył prawie we wszystkich bitwach stoczonych na wschodnim froncie przez armię austriacko-węgierską w latach 1915–1917; za bohaterstwo został uhonorowany wysokimi odznaczeniami bojowymi. Na początku 1918 r. otrzymał stopień majora i nominację na komendanta kadry zapasowej 6 pułku ułanów w Przemyślu, gdzie służył do listopada tego roku.

Po rozpadnięciu się Austro-Węgier przyjechał do Krakowa i zajął się organizacją jednostek kawalerii Wojska Polskiego. W stopniu podpułkownika objął dowództwo 8 pułku ułanów w Krakowie (14 stycznia 1919) i wysłał pierwsze szwadrony na front, a w dniu 18 sierpnia 1919 scalił przeszkolone szwadrony i pod swoim dowództwem poprowadził je na front nad Słuczą, gdzie uczestniczyły w bitwach pod Korcem, Zwiahlem i w kampanii zimowej za Słuczą.

4 lutego 1919 r. przeniesiony został na stanowisko zastępcy Szefa Departamentu Jazdy Ministerstwa Spraw Wojskowych (do lutego 1921). W 1921 ukończył kurs dla wyższych dowódców kawalerii i wrócił do służby liniowej. 1 lipca 1923 awansował do generała brygady. Od 1924 r. do 31 grudnia 1926 dowodził X Brygadą Jazdy w Przemyślu, potem od 1 stycznia 1927 przeniesiony został w stan spoczynku. Do 1929 r. mieszkał w Krakowie, następnie przeniósł się do Poznania, skąd w grudniu 1939 wraz z całą rodziną został przez Niemców wysiedlony do Limanowej k. Nowego Sącza. Stamtąd Kicińscy nieśli się do Małej Wsi k. Grójca, do rodowego majątku żony, Józefy z Morawskich. Tu ich dzieci, Jan i Anna Kicińscy uczęszczali na komplety tajnego nauczania w zakresie szkoły średniej. W latach II wojny światowej i okupacji niemieckiej Kiciński napisał niewydany dotąd Pamiętnik obejmujący jego życie do 1929 r., w którym szczegółowo odmalował wojnę 1914-1917 i swoje osiągnięcia w sporcie konnym sprzed I wojny światowej. Po wojnie, w związku z nacjonalizacją majątku Morawskich, Kicińscy wrócili do Poznania.

Za bojowe sukcesy na polu walk został odznaczony Krzyżem Walecznych, Złotym Krzyżem Zasługi i francuską Legią Honorową 5 klasy.

Z żoną Józefą, miał trzech synów: Kazimierza, Jana i Stanisława oraz córki: Teresę zamężną za Zygmuntem Nowakowskim i Annę zamężną za Romiszowskim.

Zmarł 21 czerwca 1959 r. w Poznaniu, pochowano go na Cmentarzu Janikowskim.

Bibliografia

• Longin Jan Okoń, Kiciński Adam, [w:] Słownik wiedzy o Grójeckiem – zeszyt dziesiąty, Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza - oddział w Grójcu, 2001, s. 34-35 – na podstawie źródeł:
• Jan Ciałowicz, Kiciński Adam, [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. 12, s. 379;
• Tadeusz Kryska Karski, Stanisław Żurakowski, Generałowie Polski Niepodległej, Londyn 1976, s. 87, fot.;
• Anna Kornatek, Rodzina Kicińskich i jej związki z ziemią grójecką, [w:] „Echo Warki” [1999], nr 18, s. 5.