Władysław Rosłoniec

Władysław Rosłoniec (ur. 16 kwietnia 1898 w Osuchowie k. Przybyszewa, zm. 3 września 1954 w Przybyszewie) – zasłużony nauczyciel i lokalny działacz społeczny.

Życiorys

Urodził się 16 kwietnia 1898 we wsi Osuchów k. Przybyszewa, w ówczesnym powiecie grójeckim (od 1955 powiat Białobrzegi nad Pilicą), jako syn rolników (4 ha) Jana i Antoniny z Dąbków; brat zasłużonego organizatora rolnictwa, dra Stanisława Rosłońca (1888–1933), autora monografii Przybyszew. Osada w powiecie grójeckim (Warszawa 1933).

Władysław Rosłoniec gminną szkołę ludową ukończył w Przybyszewie, Seminarium dla Nauczycieli Ludowych – w Ursynowie, dziś dzielnica Warszawy (1913–9 czerwca 1917). Od 1 października 1917 został nauczycielem progimnazjum w Przybyszewie, od 1 października 1918 – w dwuklasowej szkole elementarnej w Osuchowie, wówczas gmina Borowe. W 1919 odbył pięciomiesięczną służbę w I Pułku Saperów, a w lipcu 1920 r. na ochotnika wstąpił do wojska, by bronić ojczyzny przed bolszewikami. W związku z komasacją szkół, w 1919 został przeniesiony do siedmioklasowej rozwojowej Publicznej Szkoły Powszechnej w Przybyszewie, w której uczył 35 lat, w tym w latach 1937–1940 i 1945–1954 kierował tą placówką. W roku szkolnym 1925/1926 ukończył jednoroczny Wyższy Kurs Nauczycielski z zakresu nauk humanistycznych.

Warunki pracy nauczycieli i uczniów w przybyszewskiej szkole były bardzo trudne. Nauka odbywała się w budynku szkolnym zbudowanym ok. 1840 r. (dwie izby) oraz w izbach wynajętych. W związku z tym Rosłoniec wystąpił z inicjatywą wzniesienia dużego, nowoczesnego gmachu, z boiskiem szkolnym. 25 lipca 1937 na zebraniu gminnym wybrano Komitet Budowy Szkoły, który do września 1939 r. doprowadził do zakupienia ze środków społecznych działki pod budowę gmachu, opracowania jego projektu oraz zgromadzenia części materiału budowlanego. Zakupiona działka była zbyt mała, powiększono ją o sąsiednią, nieodpłatnie przekazaną przez Edwarda Piątka. Przystąpienie do wznoszenia budynku przerwała wojna polsko-niemiecka. 30 sierpnia 1939 Władysław Rosłoniec został zmobilizowany do Wojska Polskiego, wziął czynny udział w kampanii wrześniowej, do Przybyszewa wrócił w październiku 1939 r. W 1940 wstąpił do Związku Walki Zbrojnej, przekształconego później w Armię Krajową. Pełnił w niej funkcję dcy sekcji sanitarnej placówki „B”, VII Ośrodka (Mogielnica). W zabudowaniach Władysława Rosłońca (w stodole) kilkakrotnie pracowała tajna radiostacja Komendy Głównej AK, utrzymująca łączność z polskimi władzami w Londynie. Wziął udział w tajnym nauczaniu w zakresie szkoły podstawowej.

Po wyzwoleniu powiatu grójeckiego spod okupacji niemieckiej wziął udział w akcji zwalczania analfabetyzmu (organizował kursy) oraz reaktywował Komitet Budowy Szkoły (1946) i przystąpił do zbierania środków pieniężnych wśród mieszkańców obwodu szkolnego. Uzyskane kwoty były zbyt małe, społeczność lokalna zaś bardzo biedna, w związku z tym przystąpił do długotrwałych zabiegów nie tylko o finansowe dotacje z powiatu, województwa i Ministerstwa Oświaty, ale i o zdobycie materiałów budowlanych i kwalifikowanych robotników. Czynił to kosztem własnego zdrowia, Przybyszew miał bowiem słabą komunikację ze światem zewnętrznym, trzeba było pokonywać piechotą duże odległości.

Powiatowe Przedsiębiorstwo Budowlane w Grójcu oddało do użytku dwupiętrowy gmach 1 września 1950 r. Odtąd wiele wysiłku włożył w wyposażenie szkoły w sprzęt, pomoce naukowe i książki.

Rosłoniec przez całe dorosłe życie łączył pracę nauczycielską ze społeczną; od 1919 był członkiem Związku Polskiego Nauczycielstwa Szkół Podstawowych, a od 1930 – Związku Nauczycielstwa Polskiego, za co ok. 1924 był szykanowany przez lokalną Narodową Demokrację. Przez ok. 30 lat był sekretarzem Ochotniczej Straży Pożarnej w Przybyszewie, społecznie pracował w Gromadzkiej Radzie Narodowej, Związku Samopomocy Chłopskiej, Zjednoczonym Stronnictwie Ludowym, był przewodniczącym Frontu Jedności Narodu w Przybyszewie, prowadził kurs oświatowy dla przedpoborowych (1938/1939), przez wiele lat prowadził dobrze wyposażoną apteczkę pierwszej pomocy, w nagłych wypadkach udzielał pomocy sanitarnej i leczniczej okolicznym mieszkańcom.

Za aktywną działalność społeczną i niepodległościową wyróżniony został: Medalem Dziesięciolecia Niepodległości (1929), Medalem za Ofiarną Pracę w II Powszechnym Spisie Ludności (1931), brązowym i srebrnym Medalem za Długoletnią Służbę (1938), Srebrnym Krzyżem Zasługi (1953).

6 sierpnia 1921 zawarł związek małżeński z Leokadią Pracką (1900–1988) z Przybyszewa, z którą miał dwóch synów: Stanisława, ur. 22 października 1922 (mgr nauk ekonomicznych) i Kazimierza, ur. 26 lipca 1926 (mgr inż. budowy okrętów). Obaj synowie byli żołnierzami Armii Krajowej.

Zmarł 3 września 1954 w Przybyszewie, dwa dni po rozpoczęciu roku szkolnego. Pochowany został na miejscowym cmentarzu. Lokalna społeczność dla upamiętnienia zasług zmarłego ufundowała i wmurowała w zewnętrzną ścianę gmachu szkolnego tablicę z napisem: „Władysław Rosłoniec 1898–1954 // nauczyciel i kierownik miejscowej // szkoły 1919–1954. Zasłużony pedagog // i wychowawca, działacz społeczny, patriota // budowniczy tej szkoły. Pracował dla // rozwoju swej rodzinnej miejscowości // i dobra jej mieszkańców // Na pamiątkę wdzięczni // obywatele Przybyszewa”. Odsłonięta ona została 7 maja 1978 r.

Bibliografia

• Wanda Szeląg, Rosłoniec Władysław, [w:] Słownik wiedzy o Grójeckiem – zeszyt dziewiąty, Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza - oddział w Grójcu, 2000, s. 84–86 – na podstawie źródeł:
• Dokumenty w posiadaniu syna, Stanisława Włodzimierza Rosłońca;
• Stanisław Rosłoniec, Przybyszew. Osada w powiecie grójeckim, Warszawa 1933, s. VIII;
• Remigiusz Matyjas, Parafia Przybyszew w 1998. 100-lecie kościoła, 800-lecie parafii Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Przybyszewie, Przybyszew 1998, s. 192-194.