Stanisław Zieliński

Stanisław Stefan Zieliński (ur. 18 sierpnia 1893 w Golianach, zm. 20 stycznia 1961 w Warszawie) – rolnik, ornitolog-amator, myśliwy.

Życiorys

Urodził się 18 sierpnia 1893 we wsi Goliany k. Grójca, gmina Belsk Duży, jako syn ziemianina Stanisława i Zofii z Domańskich. W 1910 ukończył Szkołę Edwarda Rontalera z Wydziałem Agronomicznym w Warszawie przy ul. Kaliksta 8 (dziś Śniadeckich). Po odbyciu praktyki rolniczej w Prymusowej Woli k. Opoczna, wstąpił do Akademii Rolniczej w Dublanach k. Lwowa (1911), którą ukończył w 1914. Od tego roku pracował w majątku rodziców w Turowicach koło Grójca, gmina Jasieniec. W latach 1929–1937 dzierżawił majątek Siostrzytów w Lubelskiem. Tu w 1931 rozpoczął gromadzenie kolekcji ptaków krajowych z Lubelszczyzny, Pomorza, Karpat, Wileńszczyzny, Podola, Wołynia i Śląska. Na ten cel łożył znaczne sumy pieniędzy. Złowione okazy musiały być natychmiast preparowane, zakonserwowane i zetykietyzowane. W latach 1929–1931 zebrał 265 gatunków ptaków (ok. 75% gatunków istniejących w Polsce) reprezentowanych przez 1000 okazów. Kilkaset egzemplarzy z tego zbioru w latach międzywojennych (1935) podarował Państwowemu Muzeum Zoologicznemu w Warszawie.

Do preparowania, konserwowania i etykietowania ptaków zatrudniał najznakomitszych w kraju fachowców: Edwarda Sapińskiego (z Muzeum Zoologicznego), Antoniego Łastowskiego (właściciela prywatnego warsztatu preparatorskiego w Warszawie), Franciszka Kalkusa (z Muzeum im. Dzieduszyckich we Lwowie), amatora, doskonale mającego ten zawód – Bohdana Kreczmara, którego podczas podróży na Madagaskar zaangażował do preparowania zbiorów Arkady Fiedler. Kolekcja Zielińskiego była zinwentaryzowana i zetykietowana (z nielicznymi wyjątkami). Od 1931 r. współpracował ze Stacją Ornitologiczną obrączkując ptaki.

W 1937 przejął rodzinny folwark Turowice k. Grójca (70,5 ha); tu już nie zajmował się tak intensywnie kolekcjonowaniem ptaków, jak to było wcześniej. Ze zbiorów Zielińskiego korzystali: dr Janusz Domaniewski (1929–1933), mgr Andrzej Dunajewski (1934–1940), mgr Władyslaw Rydzewski (1929–1939).

Wojna nie zniszczyła zbiorów Zielińskiego. 6 lutego 1945 na podstawie dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z 6 września 1944, majątek Turowice przejęty został pod zarząd państwowy; właściciela pozostawiono na miejscu i powierzono mu opiekę i kierownictwo nad stałą wystawą zbiorów ornitologiczno-przyrodniczych, którą potocznie zwano Muzeum Ornitologicznym. Funkcję tę sprawował do końca 1950 roku.

● Więcej w osobnym artykule: Muzeum Ornitologiczno-Przyrodnicze w Turowicach.

Od 1 kwietnia 1950 do 31 grudnia 1953 pracował w Rejonie Eksploatacji Dróg Publicznych w Aninie, początkowo na stanowisku referenta administracyjno-gospodarczego, potem kierownika transportu w Kierownictwie Robót 202 na Okęciu (1952). a wreszcie jako starszy majster przy budowie drogi w Ursusie (1953).

Przywiązany do swojej kolekcji, prowadził długotrwale starania w Ministerstwie Kultury i Sztuki oraz w Ministerstwie Szkół Wyższych i Nauki o zatrudnienie go na stanowisku kustosza w Państwowym Muzeum Zoologicznym. Jedną z przeszkód był brak wyższego, stosownego wykształcenia. Ostatecznie zatrudniony został na stanowisku kustosza w Muzeum Polskiego Związku Łowieckiego w Warszawie, przy ul. Nowy Świat 35. Pracował w nim od 1 kwietnia 1954 do 31 sierpnia 1960. W tym czasie m.in. zorganizował wystawę trofeów myśliwskich, sprzętu łownego, starej broni oraz zwierzyny łownej. Część eksponatów wypożyczał z depozytu Państwowego Muzeum Zoologicznego. Wiele z nich pozostało na stałe w Muzeum Łowieckim. Zieliński opublikował kilka drobnych artykułów m.in. w „Łowcu Polskim” (np. O preparowaniu ptaków, 1955).

Ożenił się z Jadwigą Niemirycz, z którą miał 2 dzieci: Teresę (1926) i Jacka (1936). Zmarł 20 stycznia 1961 w Warszawie, pochowany został na Powązkach.

Bibliografia

• Wanda Szeląg, Zieliński Stanisław Stefan, [w:] Słownik wiedzy o Grójeckiem – zeszyt ósmy, Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza - oddział w Grójcu, 1999, s. 101-103 – na podstawie źródeł:
• Archiwum Muzeum i Instytutu Zoologii Polskiej Akademii Nauk w Warszawie: Spis ptaków ze zbioru ornitologicznego S. Zielińskiego;
• Listy do Janusza Domaniewskiego, sygn. 1201-1202;
• Pismo Zielińskiego do Ministra Kultury i Sztuki w sprawie przyjęcia do pracy (kopia), sygn. 4839, s. 9;
• Pismo Ministerstwa Szkół Wyższych i Nauki w sprawie zatrudnienia Zielińskiego w Państwowym Muzeum Zoologicznym, sygn. 2301;
• Księga odwiedzin Muzeum Myśliwskiego 1956;
• S. Wójcik, Wspomnienia pośmiertne o Stanisławie Zielińskim, sygn. 536;
• Polski Związek Łowiecki: Własnoręczny życiorys Zielińskiego;
• Zaświadczenie o zatrudnieniu w Rejonie Eksploatacji Dróg Publicznych w Aninie;
• [Nekrolog], „Życie Warszawy” 1961, nr 19, s. 8;
• Słownik biologów polskich, red. S. Feliksiak, Warszawa 1987, s. 605.