1806
edycji
Stefan Szewczyk: Różnice pomiędzy wersjami
brak opisu edycji
(Utworzono nową stronę "'''Stefan Szewczyk''' (ur. 25 października 1911 w Belsku Małym, zm. 6 stycznia 1989 w Tarczynie), '''ps. Mateusz''' – wzorowy rolnik, działacz ruchu młodzieżowego, społeczno-politycznego, gospodarczego w powiecie grójeckim i województwie warszawskim, uczestnik walki o niepodległość. == Biografia == Urodził się 25 października 1911 w Belsku Małym, w wielodzietnej rodzinie (jako dziesiąte dziecko), syn An…") |
Nie podano opisu zmian |
||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
'''Stefan Szewczyk''' (ur. 25 października 1911 w [[Belsk Mały|Belsku Małym]], zm. 6 stycznia 1989 w [[Tarczyn|Tarczynie]]), ''' | '''Stefan Szewczyk''' (ur. 25 października 1911 w [[Belsk Mały|Belsku Małym]], zm. 6 stycznia 1989 w [[Tarczyn|Tarczynie]]), ps. „'''Mateusz'''” – wzorowy rolnik, działacz ruchu młodzieżowego, społeczno-politycznego, gospodarczego w powiecie grójeckim i województwie warszawskim, uczestnik walki o niepodległość. | ||
== Biografia == | == Biografia == | ||
Urodził się 25 października 1911 w [[Belsk Mały|Belsku Małym]], w wielodzietnej rodzinie (jako dziesiąte dziecko), syn Antoniego i Apolonii Sztajer. | Urodził się 25 października 1911 w [[Belsk Mały|Belsku Małym]], w wielodzietnej rodzinie (jako dziesiąte dziecko), syn Antoniego i Apolonii Sztajer. Jego ojciec był wzorowym gospodarzem, aktywnym [[Zaraniarze|zaraniarzem]]. Szewczyk pięć klas Publicznej Szkoły Powszechnej ukończył w [[Belsk Duży|Belsku Dużym]] (1919–1924), klasy VI–VII w [[Grójec|Grójcu]] (1924–1926). W tym roku ojciec osiedlił się w [[Złota Góra|Złotej Górze]]. W 1925 Szewczyk wstąpił do Centralnego Związku Młodzieży Wiejskiej „Siew”, a w 1928 do Związku Młodzieży Wiejskiej Rzeczypospolitej Polskiej „Wici”. W latach 1928–1932 był prezesem koła „Wici” w [[Wilczogóra|Wilczogórze]]. W 1931 ukończył w [[Warszawa|Warszawie]] kurs rachmistrzów i już jesienią tego roku, na marginesie pracy w rolnictwie, zaczął zarobkowo prowadzić rachunkowość w miejscowej mleczarni. | ||
W latach 1932–1934 przewodniczył Zarządowi Powiatowemu ZMW RP „Wici” oraz był członkiem Zarządu Mazowieckiego tej organizacji, a w latach 1935–1939 (do 1 września) pełnił funkcję instruktora i sekretarza Zarządu Powiatowego Stronnictwa Ludowego. Od 1937 do 1944 był wiceprezesem Zarządu i kierownikiem [[Bank Spółdzielczy w Grójcu|Kasy Spółdzielczej im. Stefczyka w Grójcu]]. W 1932 i [[Strajk chłopski w 1937 roku|1937]] współorganizował strajk chłopski w Grójeckiem. W 1937 w siedzibie banku mieściło się kierownictwo strajku rolnego, a wcześniej (1935) – bojkotu wyborów parlamentarnych. W grójeckiej Kasie Spółdzielczej powstała myśl opanowania przez Stronnictwo Ludowe Okręgowego Towarzystwa Organizacji i Kółek Rolniczych. Chodziło o ograniczenie wpływu [[Obóz Zjednoczenia Narodowego|Obozu Zjednoczenia Narodowego]] w tej organizacji. Dobrze zorganizowana akcja wyborcza lewicy chłopskiej przyniosła oczekiwany skutek. Na miejsce [[Tadeusz Morawski|Tadeusza Morawskiego]], zięcia księcia Zdzisława Lubomirskiego, w 1935 roku prezesem Okręgowego Towarzystwa Organizacji i Kółek Rolniczych został wybrany Szewczyk. | W latach 1932–1934 przewodniczył Zarządowi Powiatowemu ZMW RP „Wici” oraz był członkiem Zarządu Mazowieckiego tej organizacji, a w latach 1935–1939 (do 1 września) pełnił funkcję instruktora i sekretarza Zarządu Powiatowego Stronnictwa Ludowego. Od 1937 do 1944 był wiceprezesem Zarządu i kierownikiem [[Bank Spółdzielczy w Grójcu|Kasy Spółdzielczej im. Stefczyka w Grójcu]]. W 1932 i [[Strajk chłopski w 1937 roku|1937 roku]] współorganizował strajk chłopski w Grójeckiem. W 1937 w siedzibie banku mieściło się kierownictwo strajku rolnego, a wcześniej (1935) – bojkotu wyborów parlamentarnych. W grójeckiej Kasie Spółdzielczej powstała myśl opanowania przez Stronnictwo Ludowe Okręgowego Towarzystwa Organizacji i Kółek Rolniczych. Chodziło o ograniczenie wpływu [[Obóz Zjednoczenia Narodowego|Obozu Zjednoczenia Narodowego]] w tej organizacji. Dobrze zorganizowana akcja wyborcza lewicy chłopskiej przyniosła oczekiwany skutek. Na miejsce [[Tadeusz Morawski|Tadeusza Morawskiego]], zięcia księcia Zdzisława Lubomirskiego, w 1935 roku prezesem Okręgowego Towarzystwa Organizacji i Kółek Rolniczych został wybrany Szewczyk. | ||
W grudniu 1939 wstąpił do konspiracyjnej organizacji Służba Zwycięstwu Polski, przekształconej później w [[Armia Krajowa|Związek Walki Zbrojnej]]. Należał do niego krótko. 19 maja 1940 wziął udział w nielegalnym spotkaniu działaczy ludowych, na którym powołano, mające konspiracyjnie działać [[Stronnictwo Ludowe „Roch”]] (Ruch Oporu Chłopów) i wybrano go przewodniczącym Powiatowej Trójki Politycznej stronnictwa. Było to równoznaczne z wystąpieniem z Związku Walki Zbrojnej. Przyjął wówczas pseudonim „Mateusz”. Za jego m.in. sprawą powstało 18 gminnych trójek politycznych „Rocha” i cztery miejskie. W październiku 1941 wybrany został członkiem komendy grójeckiego obwodu (nr 8) [[Bataliony Chłopskie|Batalionów Chłopskich]]. Pełniąc tę funkcję brał udział w podejmowaniu decyzji o prowadzeniu akcji zbrojnych, kierowanych przeciwko okupantowi i kolaborantom (zdobywaniu broni, niszczeniu dokumentów w urzędach gmin | W grudniu 1939 wstąpił do konspiracyjnej organizacji Służba Zwycięstwu Polski, przekształconej później w [[Armia Krajowa|Związek Walki Zbrojnej]]. Należał do niego krótko. 19 maja 1940 wziął udział w nielegalnym spotkaniu działaczy ludowych, na którym powołano, mające konspiracyjnie działać [[Stronnictwo Ludowe „Roch”]] (Ruch Oporu Chłopów) i wybrano go przewodniczącym Powiatowej Trójki Politycznej stronnictwa. Było to równoznaczne z wystąpieniem z Związku Walki Zbrojnej. Przyjął wówczas pseudonim „Mateusz”. Za jego m.in. sprawą powstało 18 gminnych trójek politycznych „Rocha” i cztery miejskie. W październiku 1941 wybrany został członkiem komendy grójeckiego obwodu (nr 8) [[Bataliony Chłopskie|Batalionów Chłopskich]]. Pełniąc tę funkcję brał udział w podejmowaniu decyzji o prowadzeniu akcji zbrojnych, kierowanych przeciwko okupantowi i kolaborantom (zdobywaniu broni, niszczeniu dokumentów w urzędach gmin). Podczas okupacji w jego zabudowaniach gospodarczych znajdował się podręczny magazyn broni Batalionów Chłopskich, a w mieszkaniu żołnierze konspiracji otrzymywali nocleg i żywność. Dom jego był też wielokrotnie rabowany przez uzbrojonych złodziei. Z chwilą utworzenia [[Powiatowa Delegatura Rządu RP|Powiatowej Delegatury Rządu RP]] (1942) wszedł w jej skład jako jeden z zastępców przewodniczącego. | ||
W okresie okupacji pracował w [[Bank Spółdzielczy w Grójcu|Kasie Spółdzielczej w Grójcu]]. Bank był wówczas miejscem kontaktów Stronnictwa Ludowego „Roch”. W latach 1942–1944 współpracował z redakcją konspiracyjnej gazetki „[[Kłosy]]”. | W okresie okupacji pracował w [[Bank Spółdzielczy w Grójcu|Kasie Spółdzielczej w Grójcu]]. Bank był wówczas miejscem kontaktów Stronnictwa Ludowego „Roch”. W latach 1942–1944 współpracował z redakcją konspiracyjnej gazetki „[[Kłosy]]”. | ||
| Linia 16: | Linia 16: | ||
Po powstaniu Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego Szewczyk nie wstąpił do niego. Chcąc mieć wpływ na jego działalność, po długim wahaniu zapisał się jednak. Był członkiem Gminnej Spółdzielni „Samopomoc Chłopska” w [[Belsk Duży|Belsku]] (od 4 marca 1949), a potem w [[Tarczyn|Tarczynie]], Powiatowej Rady Narodowej w [[Grójec|Grójcu]] i Wojewódzkiej w Warszawie, członkiem i przewodniczącym Rady Nadzorczej Rejonowej Spółdzielni Ogrodniczej w Grójcu (1957–1975), Centralnego Związku Spółdzielni Ogrodniczych „Samopomoc Chłopska”, członkiem Rady i przewodniczącym Komisji Rewizyjnej Wojewódzkiego Związku Spółdzielni Ogrodniczych i Pszczelarskich w Warszawie, członkiem Rady Centrali Spółdzielni Ogrodniczych w Warszawie. | Po powstaniu Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego Szewczyk nie wstąpił do niego. Chcąc mieć wpływ na jego działalność, po długim wahaniu zapisał się jednak. Był członkiem Gminnej Spółdzielni „Samopomoc Chłopska” w [[Belsk Duży|Belsku]] (od 4 marca 1949), a potem w [[Tarczyn|Tarczynie]], Powiatowej Rady Narodowej w [[Grójec|Grójcu]] i Wojewódzkiej w Warszawie, członkiem i przewodniczącym Rady Nadzorczej Rejonowej Spółdzielni Ogrodniczej w Grójcu (1957–1975), Centralnego Związku Spółdzielni Ogrodniczych „Samopomoc Chłopska”, członkiem Rady i przewodniczącym Komisji Rewizyjnej Wojewódzkiego Związku Spółdzielni Ogrodniczych i Pszczelarskich w Warszawie, członkiem Rady Centrali Spółdzielni Ogrodniczych w Warszawie. | ||
W czasie gospodarowania.w [[Złota Góra|Złotej Górze]] przyczynił się do wybudowania drogi do wsi, do wzniesienia szkoły, zelektryfikowania okolicznych wsi. Współuczestniczył w staraniach o zlokalizowanie produkcji opryskiwacza „Huragan” w Grójeckich Zakładach Przemysłu Terenowego (1958). | W czasie gospodarowania.w [[Złota Góra|Złotej Górze]] przyczynił się do wybudowania drogi do wsi, do wzniesienia szkoły, zelektryfikowania okolicznych wsi. Współuczestniczył w staraniach o zlokalizowanie produkcji opryskiwacza „Huragan” w [[Grójeckie Zakłady Przemysłu Terenowego|Grójeckich Zakładach Przemysłu Terenowego]] (1958). | ||
Tuż przed przekazaniem gospodarstwa synowi Mieczysławowi kupił 1,5 ha ziemi w [[Tarczyn|Tarczynie]]; posadził drzewa owocowe, zbudował dom (1961–1962) i 4 września 1965 przeniósł się do niego. W 1972 formalnie zamieszkała też żona, córka i syn. Ostatnie lata życia Szewczyka wypełnione były aktywną pracą na rzecz społeczności [[Tarczyn|Tarczyna]]. Był wówczas członkiem Zarządu Koła Związku Bojowników o Wolność i Demokrację (1971–1977), członkiem Rady Gminnej Spółdzielni „Samopomoc Chłopska” (1988–1989), Rady Gminy (1984–1988), Kółka Rolniczego (Międzykółkowa Baza Maszynowa – od 1984), Towarzystwa Przyjaciół Muzeum Wincentego Witosa w Wierzchosławicach (od 1971). | Tuż przed przekazaniem gospodarstwa synowi Mieczysławowi kupił 1,5 ha ziemi w [[Tarczyn|Tarczynie]]; posadził drzewa owocowe, zbudował dom (1961–1962) i 4 września 1965 przeniósł się do niego. W 1972 formalnie zamieszkała też żona, córka i syn. Ostatnie lata życia Szewczyka wypełnione były aktywną pracą na rzecz społeczności [[Tarczyn|Tarczyna]]. Był wówczas członkiem Zarządu Koła Związku Bojowników o Wolność i Demokrację (1971–1977), członkiem Rady Gminnej Spółdzielni „Samopomoc Chłopska” (1988–1989), Rady Gminy (1984–1988), Kółka Rolniczego (Międzykółkowa Baza Maszynowa – od 1984), Towarzystwa Przyjaciół Muzeum Wincentego Witosa w Wierzchosławicach (od 1971). | ||
| Linia 30: | Linia 30: | ||
== Bibliografia == | == Bibliografia == | ||
* Zdzisław Szeląg, ''Szewczyk Stefan'' [w:] ''Słownik wiedzy o Grójeckiem - zeszyt piąty'', Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza - Oddział w Grójcu, Grójec 1996, s. 74–79. | * [[Zdzisław Szeląg]], ''Szewczyk Stefan'', [w:] ''Słownik wiedzy o Grójeckiem - zeszyt piąty'', Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza - Oddział w Grójcu, Grójec 1996, s. 74–79. | ||
* Dokumenty oraz ''Pamiętnik - życiorys'' Szewczyka - w posiadaniu córki, Barbary Szewczyk-Koseskiej; | * Dokumenty oraz ''Pamiętnik - życiorys'' Szewczyka - w posiadaniu córki, Barbary Szewczyk-Koseskiej; | ||
* Odznaczenia przechowywane przez syna, Mieczysława; | * Odznaczenia przechowywane przez syna, Mieczysława; | ||
* Archiwum Zakładu Historii Ruchu Ludowego. PSL, Sprawozdanie z działalności w okresie okupacji hitlerowskiej. Załącznik nr 1 do protokołu Walnego Zjazdu Delegatów Kół PSL odbytego w Grójcu w dniu 7 października 1945, sygn. II PSL - 11 A, k. 6; | * Archiwum Zakładu Historii Ruchu Ludowego. PSL, Sprawozdanie z działalności w okresie okupacji hitlerowskiej. Załącznik nr 1 do protokołu Walnego Zjazdu Delegatów Kół PSL odbytego w Grójcu w dniu 7 października 1945, sygn. II PSL - 11 A, k. 6; | ||
* Sprawozdanie Okręgowego Towarzystwa Organizacji i Kółek Rolniczych w Grójcu z kwietnia 1938. Kserokopia powielonego maszynopisu w posiadaniu Zdzisława Szeląga; | * Sprawozdanie Okręgowego Towarzystwa Organizacji i Kółek Rolniczych w Grójcu z kwietnia 1938. Kserokopia powielonego maszynopisu w posiadaniu Zdzisława Szeląga; | ||
* Bolesław Pietrzak, ''Czerwony kwiat koniczyny. Wspomnienia'', Warszawa 1971, s. 170, 222; | * [[Bolesław Pietrzak]], ''Czerwony kwiat koniczyny. Wspomnienia'', Warszawa 1971, s. 170, 222; | ||
* B. Markowska, ''Z historii Kasy Stefczyka w Grójcu'', „Chłopska Droga” 1973, nr 96: 2 grudnia, s. 6, 8. Artykuł napisany głównie na podstawie relacji Stefana Szewczyka oraz Franciszka Janoty z Jaroch; | * B. Markowska, ''Z historii Kasy Stefczyka w Grójcu'', „Chłopska Droga” 1973, nr 96: 2 grudnia, s. 6, 8. Artykuł napisany głównie na podstawie relacji Stefana Szewczyka oraz Franciszka Janoty z Jaroch; | ||
* ''Ruch ludowy na Mazowszu, Kurpiach i Podlasiu. Materiały sesji popularnonaukowej...'' , Red. naukowy Aleksander Łuczak, Warszawa 1975 (wg indeksu osób); | * ''Ruch ludowy na Mazowszu, Kurpiach i Podlasiu. Materiały sesji popularnonaukowej...'' , Red. naukowy Aleksander Łuczak, Warszawa 1975 (wg indeksu osób); | ||
* Bolesław Monkiewicz i Wacław Pawlak, ''Sto lat Banku Spółdzielczego im. Stefczyka w Grójcu 1873–1973'', Grójec 1974, s. 42-45, 49, 51; | * Bolesław Monkiewicz i [[Wacław Pawlak]], ''Sto lat Banku Spółdzielczego im. Stefczyka w Grójcu 1873–1973'', Grójec 1974, s. 42-45, 49, 51; | ||
* Aleksander Onych, Kazimierz Wojtasik, ''40 lat Spółdzielni Ogrodniczej w Grójcu'', Warszawa 1985, s. 37, 47, 74, 79, 112, 126; | * Aleksander Onych, Kazimierz Wojtasik, ''40 lat Spółdzielni Ogrodniczej w Grójcu'', Warszawa 1985, s. 37, 47, 74, 79, 112, 126; | ||
* Jerzy Kania, ''Chrzciny'', „Zielony Sztandar” 1989, nr 48: 26 listopada, s. 1, 4; | * Jerzy Kania, ''Chrzciny'', „Zielony Sztandar” 1989, nr 48: 26 listopada, s. 1, 4; | ||
* Jerzy Kania, ''Chrzciny'', „Dziennik Ludowy” 1990, nr 33: 16-18 lutego, s. 8. Tu reprodukcja 5 archiwalnych fotografii; | * Jerzy Kania, ''Chrzciny'', „Dziennik Ludowy” 1990, nr 33: 16-18 lutego, s. 8. Tu reprodukcja 5 archiwalnych fotografii; | ||
* Henryk Świderski, ''Armia Krajowa w Obwodzie Grójec - „Głuszec”'', Warszawa 1993, s. wg indeksu osób. | * [[Henryk Świderski]], ''Armia Krajowa w Obwodzie Grójec - „Głuszec”'', Warszawa 1993, s. wg indeksu osób. | ||
[[Kategoria:Rolnicy]] | [[Kategoria:Rolnicy]] | ||