Konstanty Kościuszko

Konstanty Kościuszko (ur. 26 marca 1906 w Biłgoraju, zm. 23 września 1985 w Grójcu) – inżynier technolog młynarstwa, nauczyciel, założyciel i dyrektor pierwszej w PRL szkoły młynarskiej w Krajence, organizator i aktywny działacz pszczelarstwa, z Grójeckiem związany wieloletnim miejscem zamieszkania i pracą zawodową.

Życiorys

Urodził się 26 marca 1906 w Biłgoraju jako jeden z sześciorga dzieci Włodzimierza i Heleny z Gauzów. Wg wyciągu z Akt Archiwum Koronnego w Żytomierzu, będącego w posiadaniu brata Konstantego, Włodzimierza (1914–2002), byli oni w 13 pokoleniu potomkami młodszej linii Konstantego Kościuszki (1509–1546), syna Fedora, która wydała generała, naczelnika powstania, Tadeusza Kościuszkę (1746–1817). Rodzina inż. Konstantego Kościuszki podczas I wojny światowej przebywała w Rosji, gdzie młody Kościuszko uczył się najpierw w Pucinku, potem w Kursku i Nowomoskowsku. Po powrocie do Polski (1922) kontynuował naukę w bydgoskim gimnazjum, potem w Państwowej Szkole Przemysłowej. Wydział Młynarski (od 1924), którą ukończył w 1927 jako technik młynarski i odtąd przez ponad 60 lat pracował w tym zawodzie na coraz bardziej odpowiedzialnych stanowiskach. W Bydgoszczy zaczęła się też jego fascynacja pszczelarstwem, którym jako mistrz zajmował się całe życie. 10 maja 1954 r. przed Komisją Egzaminacyjno-Weryfikacyjną Politechniki Warszawskiej złożył egzamin na stopień inżyniera technologa, w zakresie przemysłu młynarskiego.

W latach 1928–1969 pracował kolejno:

• w Bydgoszczy (marzec-lipiec 1927) jako wykładowca na kursach kierowców samochodowych),
• w Toruniu (1 lutego-31 sierpnia 1928), w Młynie Parowym jako pomocnik młynarski, laborant,
• w Radomsku (1 października 1928-23 września 1932), w młynie „Społem” jako nadmłynarz,
• w Kłomnicach (1 października-30 listopada 1932), w młynie motorowym jako monter,
• Wołyń - Lubelskie (30 listopada 1932-1 stycznia 1934), jako przedstawiciel fabryki maszyn młynarskich,
• we Włodzimierzu (1 stycznia 1934-7 czerwca 1935), w młynie wodnym „Białobrzegi” jako kierownik budowy,
• w Lidzbarku (12 września 1935-4 lutego 1938), w młynie wodnym „A. Sierota” jako nadmłynarz,
• Warszawa-Praga (4 marca-31 grudnia 1938), w Fabryce Maszyn Młynarskich jako konstruktor,
• we Lwowie (1 stycznia-8 września 1939), jako instruktor bezpieczeństwa pracy,
• w Górze Kalwarii (5 grudnia 1939-1 sierpnia 1940), w „Młynie Elektrycznym Rutkowski i Zabłocki” jako nadmłynarz,
• w Grójcu (1 sierpnia 1940-13 kwietnia 1945), w byłym żydowskim, elektrycznym młynie Wajnfeld, Frankie i s-ka, zwany „Greno” dzierżawionym przez Eryka Blocka, jako nadmłynarz. Istnieją przesłanki pozwalające mniemać, że w latach okupacji współdziałał z konspiracją niepodległościową, udzielał pomocy kolegom i potrzebującym. Syn, Tadeusz, od września 1943 r. był członkiem narodowego Harcerstwa Polskiego zorganizowanego przez ks. prefekta Bolesława Stefańskiego (1910–1964), związanego ze Stronnictwem Narodowym.

Po wyzwoleniu Grójca spod okupacji niemieckiej Konstanty Kościuszko pracował:

• w Złotowie (13 kwietnia-1 sierpnia 1945), jako pełnomocnik Rządu do spraw młynarstwa Grupa Operacyjna „Pomorze Zachodnie”),
• w Krajence (1 września 1945-1 listopada 1947), jako założyciel i kierownik (od 31 października 1945) Powiatowej Szkoły Gospodarstwa Wiejskiego z klasą młynarstwa. Pierwszy rok nauki z 12 uczniami rozpoczął 7 stycznia 1946 i wówczas uczył bez podręczników wszystkich przedmiotów zawodowych (technologia młynarstwa, budowa młynów, urządzanie elewatorów, towaroznawstwo zbożowe, analizy młynarskie, maszynoznawstwo, mechanika, schematy przemiałowe, rysunek techniczny, elektrotechnika, organizacja pracy, rachunkowość, korespondencja handlowa).
• w Kaliszu (1 sierpnia 1947-1 sierpnia 1948) w Centralnym Ośrodku Szkolenia Młynarskiego jako wykładowca oraz w okresie od 1 listopada 1947 do 15 września 1948 w Młynach „Społem” Państwowych Zakładów Zbożowych jako kierownik techniczny),
• w Krajence (15 września 1948-15 września 1949) w Państwowym Gimnazjum Przemysłu Młynarskiego jako dyrektor, nauczyciel,
• we Wrocławiu (od 23 września 1949 do 31 października 1950) w młynie „Różanka” jako kierownik techniczny; od 1 listopada 1950 do 31 grudnia 1951 w młynie „Maria” jako kierownik techniczny; od 6 października 1950 do 30 czerwca 1951 w Państwowym Ośrodku Szkolenia Handlowego jako wykładowca; od 1 września 1950 do 1 listopada 1952 w Technikum i Liceum Młynarskie jako wykładowca);
• Głuchołazy-Tarce (od 1 listopada 1952 do 1960) – w Ośrodku Szkolenia Kadr Centrali Rolniczych Spółdzielni jako wykładowca);
• w Jarocinie jako wykładowca;
• w Krajence (1960–1969) w Technikum Przemysłu Młynarskiego jako nauczyciel.

Kościuszko przez całe życie pracę zawodową łączył ze społeczną, m.in. w Związku Harcerstwa Polskiego (Bydgoszcz, 1922–1927), Lidze Obrony Przeciwlotniczej i Przeciwgazowej (Bydgoszcz, 1925–1927), Polskiej Partii Socjalistycznej (Złotów, 1945–1948), Towarzystwie Przyjaźni Polsko-Radzieckiej (Głuchołazy-Tarce, 1953–1954), Związku Pszczelarzy (Złotów, Krajenka).

21 października 1969 r. przeszedł na emeryturę i przeniósł się do Grójca. Żona Konstantego Kościuszki w 1953 r. kupiła przy ul. Krobowskiej 10 działkę, na której w 1963 zakończono budowę dwurodzinnego domu. Mieszkał w nim od 1969 r. wraz z rodziną do chwili śmierci (1985). W latach 1969–1985 będąc właścicielem 80-pniowej pasieki aktywnie działał jako wiceprezes (przez trzy kadencje) w Rejonowym Kole Pszczelarzy w Grójcu, był członkiem Zarządu Wojewódzkiego Związku Pszczelarzy w Radomiu (od 1975), wykładał na licznych kursach pszczelarskich, pracował jako rzeczoznawca chorób pszczół. Do potrzebujących pomocy hodowców w całym Grójeckiem docierał na swoim motorowerku. Odegrał znaczną rolę w rozwoju pszczelarstwa na tym obszarze.

4 czerwca 1929 r. zawarł związek małżeński z Kazimierą Józefą Kowalczyk, z którą miał syna Tadeusza (ur. 1930 w Radomsku). W uznaniu zasług wyróżniony został Medalem Komisji Edukacji Narodowej (1973), Złotą Odznaką Polskiego Związku Pszczelarskiego.

Zmarł 23 września 1985 w Grójcu, pochowany został w rodzinnym grobowcu, na cmentarzu przy ul. Mogielnickiej. Na płycie nagrobnej znajduje się napis: „Inż. Konstanty Kościuszko, żył lat 79, zm. 23 IX 1985 r., założyciel, były dyrektor i wieloletni nauczyciel Szkoły Młynarskiej w Krajence – pierwszej w Odrodzonej Polsce. Odznaczony Medalem Komisji Edukacji Narodowej. Wielki miłośnik pszczół”.

21 lipca 1988 syn przekazał Rejonowemu Kołu Pszczelarzy w Grójcu 38 książek z zakresu pszczelarstwa w języku polskim, rosyjskim i niemieckim oraz w większości pełne roczniki czasopism „Pszczelarstwo” i „Pszczełowodstwo” z lat 1956–1986.

Bibliografia

• Zdzisław Szeląg, Kościuszko Konstanty, [w:] Słownik wiedzy o Grójeckiem – zeszyt dwunasty, Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza - oddział w Grójcu, 2002, s. 55-58 – na podstawie źródeł:
• Dokumenty w posiadaniu syna Tadeusza (Warszawa);
• XV-lecie szkół młynarskich w Krajence 1946–1961, [Krajenka] 1961, s. 35-39, 43, 45;
• Maria Zientara-Malewska, Złotowszczyzna, Łódź 1971, s. 137;
• XXX-lecie szkół młynarskich w Krajence. Zasłużeni dla szkoły. Inżynier Konstanty Kościuszko, „Przegląd Zbożowo-Młynarski” R. XX: 1976, nr 6, s. 21;
• Feliks Krześniak, Kronika Żałobna: Konstanty Kościuszko, „Pszczelarstwo” 1986, nr 9, s. 23;
• Henryk Świderski, Armia Krajowa w Obwodzie Grójec – „Głuszec”, Warszawa 1993, s. 74, 252, 328;
• Jubileusz 50-lecia Zespołu Szkół Młynarskich i przemysłu spożywczego w Krajence, Krajenka 1996, s. 24;
• 50-lecie szkół przemysłu spożywczego, Krajenka 1996, s. 9-11, 14, 31, 65;
• Henryk M. Brodziak, Krajenka miasto i gmina, Krajenka 2001, s. 50;
• Pięćdziesiąt lat Zespołu Szkół Spożywczych, Wrocław 2001, s. 6.