Komitet Pomocy Uchodźcom przy Radzie Starszych Żydów w Grójcu
Komitet Pomocy Uchodźcom Przy Radzie Starszych Żydów w Grójcu – był to komitet lokalny amerykańskiej instytucji charytatywnej American Jewish Joint Distribution Committee (AJDC), organizującej w czasie drugiej wojny światowej akcję dożywiania (prowadzenie kuchni ludowych i rozdawnictwo produktów), akcję pomocy dzieciom (tworzenie i prowadzenie świetlic, sierocińców, kuchni dla dzieci, organizowanie opieki w rodzinach zastępczych), akcję sanitarno-medyczną (rozdawnictwo leków, środków dezynfekcyjnych, walkę z epidemiami i szpitalnictwo) oraz pomoc indywidualną (w szczególności dla uchodźców i przesiedleńców). W terenie zadania Jointu realizowały lokalne komitety pomocy utrzymujące się z subwencji AJDC i Judenratów, z lokalnych datków oraz opłat za obiady. Data powstania Komitetu Pomocy Uchodźcom Przy Radzie Starszych Żydów w Grójcu, którego prezesem był Chaim Margulis (przed wojną właściciel sklepu odzieżowego przy ul. Warszawskiej w Grójcu, dziś Armii Krajowej) jest nieznana. Z pewnością istniał on już 1 stycznia 1940 – otrzymał wówczas dotację z Jointu – 1000 złotych. Łączna suma dotacji wyniosła (do końca stycznia 1941) 5500 złotych. Wiadomo jednak, że pomiędzy początkiem kwietnia i lipca suma zarówno wpływów, jak i wydatków Komitetu wynosiła 15300 złotych – pomoc ze strony Jointu pokrywała tylko część potrzeb.
Komitet Pomocy Uchodźcom Przy Radzie Starszych Żydów w Grójcu wiosną 1940, podczas akcji na święto Pesach, otrzymał od Jointu 1000 kg macy, a z Projektu przydziału odzieży i produktów w Dystrykcie Warszawskim z listopada 1940 roku wynika, iż dla grójeckiego Komitetu Pomocy miało przypaść: 2 beczki śledzi, 30 par butów, 200 yardów płótna, 10 sukienek dziecięcych, 10 sukni damskich, 2 chłopięce koszule robocze, 5 męskich koszul roboczych, 2 koszule damskie oraz 3 komplety dziecięce.
Dostępne źródła nie pozwalają na pełen opis działalności Komitetu Pomocy Uchodźcom Przy Radzie Starszych Żydów w Grójcu. Z Uwag odnośnie akcji pomocy w Dystrykcie Warszawa – prowincja z czerwca 1940 roku wiadomo jedynie, że prowadził on kuchnię ludową i obejmował opieką 1000 osób. Liczba spożywających posiłki oraz podopiecznych Komitetu zmieniała się – w wrześniu było 667 podopiecznych i 532 konsumentów, w październiku 594 podopiecznych i 477 konsumentów, a w listopadzie 552 konsumentów.
Ostatnim śladem istnienia Komitetu Pomocy Uchodźcom Przy Radzie Starszych Żydów w Grójcu jest pocztówka z 31 stycznia 1941[1], w której to Rada Żydowska w Grójcu informuje AJDC w Krakowie, z pewnością w odpowiedzi na pismo ponaglające, że nie otrzymała kwestionariusza, do wypełnienia którego była zobowiązana: „[...] może być, że nadszedł, ale przy przesiedlaniu ludności [chodzi prawdopodobnie o przesiedlenie do getta grójeckiego, które miało miejsce pod koniec listopada 1940 roku] zaginął. Prosimy przeto o nadesłanie innego kwestionariusza, to go wypełnimy i niezwłocznie prześlemy”[2]. Dalsze losy grójeckiego Komitetu są nieznane.
Przypisy
Bibliografia
- Karolina Panz, Komitet Pomocy Uchodźcom Przy Radzie Starszych Żydów w Grójcu, [w:] Żydzi w Grójeckiem. Słownik: historia, kultura, gospodarka, Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza - oddział w Grójcu, Grójec 2007, s. 51–52 – na podstawie źródeł:
- Archiwum Żydowskiego Instytutu Historycznego - American Jewish Joint Distribution Committee: sygn. 210/17, k. 24; sygn. 210/28, k. 2, 21 i 28; sygn. 210/355;
- Księga Adresowa Polski (wraz z Wolnym Miastem Gdańskiem) dla Handlu, Przemysłu, Rzemiosł i Rolnictwa 1929, Wydawnictwo Reklamy Międzynarodowej Sp. z o.o., Warszawa 1930.