Józef Orzechowski

Józef Orzechowski (ur. 19 marca 1885 w Goszczynie, zm. 29 marca 1970) – rolnik, działacz społeczny, spółdzielczy, polityczny w gminie Goszczyn, poseł na Sejm.

Biografia

Urodził się 19 marca 1885 w Goszczynie jako syn rolnika, Maksymiliana i Heleny z Kaczmarskich. Elementarne wykształcenie uzyskał w domu. Pracował na roli w rodzinnej miejscowości, aktywnie uczestniczył w lokalnym życiu społecznym. Był m.in. gospodarzem i kasjerem mleczarni (powstała w 1911), członkiem Rady Gminnej, Rady Szkolnej, członkiem Ochotniczej Straży Pożarnej (założonej w 1909), pierwszym prezesem założonej w 1924 r. Kasy Spółdzielczej im. Stefczyka. W 1919 z listy Związku Ludowo-Narodowego w okręgu 15 wybrany został posłem do pierwszego w niepodległej Polsce Sejmu zwanego Ustawodawczym. Należał do klubu Związek Sejmowy Ludowo-Narodowy, pod przewodnictwem Wojciecha Korfantego; brał udział w pracach dwóch komisji: prawniczej i aprowizacyjnej.

Podczas okupacji hitlerowskiej był podwójcim, a po aresztowaniu wójta, Stanisława Wrzoska - wójtem gminy Goszczyn (od kwietnia 1944). W parę dni po wyzwoleniu Goszczyna spod okupacji (15 stycznia 1945) za to jakoby w międzywojniu uzyskał największe korzyści z komasacji, a w rzeczywistości jako „element niepewny, wrogi klasowo i politycznie” został aresztowany przez funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa i NKWD i przewieziony do obozu przejściowego w Przełęku k. Ryk, a potem razem z sześcioma innymi współmieszkańcami gminy zesłany w głąb Związku Radzieckiego do wyrębu lasu na Uralu. Z Goszczyna wywieziono wówczas: nauczyciela Władysława Saara, syna jego Dariusza (rzekomo za to, że był tłumaczem u Niemców), Józefa Paciorkowskiego, Stanisława Podsiadło (młynarz), ze wsi Bądków Kolonia - Jana Kwapisza i Stanisława Wrzoska, byłego wójta gminy oraz robotnika Wolickiego (członka Armii Krajowej). Na skutek uprzedzenia, aresztowania uniknęli członkowie Armii Krajowej: Władysław Bedyński i Stanisław Skoczek. Wszyscy wywiezieni wrócili do kraju w grudniu 1948 roku.

Wkrótce po powrocie Orzechowskiego do Goszczyna władze usiłowały przekazać jego gospodarstwo na cele reformy rolnej (ponad 50 ha). Próba nie powiodła się, ponieważ swego czasu część ziemi hipotecznie zapisana była synowi, Witoldowi. W czasie nasilania się kolektywizacji dotkliwie odczuł licytację znacznej części dobytku za to, iż nie mógł zapłacić dodatkowego podatku (domiaru) na rzecz Funduszu Odbudowy Rolnictwa. Z pomocą finansową pospieszył mu wówczas stryjeczny brat, dr medycyny Konrad Orzechowski, któremu uratował życie na zesłaniu.

Po powrocie do kraju, szykanowany przez władze, odsunął się od lokalnego życia społecznego, politycznego i gospodarczego, zajął się wyłącznie pracą we własnym gospodarstwie.

Po śmierci pierwszej żony Marii z Pasiutów (z którą miał syna Witolda), powtórnie ożenił się z Faustyną Wąsowicz (zm. 11 stycznia 1980). Ze związku tego urodzili się: Antoni (ur. 1921), Roman (ur. 1924), Irena (Saar, ur. 1926), Maria (Bedyńska, ur. 1929), Janina (Pietrusińska, ur. 1934).

Józef Orzechowski zmarł 29 marca 1970 roku, pochowany został na cmentarzu w Goszczynie.

Bibliografia

• Zdzisław Szeląg, Orzechowski Józef, [w:] Słownik wiedzy o Grójeckiem – zeszyt piąty, Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza - oddział w Grójcu, Grójec 1996, s. 54-56, na podstawie źródeł:
• Informacje Marii Bedyńskiej;
• Henryk Ogonowski, Kronika gminy Goszczyn, cz. 2, s. 33, 36, 37, 39, 40, 51, 59, 71, 80;
• Stanisław Skoczek, Moje wspomnienia okupacyjne (1983);
• CB (Czesław Brzaza), Orzechowski Józef, [w:] Kto kim był w drugiej Rzeczypospolitej. Red. naukowy prof. Jacek Majchrowski przy współpracy Grzegorza Mazura i Kamila Stefana, Warszawa 1994, poz. 999, s. 383 (parozdaniowy biogram doprowadzony do 1939 roku i opatrzony uwagą „dalsze losy nieznane”).