Czesław Sadłowski
Czesław Sadłowski (ur. 5 grudnia 1938 w Malinówce, powiat suwalski) – ksiądz kanonik, twórca i proboszcz parafii rzymskokatolickiej w Zbroszy Dużej, zasłużony lokalny działacz społeczny. Po święceniach kapłańskich (1967) trafił do parafii Jasieniec. Pokonując liczne przeciwności, doprowadził do założenia parafii i wybudowania kościoła w Zbroszy Dużej, poświęconego 17 sierpnia 1974 r. przez kardynała Stefana Wyszyńskiego. Imię ks. Czesława nosi Publiczna Szkoła Podstawowa w Zbroszy Dużej.
Biografia
Urodził się 5 grudnia 1938 we wsi Malinówka (powiat suwalski), wówczas (ok. 10 km od granicy polsko-niemieckiej) w parafii Bakałerzewo, w diecezji łomżyńskiej, w rodzinie chłopskiej, jako najstarszy z pięciorga rodzeństwa, syn Jana i Anieli z Budzińskich (zm. 1960).
W związku z działaniami wojennymi w roku 1944 rodzina została wysiedlona do wsi Rutka (Rudka) Tartak. Po przejściu frontu miejscowość została zniszczona, dlatego rodzice zatrzymali się w pobliskiej, poniemieckiej wsi Małe Borawskie (dawniej Deutschesk), powiat Olecko (dawniej Treuberg), w której otrzymali 14-hektarowe gospodarstwo.
Czesław Sadłowski wychowywał się w czasach szykan władz, które w latach pięćdziesiątych XX wieku uznały jego rodziców za tzw. kułaków, wrogów socjalizmu, dlatego po ukończeniu szkoły powszechnej w Olecku (1952) nie przyjęto go do Liceum Ogólnokształcącego, ale do szkoły zawodowej, W której nie dano mu możliwości wyboru zawodu, ale przydzielono – zdun-murarz. Po dwóch latach nauki (1952–1954) z powodu choroby matki przejął gospodarstwo rolne rodziców, a następnie podjął pracę w firmie budowlanej w Olecku, do której dojeżdżał rowerem z odległości 15 km; w kolejności w tejże miejscowości pracował w rejonie Dróg Publicznych.
W roku 1958 wstąpił do Niższego Seminarium Duchownego, a w 1961 do Wyższego Seminarium Metropolitarnego w Warszawie, które ukończył w 1967 r. Święcenia kapłańskie w Archikatedrze Warszawskiej otrzymał 6 czerwca 1967 z rąk kardynała Stefana Wyszyńskiego (1901–1981), prymasa Polski, po czym skierowany został do parafii Jasieniec k. Grójca, skąd dojeżdżał do wsi Zbrosza Duża, gdzie parafia posiadała punkt katechetyczny. Mieszkańcy Zbroszy Dużej ze względu na dużą odległość od kościoła parafialnego (10-12 km), kiepską drogę mieli duże trudności w dotarciu do niego i uczestnictwa w praktykach religijnych. Szczególnie boleśnie odczuwał to ks. Sadłowski, który nie mógł widzieć efektów swej pracy katechetycznej w postaci obecności wszystkich dzieci i młodzieży w jasienieckim kościele.
Pomysł wzniesienia małej świątyni w Zbroszy Dużej powstał w 1957 r., ale z powodu sprzeciwu władz nie został zrealizowany. Uczynił to dopiero ks. Czesław Sadłowski, który 1 września 1967 rozpoczął w domach prywatnych nauczanie religii.
Dzięki jego wieloletnim zabiegom (1967–1973), wspartym przez lokalną społeczność, kardynała Stefana Wyszyńskiego, po pokonaniu licznych represyjno-obstrukcyjnych działań władz powiatowych i wojewódzkich kościół rzymskokatolicki pw. Jana Chrzciciela w Zbroszy Dużej, wg projektu architekta Stanisława Marzyńskiego, wzniesiony został, w stylu zakopiańskim, w latach 1973–1974. Poświęcił go 17 sierpnia 1974 r. kardynał Stefan Wyszyński, przy współudziale ks. bpa Jerzego Modzelewskiego. W 1975 założył cmentarz, wzniósł nową plebanię. Budynek starej – stał się siedzibą lokalnego Centrum Kultury Chrześcijańskiej, przeznaczonym do spotkań małych grup.
Do roku 1980 kościół stanowił głośny w kraju i za granicą ośrodek działalności opozycyjnej, w której niepoślednią rolę organizacyjną spełniał ks. Czesław Sadłowski. Tu m.in. w dolnej części świątyni odbywały się spotkania Komitetu Samoobrony Chłopskiej Ziemi Grójeckiej, wykłady Uniwersytetu Ludowego, spotkania przedstawicieli kół Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Rolników Indywidualnych. Tu rolnicy ze Zbroszy Dużej i okolicznych wsi oraz represjonowani robotnicy pracujący w Radomiu i Ursusie otrzymywali pomoc prawną i finansową. Przy kościele znajdowała się biblioteka wydawnictw pozacenzuralnych (dziś biblioteka parafialna), punkt kolportażu oraz powielarnia tekstów wykładów, a z czasem trudno dostępnej lub zabronionej literatury politycznej i wreszcie literatury religijnej przeznaczonej dla kościoła w Czechosłowacji i ZSRR, redakcje czasopism „Biuletyn Informacyjny Komitetu Samoobrony Chłopskiej Ziemi Grójeckiej” (1979–1980), „Solidarność Wiejska Ziemi Grójeckiej” (8 marca–12 grudnia 1981), „Biuletyn Zbroszański”.
17 marca 1974 r. za zasługi dla Kościoła ks. Czesław Sadłowski otrzymał przywilej rokiety, mantoletu i pierścienia (kanonik). Po roku 1990 ksiądz, oprócz pełnienia posługi duszpasterskiej, aktywnie działał na rzecz lokalnej społeczności. Wyposażył parafię w bibliotekę zawierającą dość bogaty księgozbiór z zakresu tematyki religijnej, literatury pięknej oraz rolniczej, organizował z młodzieżą i dla młodzieży kursy biblijne, spotkania towarzyskie (dyskoteki, od 1994), wycieczki, rajdy, pielgrzymki, wyświetlał filmy. Dla starszych parafian wygłaszane były wykłady m.in. z zakresu religii katolickiej, nowoczesnego gospodarowania, sadownictwa, prawa, pedagogiki, medycyny np.: „Wiara, niewiara i zaangażowanie”, „Pielęgnacja niemowląt”, „Rodzina wczoraj, dziś i jutro”, „Jestem człowiekiem, Polakiem, chrześcijaninem”, „Janusz Korczak wychowawca młodego pokolenia”, „Pedagogika małego dziecka” i inne. Przy parafii działają m.in. harcerze, wspólnota rolników, zespół lektorów, kursy języków obcych (angielski, niemiecki), gabinet stomatologiczny, radiostacja parafialna emitująca nabożeństwa, parafialne ogłoszenia, retransmitująca wybrane programy „Radia Maria”, „Radia Józef” (obecnie „Plus”), emitująca zakupione (w Poznaniu) programy dla młodzieży – („W stronę światła”, „Lista pokornych”).
Bibliografia
- Zdzisław Szeląg, Sadłowski Czesław, [w:] Słownik wiedzy o Grójeckiem - zeszyt jedenasty, Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza - oddział w Grójcu, 2002, s. 108–110 - na podstawie źródeł:
- Wiesława Grochala, Cud w Zbroszy Dużej (bm. 1981) – wydanie pozacenzuralne;
- Kościół musi wyjść poza mury kościołów (rozmowę z Czesławem Sadłowskim przeprowadziła Agnieszka Magdziak-Miszewska, „Więź” 1997, nr 1, s. 94-97;
- Rocznik Archidiecezji Warszawskiej... 1990, (zebrał i opracował ks. Grzegorz Kalwarczyk), Warszawa 1993, s. 151, 267, 315, 529;
- Andrzej Friszke, Opozycja polityczna w PRL 1945–1990, Londyn 1994, s. 544-545;
- Günter Schubert, Stolz, die Rüstung der Schwachen, wyd. Bund Verlag, s. 133-158.