Bank Spółdzielczy w Jasieńcu

Bank Spółdzielczy w Jasieńcu – instytucja oszczędnościowo-pożyczkowa zajmująca się gromadzeniem czasowo wolnych środków pieniężnych, ich redystrybucją w formie kredytów na finansowanie potrzeb gospodarczych, prowadząca pieniężne i bezgotówkowe rozliczenia.

Historia

W latach 1924–1939 i 1945–1952 na terenie Gminy Jasieniec działała Kasa Spółdzielcza im. Franciszka Stefczyka w Boglewicach. Zgodnie z zarządzeniem Ministra Skarbu z 13 lutego 1950 w dniu 2 lipca tegoż roku, w lokalu Ochotniczej Straży Pożarnej w Grójcu, odbyło się zebranie przedstawicieli Banku Spółdzielczego w Grójcu i Kasy Spółdzielczej w Boglewicach, na którym z obu instytucji utworzono jedną – Gminną Kasę Spółdzielczą w Grójcu. Jej zarząd w 1952 otworzył w Jasieńcu jednoosobowy Punkt Kasowy, przekształcony w grudniu 1968 w Filię zatrudniającą cztery osoby: kasjera, likwidatora, referenta kredytowego i kierownika filii. Kierowali nią w kolejności: Edward Zgórzak z Przęsławic (grudzień 1968–17 marca 1969), Wanda Rutkowska (17 marca–30 czerwca 1969), Elżbieta Wnuk z Gniejewic (1 lipca 1969–1 lipca 1973). Pełnomocnikiem Zarządu Gminnej Kasy Spółdzielczej w Grójcu, w jego Filii był Stanisław Zięba, rolnik z Czachowa. Mieściła się ona w starym, drewnianym, niefunkcjonalnym budynku, o powierzchni 37 m², przy obecnej ulicy Grójeckiej. Obsługiwała mieszkańców Gromadzkich Rad Narodowych w Jasieńcu i Łychowie oraz wsie: Miedzechów Stary, Miedzechów Nowy, Ryszki, Stefanków, Rytomoczydła należące do Gromadzkiej Rady Narodowej w Murowance.

Posiedzenia Zarządu Filii odbywały się raz w tygodniu. Rozpatrywano na nich zgłoszenia o kredyty, wnioski o prolongaty, przyjęcia w poczet członków, sprawy windykacji kredytów przeterminowanych. Filia udzielała wówczas kredytów krótko- i średnioterminowych na remonty budynków, produkcję rolną i działalność rzemieślniczą.

W 1973, w wyniku nowego podziału administracyjnego, Filia w Jasieńcu przyjęła od Banku Spółdzielczego w Warce obsługę mieszkańców trzech wsi: Franciszkowa, Stefankowa i Gołębiowa. 1 stycznia 1973 Filię przekształcono w Oddział już wówczas Banku Spółdzielczego w Grójcu. Otrzymał on znaczny zakres uprawnień, zrzeszał wtedy 1159 członków, kierowała nim Elżbieta Wnuk. 5 kwietnia 1973 Komitet Założycielski złożony z 15 rolników podjął uchwałę o utworzeniu Banku Spółdzielczego w Jasieńcu. Tego samego dnia uchwalono Statut Banku i wybrano dziewięcioosobową Radę oraz trzyosobowy Zarząd. Każdy z członków Banku Spółdzielczego zobowiązany został wpłacić 20 zł i zadeklarować udział w wysokości 200 zł. Przewodniczącym Rady wybrano wieloletniego działacza spółdzielczości oszczędnościowo-pożyczkowej w Warce – Władysława Góreckiego. Rejestracji Banku Spółdzielczego w Jasieńcu, jako samodzielnej instytucji, dokonano 17 września 1973 w Sądzie Rejonowym w Grójcu.

W 1974 Rada Banku powołała Zespół Pracy Kobiet, jego członkiniami były wszystkie pracownice Banku Spółdzielczego w Jasieńcu oraz 9 kobiet z okolicznych wsi. Przewodniczącą została Genowefa Strulak. Zespół (przy pomocy Zarządu i Rady) organizował m.in. Dzień Dziecka, urządzał kursy szydełkowania, wystawy wyrobów kulinarnych, wycieczki turystyczno-krajoznawcze, wyjazdy do teatrów, opery, operetki. W imprezach i wyjazdach uczestniczyli członkowie Banku, pracownicy i ich rodziny.

Od 1974 nastąpił szybki rozwój działalności instytucji. Wzrósł nie tylko fundusz udziałowy, ale i lokaty oszczędnościowe ludności. Z kredytów skorzystało 2,5 krotnie więcej rolników, niż przed rokiem. W tej sytuacji dla potrzeb księgowości wynajęto jedną, a następnie dwie izby w domu Marii Baj.

W 1975 rozpoczęto budowę nowej siedziby Banku Spółdzielczego. Budynek przy ul. Wareckiej 44 oddano do użytku 20 października 1977. Teren wokół niego uporządkowali członkowie Rady, Zarząd, Zespół Pracy Kobiet i pracownicy Banku Spółdzielczego. Koszty urządzania biura pokryli członkowie Banku, którzy przez dwa lata rezygnowali z dywidendy.

W 1975 wszystkie Banki Spółdzielcze w kraju podporządkowane zostały Bankowi Gospodarki Żywnościowej, powstałemu z połączenia Banku Rolnego i Centralnego Związku Spółdzielni Oszczędnościowo-Pożyczkowych. Banki Spółdzielcze zobowiązane zostały do realizacji gminnego planu rozwoju rolnictwa. Kredyty udzielano na dogodnych warunkach, oprocentowanie było niskie, część kredytu, po celowym jego wykorzystaniu, mogła być umorzona. Koncentracja kredytów rolniczych w Banku Spółdzielczym zbliżała kredyt do producentów, a jednocześnie pozwalała Bankowi na ścisłe współdziałanie z Urzędem Gminy w zaspokajaniu potrzeb produkcyjnych i oddziaływaniu kredytem na wzrost produkcji rolnej: Poza obsługą Gminnej Spółdzielni Ogrodniczej, Mazowieckich Zakładów Przemysłu Owocowo-Warzywnego w Tarczynie, cukrowni w Guzowie i Lesznie, Państwowych Zakładów Zbożowych, Bank Spółdzielczy obsługiwał także Urząd Gminy. W 1975 przejął również wypłaty za mleko i obsługiwał Spółdzielnię Kółek Rolniczych w Jasieńcu. W związku z tym zwiększono personel Banku do 10 osób.

W latach 1975–1982 oddano do użytku na terenie gminy Jasieniec – 536 budynków, w tym 184 mieszkalnych, 180 inwentarskich, 72 stodoły i 100 innych. Bank Spółdzielczy partycypował w finansowaniu 268 budynków, czyli co drugi budynek powstał przy pomocy kredytu bankowego. Na przestrzeni Iat 1973–1982 Bank Spółdzielczy w Jasieńcu każdy rok obrachunkowy zamykał dodatnim saldem. Fundusz zasobowy wzrósł prawie trzykrotnie, stan oszczędności ponad sześciokrotnie. W latach 1977–1989 Bank Spółdzielczy prowadził ewidencję produkcji sprzedanej przez rolników, której wartość stanowiła podstawę do ustalenia wysokości emerytury.

W latach osiemdziesiątych zaczął się powolny powrót do samorządowych form zarządzania, wzmacniano wówczas więź z członkami Banku. W 1989 Bankowi Gospodarki Żywnościowej pozbawiono roli centralnego związku spółdzielczego. Pozbycie się opieki początkowo przysparzało wiele kłopotów, które jednak względnie szybko przezwyciężono. Nastąpiło pogodzenie interesów członków z interesami Banku Spółdzielczego. W 1991 Bank Spółdzielczy w Jasieńcu znalazł się wśród założycieli i akcjonariuszy Banku Unii Gospodarczej SA w Warszawie. W 1992 Bank Spółdzielczy zrzeszał 417 członków. Funkcje prezesów Zarządu i przewodniczących Rady Banku Spółdzielczego pełnione są społecznie. Dotąd funkcje prezesa sprawowali: Stanisław Zięba z Czachowa (1 lipca 1973–maj 1983) i inż. Elżbieta Wnuk z Grójca (od 1983). Radom banku, a potem Radom Nadzorczym przewodniczyli: Władysław Górecki z Franciszkowa (1973–31 marca 1987), Tomasz Domański z Turowic (1 kwietnia 1987–sierpień 1990), Kazimierz Mikos z Olszan (od 1990). Bankiem od dnia jego powołania kierowała inż. Elżbieta Wnuk. Różnorodne jego osiągnięcia możliwe były dzięki społecznikowskiej pasji wielu członków, a w tym m.in. Stanisława Zięby, długoletniego prezesa, potem wiceprezesa (od czerwca 1983).

Bibliografia

• Wanda Szeląg, Bank Spółdzielczy w Jasieńcu, [w:] Słownik wiedzy o Grójeckiem - zeszyt pierwszy, Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza - oddział w Grójcu, 1993, s. 1–4 - na podstawie źródeł:
• Kronika i Archiwum Banku Spółdzielczego w Jasieńcu;
• Dziennik Urzędowy Ministra Skarbu 1953, nr 3;
• Bolesław Monkiewicz, Wacław Pawlak, 100 lat Banku Spółdzielczego im. Stefczyka w Grójcu. 1873-1973, Grójec 1974, s. 58, 59, 63.