Władysław Miniewski (1795–1865)

Władysław Miniewski (ur. 1795 w Nagnajowie koło Tarnobrzega, zm. 9 lutego 1865 w Warszawie) – urzędnik, dramatopisarz, poeta, krytyk literacki, tłumacz.

Życiorys

Urodził się w 1795 roku we wsi Nagnajów koło Tarnobrzega (obecnie w jego granicach), w rodzinie szlacheckiej herbu Nieczuja, jako syn Józefa i Heleny. Po ukończeniu Liceum Warszawskiego Samuela Bogumiła Lindego studiował zapewne prawo na Uniwersytecie Warszawskim. W 1810 podjął pracę w kancelarii Rady Stanu Księstwa Warszawskiego, w 1812 w randze porucznika został adiutantem Generalnej Komendy Korpusu Kadetów, w 1816 – sekretarzem komisji likwidacyjnej, od 1822 – sekretarzem prezydialnym, od 1828 – generalnym, w 1830 – referendarzem stanu ministra F. K. Lubeckiego w Komisji Rządowej Przychodów i Skarbu. W latach 1829–1830 był przełożonym Juliusza Słowackiego, który wówczas przysposabiał się do kariery urzędniczej. 15 listopada 1830 ożenił się z Karoliną Amalią Lesslówną, z którą miał trzy córki (Karolinę, Władysławę, Helenę) i trzech synów (Bronisława, Józefa Karola i Juliusza). W 1832 odbył wycieczkę w Pieniny i Tatry, którą utrwalił w Pismach do żony. Po 1832 zajął się gospodarowaniem na roli, najpierw we wsi Zalesie (1834), potem w „domu własnym” w Przyłuskach (1835–1836), a wreszcie od lutego 1837 w Wilczogórze koło Grójca. Od 1848 przez 16 lat był sędzią pokoju powiatu czerskiego, a od 1854 – członkiem rady opiekuńczej Szpitala św. Piotra w Grójcu. Zmarł w Warszawie 9 lutego 1865, pochowany został na Powązkach.

Twórczość

Miniewski działał w środowisku warszawskich klasyków. Pracę literacką rozpoczął od tłumaczenia dramatów francuskiego klasycyzmu. Niektóre z nich wystawione zostały na scenie warszawskiej (Doktor z musu Moliera, 1815; Mitrydat J. Racine'a, 1822; Śmierć Pompejusza P. Corneilla, 1824). Tłumaczenia te nie znalazły większego uznania wśród krytyków literackich. Znacznie wyżej cenione są dwa oryginalne dramaty: tragedia Kamma (1823) oraz komedia Trafił swój na swego (wystawiona w 1824); tragedia – głównie za próbę przełamania kanonów klasycznej estetyki. Jest ona już bliska romantyzmowi.

Miniewski należał do kółka literackiego, które tworzyli: Franciszek Salezy Dmochowski, Dominik Lisiecki, Ksawery Godebski, Franciszek Grzymała, Ignacy Humnicki. Pod wpływem tych pisarzy rozpoczął pisanie drobnych wierszy okolicznościowych, elegii i bajek. Za życia opublikował: tragedię Kamma (Warszawa 1823), Siedmiochwilowe życie Sieciecha. Powieść alegoryczna wierszem. Część pierwsza (1828); Bajki. Część pierwsza (1828), Dytyramb na koronację króla polskiego Mikołaja I (1829); tłumaczenie popularnego wówczas melodramatu V. Ducange'a – Trzydzieści lat życia szulera (1828); w większości powstałe w Wilczogórze Pisma do żony wierszem i prozą (Kraków, 1852); Filozofia nie filozofia w bajkach, t. 1-2 (Lipsk 1857, Bruksela 1862). W zbiorku tym znajduje się 216 utworów pisanych przez kilkadziesiąt lat.

Artykuły krytycznoliterackie oraz drobne utwory ogłaszał w kilkunastu krajowych czasopismach i siedmiu wydawnictwach zbiorowych. W rękopisach pozostały dwie napisane wierszem komedie: Trafił swój na swego i Biedna żona (1861) oraz tłumaczenia: Król Ryszard III W. Szekspira, Doktor z musu Moliera, Śmierć Pompejusza P. Corneille'a, Manliusz kapitoliński A. de Lafosse'a, Triumf pierwszej miłości F. A. Planarda.

Twórczość Miniewskiego pod względem formalnym korzystnie wyróżnia się spośród współczesnych mu wierszopisów przejściowej formacji literackiej. Jako bajkopisarz-moralista wypowiadał się za solidarnością społeczną w sytuacjach zagrożenia, zalecał ludziom pracowitość, życie skromne, pobożne, cnotliwe. Bliskie było mu państwo nowoczesnego prawa, sprzeciwiał się idealizacji przeszłości Polski, w podtekstach politycznych języka ezopowego przestrzegał przed własnymi, wewnętrznymi zdrajcami.

Bibliografia

• Zdzisław Szeląg, Miniewski Władysław, [w:] Słownik wiedzy o Grójeckiem – zeszyt pierwszy, Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza - oddział w Grójcu, 1993, s. 56-58 – na podstawie źródeł:
• Bibliografia literatury polskiej „Nowy Korbut”, oprac. zespoły Instytutu Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk, t. 5, s. 328-329;
• R. Skręt, Miniewski Władysław, Polski Słownik Biograficzny, t. 21, s. 290-291;
• P. Chmielowski, Dzieje krytyki literackiej w Polsce, Warszawa 1902, s. 568;
• B. Hertz, W. Miniewski, [w:] Zbiór poetów polskich XIX w., ks. 1, Warszawa 1959, s. 797-799;
• W. Wożnowski, Dzieje bajki polskiej, Warszawa 1990, s. 314-316;
• J. Abramowska, Polska bajka ezopowa, pod red. A. Okopień-Sławińskiej, Poznań 1991, s. 270-272, 275, 278, 281, 286, 290-291, 302, 306, 310.