Centralna Żydowska Organizacja Szkolna. Oddział w Grójcu

Centrale Jidisze (Idysze) Szul Organizacje (jid. Centralna Żydowska Organizacja Szkolna). Oddział w Grójcu – początkowo był to świecki ruch powołany na konferencji w 1908 w Czerniowcach, przy znacznym udziale Bundu dla tworzenia szkół z językiem jidysz. Formalnie organizację założono w 1921 r. na I zjeździe szkolnym przedstawicieli żydowskiego szkolnictwa świeckiego. Miała ona scentralizowaną organizację. Później zmieniła nazwę na Zjednoczenie Szkół Żydowskich, mimo to nadal używano skrótu CISzO. W szkołach organizowanych przez Zjednoczenie językiem nauczania był jidysz. Uczono w nich m.in.: języka polskiego, historii Polski, wiedzy o kulturze żydowskiej, nie uczono religii i języka hebrajskiego.

Z dokumentów miasta Grójca, do których udało się dotrzeć, wynika, że Zjednoczenie w Grójcu powstało przed 16 maja 1928 r. W tym dniu Rada Miasta, przy poparciu prawicy żydowskiej, odmówiła subsydium 2000 zł lewicowemu Zjednoczeniu, które popierali radni: bundowiec, piekarz Josek Drajer (ur. 1900), urzędnik Rafael Klepfisz (ur. 1895) i z prawicy syjonista, Natan Grynberg (ur. 1894). Gdzie mieściła się siedziba Związku i jego szkoła nie udało się ustalić.

Bibliografia

• Zdzisław Szeląg, Centrale Jidisze (Idysze) Szul Organizacje, [w:] Żydzi w Grójeckiem. Słownik: historia, kultura, gospodarka, Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza - oddział w Grójcu, Grójec 2007, s. 18 – na podstawie źródeł:
• Archiwum Państwowe miasta stołecznego Warszawy. Oddział w Grodzisku Mazowieckim: Akta miasta Grójec, sygn. 251, k. 65;
• Remigiusz Matyjas, Powiat grójecki w okresie Drugiej Rzeczypospolitej. Studia i materiały, Kielce-Grójec 2000, s. 108-109;
• A. Cała, H. Węgrzynek, G. Zalewska, Historia i kultura Żydów polskich. Słownik, Warszawa 2000, s. 296;
• R. Ż. [R. Żebrowski], CISzO, [w:] Polski słownik judaistyczny. Dzieje. Kultura. Religia. Ludzie, t. 1, oprac. Z. Borzymińska i R. Żebrowski, Warszawa 2003, s. 296.