Czesław Olszewski: Różnice pomiędzy wersjami

brak opisu edycji
Nie podano opisu zmian
Nie podano opisu zmian
Linia 1: Linia 1:
'''Czesław Olszewski''' (ur. 19 czerwca 1894 w [[Grójec|Grójcu]], zm. 11 października 1969 w [[Warszawa|Warszawie]]) – polski fotograf, dokumentalista. Współzałożyciel Syndykatu Fotoreporterów Rzeczypospolitej Polskiej. Brat [[Tadeusz Olszewski|Tadeusza Olszewskiego]], burmistrza [[Grójec|Grójca]] w latach 1934-1939.
'''Czesław Olszewski''' (ur. 19 czerwca 1894 w [[Grójec|Grójcu]], zm. 11 października 1969 w [[Warszawa|Warszawie]]) – polski fotograf, dokumentalista, znawca grafiki i malarstwa, m.in. dzieł Stanisława Noakowskiego. Współzałożyciel Syndykatu Fotoreporterów Rzeczypospolitej Polskiej. Brat [[Tadeusz Olszewski|Tadeusza Olszewskiego]], burmistrza [[Grójec|Grójca]] w latach 1934-1939.


== Życiorys ==
== Życiorys ==


=== Młodość ===
=== Młodość ===
Czesław Olszewski był synem Hilarego Pawła Olszewskiego (1861-1914) – urzędnika Starostwa w Grójcu oraz Władysławy z Morchnerów Olszewskiej (1863-1944), bratem [[Tadeusz Olszewski|Juliusza Tadeusza Olszewskiego]], burmistrza [[Grójec|Grójca]] w latach 1934-1939. Urodził się 19 czerwca 1894 r. w Grójcu, gdzie spędził lata dzieciństwa i młodości. Gimnazjum ukończył w Piotrkowie Trybunalskim. W 1925 r. podjął studia na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej, ale po czterech latach zmienił plany i zajął się fotografią. Poza tym, że sam robił zdjęcia, uczył fotografii i był wielkim popularyzatorem tej dziedziny. W roku 1929 podjął pracę wykładowcy Miejskich Kursów Fototechnicznych. W ramach zajęć szkolnych wykładał historię sztuki, podstawowe oraz szlachetne techniki fotograficzne, przeprowadzał zajęcia praktyczne, uczył retuszu. Wykonywał również fotografie barwne, łącząc technikę fotograficzną i plastyczną (podbarwianie farbami akwarelowymi). Skłaniał się jednak ku tezie Władysława Tatarkiewicza, że klasyczna fotografia jest czarno-biała.
Czesław Olszewski był synem Hilarego Pawła Olszewskiego (1861-1914) – urzędnika Starostwa Powiatowego w Grójcu oraz Władysławy z Morchnerów Olszewskiej (1863-1944), bratem [[Tadeusz Olszewski|Juliusza Tadeusza Olszewskiego]], burmistrza [[Grójec|Grójca]] w latach 1934-1939. Urodził się 19 czerwca 1894 r. w Grójcu, gdzie spędził lata dzieciństwa i młodości. Miał siedmioro rodzeństwa (Jan, Józef, [[Tadeusz Olszewski|Tadeusz]], Jadwiga, Halina, Maria, Janina).
 
Olszewski ukończył szkołę elementarną w rodzinnym mieście oraz Gimnazjum Męskie w Piotrkowie Trybunalskim (1912). W latach 1914–1919 prawdopodobnie pracował w majątkach na Ukrainie. Od czasu ukazania się albumu matejkowskiego (1911) interesował się malarstwem, teorię jego poznawał z pism ideologa sztuki narodowej, krytyka sztuki, Stanisława Witkiewicza (1851-1915) oraz Stanisława Brzozowskiego (1878-1911), teoretyka kultury, „burzyciela tradycji Młodej Polski”. Później interesował się muzyką, teorią i dziejami lutnictwa, gry na skrzypcach uczył się u prof. Józefa Jarzębskiego (1878-1955).
 
Po powrocie do kraju pracował dorywczo w różnych instytucjach (m.in. w Banku Handlowym) oraz krótko studiował prawo, a od 1925 (przez niecałe cztery lata) na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej, którego nie ukończył, prawdopodobnie z powodu zmiany zainteresowań. Wówczas to ugruntował swoją wiedzę o fotografii, której wykonywania uczył się m.in. u Józefa Pełczyńskiego i inż. Kraskowskiego, założyciela pierwszego w Polsce kursu fotograficznego.
 
Podczas studiów uległ fascynacji twórczością prof. Politechniki, Stanisława Noakowskiego, rysownika, malarza, architekta, którego prace przez całe swe życie inwentaryzował, fotografował, organizował z nich wystawy, pisał artykuły, wygłaszał odczyty.
 
Poza tym, że sam robił zdjęcia, uczył fotografii i był wielkim popularyzatorem tej dziedziny. W roku 1929 podjął pracę wykładowcy Miejskich Kursów Fototechnicznych przy ul. Nowy Świat 57. W ramach zajęć szkolnych wykładał historię sztuki, podstawowe oraz szlachetne techniki fotograficzne, przeprowadzał zajęcia praktyczne, uczył retuszu. Wykonywał również fotografie barwne, łącząc technikę fotograficzną i plastyczną (podbarwianie farbami akwarelowymi). Skłaniał się jednak ku tezie Władysława Tatarkiewicza, że klasyczna fotografia jest czarno-biała.


=== Lata 30. ===
=== Lata 30. ===
Robił zdjęcia do katalogów, reklam, folderów. Na początku lat 30. zaczął współpracować z prestiżowymi magazynami: „Arkady” oraz „Architektura i Budownictwo”. Obok Henryka Poddębskiego stał się czołowym fotografem Warszawy. Jego praca została doceniona, czego przykładem są nagrody: indywidualna w Wielkim Konkursie Fotograficznym „Piękno Warszawy” (1937), a także grupowa jako opiekuna grupy uczniów w konkursie z okazji 500-lecia rzemiosła polskiego. W roku 1938 został jednym ze współzałożycieli Syndykatu Fotoreporterów Rzeczypospolitej Polskiej. Na potrzeby folderu reklamowego Polskich Linii Lotniczych „Lot” wykonał fotografię, na której uwiecznił swojego kilkuletniego wówczas syna Andrzeja na pokładzie samolotu Lockheed L-10 „Elektra”. Był miłośnikiem muzyki, kolekcjonerem, znawcą grafiki i malarstwa, jednak najbardziej kochał fotografię. W odradzającym się państwie fotografował gmachy ministerstw, poczty, banki i szpitale, eleganckie mieszczańskie kamienice, a także nowe osiedla mieszkaniowe i awangardowe realizacje skrajnych modernistów. Olszewski dokumentował zabytki, meble, elementy wyposażenia wnętrz, a także dzieła sztuki - na zlecenie muzeów oraz prywatnych kolekcjonerów. Używał kamer wielkoformatowych, świadomie dobierając do nich oświetlenie i obiektywy – ostro rysujące przy tworzeniu dokumentacji oraz miększe przy fotografowaniu pejzażu. Dokumentację fotograficzną swojego dorobku zalecali mu czołowi polscy architekci tamtego czasu, jak Bohdan Pniewski, Romuald Gutt, Maciej Nowicki, Rudolf Świerczyński czy Juliusz Żórawski, a także zaprzyjaźnieni z nim artyści, m.in.: [[Leonard Pękalski]], Felicjan Kowarski, Alfons Karny, Edward Kokoszko.
Robił zdjęcia do katalogów, reklam, folderów. Na początku lat 30. zaczął współpracować z prestiżowymi magazynami: „Arkady” oraz „Architektura i Budownictwo”, publikując na ich łamach znaczną część fotografii. Mają one dziś wartość dokumentu, gdyż wiele z tych sfotografowanych obiektów zostało zburzonych podczas powstania warszawskiego. Obok Henryka Poddębskiego stał się czołowym fotografem Warszawy. Jego praca została doceniona, czego przykładem są nagrody: indywidualna w Wielkim Konkursie Fotograficznym „Piękno Warszawy” (1937), a także grupowa jako opiekuna grupy uczniów w konkursie z okazji 500-lecia rzemiosła polskiego. W roku 1938 został jednym ze współzałożycieli Syndykatu Fotoreporterów Rzeczypospolitej Polskiej. Na potrzeby folderu reklamowego Polskich Linii Lotniczych „Lot” wykonał fotografię, na której uwiecznił swojego kilkuletniego wówczas syna Andrzeja na pokładzie samolotu Lockheed L-10 „Elektra”. Był miłośnikiem muzyki, kolekcjonerem, znawcą grafiki i malarstwa, jednak najbardziej kochał fotografię. W odradzającym się państwie fotografował gmachy ministerstw, poczty, banki i szpitale, eleganckie mieszczańskie kamienice, a także nowe osiedla mieszkaniowe i awangardowe realizacje skrajnych modernistów. Olszewski dokumentował zabytki, meble, elementy wyposażenia wnętrz, a także dzieła sztuki - na zlecenie muzeów oraz prywatnych kolekcjonerów. Używał kamer wielkoformatowych, świadomie dobierając do nich oświetlenie i obiektywy – ostro rysujące przy tworzeniu dokumentacji oraz miększe przy fotografowaniu pejzażu. Dokumentację fotograficzną swojego dorobku zlecali mu czołowi polscy architekci tamtego czasu, jak Bohdan Pniewski, Romuald Gutt, Maciej Nowicki, Rudolf Świerczyński czy Juliusz Żórawski, a także zaprzyjaźnieni z nim artyści, m.in.: [[Leonard Pękalski]], Felicjan Kowarski, Alfons Karny, Edward Kokoszko. Dokumentował eksponaty na Wystawach Światowych w Paryżu (1937) i Nowym Jorku (1939)<ref>https://kultura.trojmiasto.pl/Sztuka-Patrzenia-Architektura-w-fotografii-Czeslawa-Olszewskiego-imp430341.html</ref>.


=== II wojna światowa ===
=== II wojna światowa ===
W czasie okupacji Olszewski nadal mieszkał i prowadził działalność fotograficzną w Warszawie, wykonywał portrety i odbitki, kontynuował pracę nauczyciela. W pracowni przy ulicy Polnej 32 i zakładzie fotograficznym przy ulicy Mokotowskiej 73 zajmował się działalnością konspiracyjną,wytwarzając fałszywe dokumenty. Przy ulicy Polnej, Olszewscy ukrywali żydowskiego fotografa Benedykta Jerzego Rotenberga-Dorysa (pod nazwiskiem Jerzy Roszczyk). Syn artysty, mówiąc o ojcu, wspomina: ''„Na początku okupacji niemieckiej w naszym domu były organizowane także tajne koncerty, na których występowali czołowi muzycy, jak Jan Ekier, Irena Dubiska, Jerzy Lefeld, Wanda Wiłkomirska”''. Po kapitulacji powstania warszawskiego, wraz z rodziną został wywieziony z obozu w Pruszkowie do Tarnowa, gdzie był założycielem oraz przez dwa lata pierwszym dyrektorem Państwowej Szkoły Sztuk Zdobniczych i Przemysłu Artystycznego, a także prezesem Związku Artystów Plastyków.  
We wrześniu 1939 był komendantem Obrony Przeciwlotniczej w Alejach Ujazdowskich 22. W czasie okupacji Olszewski nadal mieszkał i prowadził działalność fotograficzną w Warszawie, wykonywał portrety i odbitki, kontynuował pracę nauczyciela. W pracowni przy ulicy Polnej 32 i zakładzie fotograficznym przy ulicy Mokotowskiej 73 zajmował się działalnością konspiracyjną, wytwarzając fałszywe dokumenty (m.in. Kennkarty). Syn artysty, mówiąc o ojcu, wspomina: ''„Na początku okupacji niemieckiej w naszym domu były organizowane także tajne koncerty, na których występowali czołowi muzycy, jak Jan Ekier, Irena Dubiska, Jerzy Lefeld, Wanda Wiłkomirska”''. Wykonywano m.in. utwory F. Chopina, C. Debussy'ego, Bacha.
 
W latach 1943-1944 Olszewscy okresowo ukrywali kilka rodzin żydowskich: dziennikarkę, Irenę Helman; uczennicę ze szkoły fotograficznej, Renę Krajewską, fotografika-portrecistę Benedykta Rottermunda-Dorysa (pod nazwiskiem Jerzy Roszczyk) oraz białogwardzistę, muzyka, Rosjanina, prof. Arkadiusza Bukina.
 
Po kapitulacji powstania warszawskiego, wraz z rodziną został wywieziony z obozu w Pruszkowie do Tarnowa, gdzie w 1945 został założycielem oraz przez dwa lata pierwszym dyrektorem Państwowej Szkoły Sztuk Zdobniczych i Przemysłu Artystycznego, a także prezesem Związku [Polskich] Artystów Plastyków.


=== Po 1945 ===
=== Po 1945 ===
W 1946 r. powrócił do stolicy, gdzie podjął ponownie pracę w Wydziale Oświaty, Kultury i Sztuki Zarządu Miejskiego Warszawy. Organizował spotkania okolicznościowe, wystawy i koncerty. Powojenny dorobek Olszewskiego to: utrwalony fotografiami Tarnów, ruiny i odbudowa Warszawy, Wystawa Ziem Odzyskanych we Wrocławiu, fotografie do albumów Sztuka „Sakralna w Polsce” i „Łazienki Warszawskie” oraz prace nad spuścizną Stanisława Noakowskiego, które znalazły obecnie miejsce w Muzeum w Nieszawie, Oddziale Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej we Włocławku oraz w Muzeum w Łowiczu. Fotograf był również współautorem scenariusza do filmu turystyczno- krajoznawczego „Zamość renesansowy”, nakręconego wspólnie z architektem Janem Minorskim. W roku 1957 opatentował przeźrocza plastyczne dające złudzenie trójwymiarowości.  
W 1946 r. powrócił do stolicy, gdzie rok później podjął ponownie pracę w Wydziale Oświaty, Kultury i Sztuki Zarządu Miejskiego Warszawy. Organizował spotkania okolicznościowe, wystawy i koncerty. Powojenny dorobek Olszewskiego to: utrwalony fotografiami Tarnów, ruiny i odbudowa Warszawy, Wystawa Ziem Odzyskanych we Wrocławiu, fotografie do albumów ''Sztuka sakralna w Polsce'' (t. I „Architektura”, 1957) i ''Łazienki Warszawskie'' W. Tatarkiewicza (1957, 1968), opracowanie cyklu ''Wojna'' Artura Grottgera oraz prace nad spuścizną Stanisława Noakowskiego, które znalazły obecnie miejsce w Muzeum w Nieszawie, Oddziale Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej we Włocławku oraz w Muzeum w Łowiczu. Fotograf był również współautorem scenariusza do filmu turystyczno-krajoznawczego ''Zamość renesansowy'', nakręconego wspólnie z architektem Janem Minorskim.
 
W połowie lat pięćdziesiątych XX wieku przygotowywał atlas budowy instrumentów muzycznych. Był współzałożycielem Stowarzyszenia (obecnie Związku) Polskich Artystów Lutników (1954), członkiem Stowarzyszenia Artystów ZAiKS.
 
W roku 1957 opatentował przeźrocza plastyczne dające złudzenie trójwymiarowości<ref>https://archiwum.muzeumpulaski.pl/html/czeslawolszewski.html</ref>.  


Czesław Olszewski zmarł 11 października 1969 r. w Warszawie, pochowany został na Starych Powązkach (kwatera 284d wprost, rząd 2, grób 26).
Czesław Olszewski zmarł 11 października 1969 r. w Warszawie, pochowany został na Starych Powązkach (kwatera 284d wprost, rząd 2, grób 26).
W 1927 r. ożenił się z Wandą Siudecką, z którą miał syna Andrzeja (ur. 1931, historyk sztuki).


== Twórczość ==
== Twórczość ==
Jego prace to dokładnie przemyślane kadry. Za największe osiągnięcie w dorobku z zakresu fotografii pejzażowej Olszewski uważał zdjęcie [[Cmentarz żydowski w Grójcu|cmentarza żydowskiego w Grójcu]], dziś już nieistniejącego, które pokazuje całą nostalgię przedwojennych polskich miasteczek. Fotograf czekał dwa dni na odpowiednie warunki atmosferyczne i chmurę, która stała się tłem dla samotnej sosny, rosnącej na wspomnianej nekropolii. Zdjęcia wnętrz nieistniejącego już dziś Ministerstwa Spraw Wewnętrznych stanowią kwintesencję stylu lat 30. Lech Grabowski w swojej pracy zaliczył Olszewskiego do panteonu polskich mistrzów kamery. „Niewielu fotografujących w Polsce potrafi mu dorównać w przywracaniu na płycie światłoczułej dawnego świetnego wyglądu źle konserwowanego lub z innych przyczyn ginącego obrazu olejnego, wydobyć bogaty ornament z ciemniejszego tła lub zblakłe już plamy światła. Malarska wiedza pozwala mu bezbłędnie określić możliwości działania przy takich rekonstrukcjach.
Jego prace to dokładnie przemyślane kadry. Za największe osiągnięcie w dorobku z zakresu fotografii pejzażowej Olszewski uważał zdjęcie [[Cmentarz żydowski w Grójcu|cmentarza żydowskiego w Grójcu]], dziś już nieistniejącego, które pokazuje całą nostalgię przedwojennych polskich miasteczek. Fotograf czekał dwa dni na odpowiednie warunki atmosferyczne i chmurę, która stała się tłem dla samotnej sosny, rosnącej na wspomnianej nekropolii. Zdjęcia wnętrz nieistniejącego już dziś Ministerstwa Spraw Wewnętrznych stanowią kwintesencję stylu lat 30. Lech Grabowski w swojej pracy zaliczył Olszewskiego do panteonu polskich mistrzów kamery. „Niewielu fotografujących w Polsce potrafi mu dorównać w przywracaniu na płycie światłoczułej dawnego świetnego wyglądu źle konserwowanego lub z innych przyczyn ginącego obrazu olejnego, wydobyć bogaty ornament z ciemniejszego tła lub zblakłe już plamy światła. Malarska wiedza pozwala mu bezbłędnie określić możliwości działania przy takich rekonstrukcjach.


Obecnie jego fotografie - w formie negatywów bądź fotogramów - znajdują się w zbiorach warszawskich instytucji kultury, m.in. Instytutu Sztuki Polskiej Akademii Nauk, Muzeum Narodowego, Biblioteki Narodowej, Biblioteki Politechniki Warszawskiej, Zamku Królewskiego.
Obecnie jego fotografie - w formie negatywów bądź fotogramów - znajdują się w zbiorach warszawskich instytucji kultury, m.in. Instytutu Sztuki Polskiej Akademii Nauk, Muzeum Narodowego, Biblioteki Narodowej, Biblioteki Politechniki Warszawskiej, Zamku Królewskiego. Zbiory dotyczące życia i twórczości Stanisława Noakowskiego - znajdują się w Muzeum w Łowiczu i częściowo w Nieszawie. Negatywy warszawskie i inne zinwentaryzował i opisał jego syn Andrzej, gdy pracował w Instytucie Historii Sztuki PAN.
 
Podczas pobytów w rodzinnym mieście fotografował m.in. [[Kościół św. Mikołaja Biskupa w Grójcu|kościół parafialny pw. Św. Mikołaja]], a w najbliższej okolicy - zabudowania [[Pałac w Małej Wsi|pałacu w Małej Wsi]]. Album z fotografiami grójeckiego kościoła, po śmierci ich autora, przekazał parafii w roku 1970 jego syn, prof. dr hab. Andrzej Kazimierz Olszewski. Los albumu nie jest znany.


== Przypisy ==
== Przypisy ==
<references />


== Bibliografia ==
== Bibliografia ==
Linia 29: Linia 50:


* [https://pl.wikipedia.org/wiki/Czes%C5%82aw_Olszewski_(fotograf) Artykuł na Wikipedii]
* [https://pl.wikipedia.org/wiki/Czes%C5%82aw_Olszewski_(fotograf) Artykuł na Wikipedii]
* [https://www.1944.pl/archiwum-historii-mowionej/andrzej-kazimierz-olszewski,2805.html Archiwum Historii Mówionej: wspomnienia syna Andrzeja Kazimierza Olszewskiego]


[[Kategoria:Fotograficy]]
[[Kategoria:Fotograficy]]
{{DEFAULTSORT:Olszewski, Czesław}}
{{DEFAULTSORT:Olszewski, Czesław}}