Tadeusz Olszewski

Tadeusz Juliusz Olszewski ps. „Sępiński”, „Nurski”, „Wojtek” (ur. 12 kwietnia 1898 w Grójcu, zm. 16 września 1944 w Warszawie) – burmistrz Grójca w latach 1934-1939 (ostatni przedwojenny burmistrz tego miasta), członek Polskiej Organizacji Wojskowej. Urzędnik Starostwa w Grójcu. W czasie powstania warszawskiego służył w Wojskowej Służbie Ochrony Powstania Obwodu V Mokotów w stopniu porucznika. Brat Czesława Olszewskiego, znanego fotografa architektury.

Życiorys

Młodość

Urodził się 12 kwietnia 1898 roku w rodzinie urzędnika grójeckiego Starostwa Hilarego Olszewskiego. Jego matką była Władysława z Morchnierów. Młody Juliusz Tadeusz edukację rozpoczął w miejscowej szkole powszechnej i kontynuował ją w piotrkowskim Gimnazjum Męskim. To właśnie w tym okresie rozpoczęła się jego działalność w organizacjach niepodległościowych i skautingu.

Wybuch I wojny światowej (1914) zbiegł się ze śmiercią ojca Tadeusza, co zmusiło go do przerwania edukacji i podjęcia pracy w Grójcu. Praca zawodowa nie przeszkodziła w kontynuowaniu konspiracji.

Mając zaledwie 16 lat, brał udział w współtworzeniu Polskiej Organizacji Wojskowej (POW) na terenie Grójca. Pełnił nawet funkcję jej komendanta. Szkolił żołnierzy, woził meldunki, tworzył sieć placówek. Za działalność w POW w październiku 1917 roku trafił do Cytadeli Warszawskiej, gdzie był więziony przez ponad dwa miesiące. Po opuszczeniu twierdzy nie zaprzestał walki o niepodległość. Uczestniczył w akcjach dywersyjnych, a po zakończeniu działań wojennych rozbrajał Niemców. Niedługo jednak cieszył się pokojem, bo w 1920 roku musiał stawić czoła kolejnemu wrogowi i bronić ziem polskich przed bolszewikami jako żołnierz 36 Pułku Piechoty. Odniósł rany i był kontuzjowany. Do domu wrócił dopiero w 1921 po zakończeniu wojny.

Działalność w okresie międzywojennym

W okresie międzywojennym Olszewski parał się różnymi zajęciami, pracując w wielu firmach. Zatrudniony był m.in. w zrzeszeniu Kooperatyw Warszawskich, w Urzędzie Skarbowym Podatków i Opłat Skarbowych w Grójcu, w Urzędzie Miasta czy też w Państwowej Hurtowni Wódek.

W roku 1930 ożenił się z Haliną Łoza-Łozińską primo voto Filipowiczową. Małżeństwo nie doczekało się potomstwa. W Grójcu mieszkali przy ulicy Piłsudskiego, a potem Lewiczyńskiej. ??? "Mieszkał w nieistniejącym obecnie domu przy ul. Starostwo 8 w Grójcu, na jego miejscu obecnie stoi blok mieszkalny.">?

Na stanowisku burmistrza Grójca

29 października 1934 roku Tadeusz Olszewski został wybrany na burmistrza Grójca, kadencję sprawował do rozpoczęcia II wojny światowej. Okres rządów Olszewskiego to przede wszystkim czas dynamicznych i epokowych wręcz przemian w naszym mieście.

W trakcie jego kadencji doszło m.in. do elektryfikacji Grójca i okolicznych wsi, dzięki doprowadzeniu linii wysokiego napięcia z Pruszkowa, co pozwoliło na likwidację przestarzałej i niewydolnej elektrowni lokalnej. Wyremontowano także ratusz, wybudowano ośrodek zdrowia oraz łaźnię miejską i zmodernizowano kilka ważnych ulic.

Burmistrz Olszewski popierał prywatne inicjatywy budowy, lub remontów domów w mieście ułatwiając im zdobycie kredytów dzięki zgodzie nowo powstałego Komitetu Rozbudowy Miasta. Planował także przeniesienie w inne miejsce aresztu usytuowanego dość nieszczęśliwie w pobliżu kościoła i szkoły.

Kasa miejska nie była zbyt obfita. Jednak dzięki zaangażowaniu społecznemu udało się zmienić wygląd miasta. Ulice (nazwy współczesne) Poświętne, Armii Krajowej i Mogielnicka dostały nowe nawierzchnie. wybrukowano również ul. Lewiczyńską i Laskową, Wybudowano nową siedzibę ośrodka zdrowia przy ulicy Kościelnej i łaźnię miejską, wyremontowano Ratusz Miejski. Miasto pomagało remontować kamienice prywatne. Z kasy miejskiej w 1937 roku wyasygnowano fundusze na zakup działki pod budowę obecnego Liceum Ogólnokształcącego w Grójcu. Dodatkowa suma pieniędzy zebrana przez komitet społeczny i ówczesny Samorząd Powiatowy pozwoliła wybudować budynek LO do II piętra. Niestety wybuch wojny spowodował, że rozwój miasta w tym budowa szkoły został na wiele lat wstrzymany.

Jako tytan pracy, potrafił pogodzić obowiązki włodarza miasta z pracą na rzecz patriotycznego wychowania grójeckiej młodzieży i propagowania przysposobienia wojskowego, czy zdrowego trybu życia. Na otwartej z jego inicjatywy strzelnicy broni małokalibrowej wielokrotnie pełnił funkcję instruktora strzelectwa. Sporty drużynowe: siatkówkę, piłkę nożną i koszykówkę młodzi Grójczanie uprawiali w sekcji sportowej „Legion”. To także była inicjatywa burmistrza.

II wojna światowa

Pracę samorządową przerwał wybuch II wojny światowej.

Burmistrz Grójca był czynnym uczestnikiem walk wrześniowych i po klęsce wrócił do domu. Natychmiast podjął działalność konspiracyjną biorąc udział w spotkaniu na którym powołano do życia zalążki grójeckiej Służby Zwycięstwu Polski. Był to początek późniejszego Obwodu AK Grójec-Głuszec.

Olszewski, w obawie przed aresztowaniem, udał się do Warszawy. Tam nawiązał kontakt z Armią Krajową i przyjął pseudonim „Wojtek Nurski”. Walczył w powstaniu warszawskim w V Obwodzie (Mokotów) Warszawskiego Okręgu Armii Krajowej - WSOP (Wojskowa Służba Ochrony Powstania) w stopniu porucznika. Dowodzone przez niego oddziały walczyły na Mokotowie w rejonie ulic Puławskiej, Malczewskiego i Krasickiego.

Śmierć

Tadeusz Juliusz Olszewski zginął 16 września 1944 r. w Warszawie pod gruzami kamienicy przy ul. Puławskiej 128 w trakcie bombardowania Mokotowa przez Niemców.

Uhonorowanie zasług

Obchody 600-lecia miasta

16 września 2019 przy udziale Wojska Polskiego, z pełnym ceremoniałem, odbyło się uroczyste odsłonięcie grobu Tadeusza Olszewskiego na „starym” cmentarzu w Grójcu po uprzedniej gruntownej renowacji zaniedbanego grobowca.

Inicjatorem przedsięwzięcia jest burmistrz Dariusz Gwiazda, który już w 2017 roku, gdy pełnił jeszcze funkcję radnego miasta Grójca, apelował o odrestaurowanie grobu, wówczas bezskutecznie. Dzięki wsparciu księdza Zbigniewa Stefaniaka, proboszcza parafii pw. Św. Mikołaja w Grójcu, oraz zakładu kamieniarsko-betoniarskiego Miet-Mar udało się wreszcie zrealizować ten plan po wcześniejszym uzyskaniu zgody na przeprowadzenie prac od profesora Andrzeja Olszewskiego, bratanka śp. Tadeusza Olszewskiego.

Pracownicy zakładu Miet-Mar usunęli dwa potężne krzewy, które stanowiły problem - zasłaniały dużą część pomnika, a ich korzenie niszczyły grób. Zdemontowali również popękane betonowe płyty. Harmonogram prac przewidywał wypiaskowanie metalowego płotu, pomalowanie i ponowne zamontowanie go, położenie nowych płyt granitowych z napisami, odświeżenie elementów wykonanych z piaskowca i wykonanie ogrodzenia z parapetów granitowych. Z kolei teren wokół grobowca został pokryty zbrojonym betonem i kostką brukową.

21 września 2019 roku, podczas obchodów 600-lecia nadania Grójcowi praw miejskich, rada miejska nadała Tadeuszowi Olszewskiemu tytuł Honorowego Obywatela Grójca. Odznaczenie odebrał jego bratanek profesor Andrzej Olszewski. Tego samego dnia, odbyło się także uroczyste odsłonięcie tablicy poświęconej ostatniemu przedwojennemu burmistrzowi. Zawieszono ją na południowej ścianie ratusza.