Piotr Skarga: Różnice pomiędzy wersjami
Nie podano opisu zmian |
Nie podano opisu zmian |
||
| Linia 13: | Linia 13: | ||
=== Fundacja === | === Fundacja === | ||
Widząc złą sytuację żebraków i chcąc uczcić swą rodzinną ziemię, Piotr Skarga przeznaczył 3500 złotych polskich (równowartość ok. | Widząc złą sytuację żebraków i chcąc uczcić swą rodzinną ziemię, Piotr Skarga przeznaczył 3500 złotych polskich (równowartość ok. 1 260 000 współczesnych złotych) na uposażenie [[Dawny szpital w Grójcu|grójeckiego szpitala]]<ref>Złoty polski jako obrachunkowa jednostka pieniężna była równa 30 groszom. Biorąc pod uwagę obliczenia prof. Żabińskiego grosze bite za czasów Zygmunta III Wazy wg ordynacji z roku 1580 miały wartość ok. 1 trofy. Trofa obecnie (2023 r.) ma wartość ok. 12 złotych.</ref>. Na wypadek, gdyby w wykonaniu tego zamiaru przeszkodziła mu śmierć, kwotę tę pozostawił w depozycie u swojego przyjaciela, protektora jezuitów, podkomorzego wielkiego koronnego, [[Andrzej Bobola|Andrzeja Boboli]] (1540-1616). Bobola wypełnił wolę zmarłego druha. Nabył od Stanisława i Mikołaja Rosochowskich położone w powiecie grójeckim części wsi [[Sadków]] i [[Wola Sadkowska]], a potem - 9 kwietnia 1615 r. - stanąwszy przed Aktami Kancelarii Królewskiej mniejszej, oddał swe dobra prawem "wieczystem i nieodwołalnej darowizny" na rzecz szpitala. Do aktu dołączono ułożony przez Skargę statut. | ||
== Przypisy == | == Przypisy == | ||
Wersja z 19:50, 20 paź 2023
Piotr Skarga herbu Pawęża, SJ, inna forma nazwiska: Piotr Powęski, mylnie: Pawęski (ur. 2 lutego 1536 w Grójcu, zm. 27 września 1612 w Krakowie) – polski jezuita, teolog, pisarz i kaznodzieja, czołowy polski przedstawiciel kontrreformacji, kaznodzieja nadworny Zygmunta III Wazy, rektor Kolegium Jezuitów w Wilnie, pierwszy rektor Uniwersytetu Wileńskiego. Sługa Boży, proboszcz kapituły katedralnej lwowskiej w 1564 roku, kanclerz kapituły katedralnej lwowskiej, wielki penitencjarz ustanowiony przez papieża Piusa V. Autor szeregu dzieł polemicznych, teologicznych, rozpraw dogmatycznych i duchowych takich jak: Żywoty świętych, Kazania sejmowe, przygodne i o Siedmiu Sakramentach.
Rodzina
Piotr Skarga urodził się 2 lutego 1536 r. w Grójcu lub, jak chce tradycja, tuż pod miastem (lecz na północ od miasta przy drodze do wsi Kobylin) na folwarku rodziców zwanym Skargowszczyzną. Ochrzczono go w Grójcu w kościele parafialnym św. Mikołaja Biskupa. Do dziś zachowała się w nim piętnastowieczna chrzcielnica, przy której chłopczyk rzekomo dostąpił pierwszego sakramentu. Jego ojcem był prawdopodobnie młynarz Michał Skarga, a matką Anna Świętek. Piotr Skarga był najmłodszy z rodzeństwa; miał 3 braci noszących imiona: Franciszek, Mikołaj i Stanisław (wszyscy oni mają w dokumentach wpisywane pochodzenie mieszczańskie) oraz 2 siostry. Dziadkiem Piotra Skargi był Jan Powęski. Według kronikarza zakonnego Jana Wielewickiego, Janowi Powęskiemu nadano półżartobliwy przydomek Skarga, który z czasem stał się nazwiskiem rodziny Powęskich. Według kronikarza zakonnego Jana Wielewickiego, dziad Piotra otrzymał przydomek Skarga, z powodu naprzykrzania się księciu Januszowi, panu na Mazowszu, częstymi skargami.
Kontrowersje związane z pochodzeniem
Od 1593 roku matka Piotra Skargi występuje w dokumentach pod nazwiskiem Świętkowska, być może aby zatrzeć plebejskie korzenie i wspierać tezę o jej szlacheckim pochodzeniu. Według Janusza Tazbira wiele przemawia za tym, że Powęscy byli kmieciami, którzy ze wsi Powązki koło Mszczonowa przed 1523 rokiem przenieśli się do miasta Grójca.
Herb rodu Skargów-Powęskich otrzymał dopiero od króla Zygmunta III Wazy, gdy dojrzały już kaznodzieja znalazł się w otoczeniu króla, natomiast sejm uznał szlachectwo Skargów za udowodnione 2 marca 1643 roku.
Życie i działalność
Już w 1544 r. zmarła mu matka, a w kilka lat potem ojciec, co jednak, wobec dobrej sytuacji majątkowej rodziny, nie zastopowało jego kariery. Podstawy wiedzy zdobył w miejscowej szkółce parafialnej, a w 1552 r. idąc śladem innych grójczan, w tym i swego brata - Stanisława, wstąpił na Akademię Krakowską.
Fundacja
Widząc złą sytuację żebraków i chcąc uczcić swą rodzinną ziemię, Piotr Skarga przeznaczył 3500 złotych polskich (równowartość ok. 1 260 000 współczesnych złotych) na uposażenie grójeckiego szpitala[1]. Na wypadek, gdyby w wykonaniu tego zamiaru przeszkodziła mu śmierć, kwotę tę pozostawił w depozycie u swojego przyjaciela, protektora jezuitów, podkomorzego wielkiego koronnego, Andrzeja Boboli (1540-1616). Bobola wypełnił wolę zmarłego druha. Nabył od Stanisława i Mikołaja Rosochowskich położone w powiecie grójeckim części wsi Sadków i Wola Sadkowska, a potem - 9 kwietnia 1615 r. - stanąwszy przed Aktami Kancelarii Królewskiej mniejszej, oddał swe dobra prawem "wieczystem i nieodwołalnej darowizny" na rzecz szpitala. Do aktu dołączono ułożony przez Skargę statut.
Przypisy
- ↑ Złoty polski jako obrachunkowa jednostka pieniężna była równa 30 groszom. Biorąc pod uwagę obliczenia prof. Żabińskiego grosze bite za czasów Zygmunta III Wazy wg ordynacji z roku 1580 miały wartość ok. 1 trofy. Trofa obecnie (2023 r.) ma wartość ok. 12 złotych.