1806
edycji
brak opisu edycji
(Utworzono nową stronę "'''Piotr Skarga''' herbu Pawęża, SJ, inna forma nazwiska: ''Piotr Powęski'', mylnie: ''Pawęski'' (ur. 2 lutego 1536 w Grójcu, zm. 27 września 1612 w Krakowie) – polski jezuita, teolog, pisarz i kaznodzieja, czołowy polski przedstawiciel kontrreformacji, kaznodzieja nadworny Zygmunta III Wazy, rektor Kolegium Jezuitów w Wilnie, pierwszy rektor Uniwersytetu Wileńskiego. Sługa Boży, proboszcz kapituły katedralnej lwowskiej w 1564 roku, kanclerz kapituły…") |
Nie podano opisu zmian |
||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
'''Piotr Skarga''' herbu Pawęża, SJ, inna forma nazwiska: ''Piotr Powęski'', mylnie: ''Pawęski'' (ur. 2 lutego 1536 w Grójcu, zm. 27 września 1612 w Krakowie) – polski jezuita, teolog, pisarz i kaznodzieja, czołowy polski przedstawiciel kontrreformacji, kaznodzieja nadworny Zygmunta III Wazy, rektor Kolegium Jezuitów w Wilnie, pierwszy rektor Uniwersytetu Wileńskiego. Sługa Boży, proboszcz kapituły katedralnej lwowskiej w 1564 roku, kanclerz kapituły katedralnej lwowskiej, wielki penitencjarz ustanowiony przez papieża Piusa V. Autor szeregu dzieł polemicznych, teologicznych, rozpraw dogmatycznych i duchowych takich jak: Żywoty świętych, ''Kazania sejmowe, przygodne i o Siedmiu Sakramentach.'' | '''Piotr Skarga''' herbu Pawęża, SJ, inna forma nazwiska: ''Piotr Powęski'', mylnie: ''Pawęski'' (ur. 2 lutego 1536 w [[Grójec|Grójcu]], zm. 27 września 1612 w Krakowie) – polski jezuita, teolog, pisarz i kaznodzieja, czołowy polski przedstawiciel kontrreformacji, kaznodzieja nadworny Zygmunta III Wazy, rektor Kolegium Jezuitów w Wilnie, pierwszy rektor Uniwersytetu Wileńskiego. Sługa Boży, proboszcz kapituły katedralnej lwowskiej w 1564 roku, kanclerz kapituły katedralnej lwowskiej, wielki penitencjarz ustanowiony przez papieża Piusa V. Autor szeregu dzieł polemicznych, teologicznych, rozpraw dogmatycznych i duchowych takich jak: Żywoty świętych, ''Kazania sejmowe, przygodne i o Siedmiu Sakramentach.'' | ||
== | == Rodzina == | ||
Piotr Skarga urodził się 2 lutego 1536 r. w Grójcu lub, jak chce tradycja, tuż pod miastem na folwarku rodziców zwanym Skargowszczyzną. Ochrzczono go w Grójcu w kościele parafialnym św. Mikołaja Biskupa. Do dziś zachowała się w nim piętnastowieczna chrzcielnica, przy której chłopczyk rzekomo dostąpił pierwszego sakramentu. | Piotr Skarga urodził się 2 lutego 1536 r. w [[Grójec|Grójcu]] lub, jak chce tradycja, tuż pod miastem (lecz na północ od miasta przy drodze do wsi [[Kobylin]]) na folwarku rodziców zwanym Skargowszczyzną. Ochrzczono go w Grójcu w [[Kościół św. Mikołaja Biskupa w Grójcu|kościele parafialnym św. Mikołaja Biskupa]]. Do dziś zachowała się w nim piętnastowieczna chrzcielnica, przy której chłopczyk rzekomo dostąpił pierwszego sakramentu. Jego ojcem był prawdopodobnie młynarz Michał Skarga, a matką Anna Świętek. Piotr Skarga był najmłodszy z rodzeństwa; miał 3 braci noszących imiona: Franciszek, Mikołaj i Stanisław (wszyscy oni mają w dokumentach wpisywane pochodzenie mieszczańskie) oraz 2 siostry. Dziadkiem Piotra Skargi był Jan Powęski. Według kronikarza zakonnego Jana Wielewickiego, Janowi Powęskiemu nadano półżartobliwy przydomek Skarga, który z czasem stał się nazwiskiem rodziny Powęskich. Według kronikarza zakonnego Jana Wielewickiego, dziad Piotra otrzymał przydomek Skarga, z powodu naprzykrzania się księciu Januszowi, panu na Mazowszu, częstymi skargami. | ||
=== Kontrowersje związane z pochodzeniem === | |||
Od 1593 roku matka Piotra Skargi występuje w dokumentach pod nazwiskiem Świętkowska, być może aby zatrzeć plebejskie korzenie i wspierać tezę o jej szlacheckim pochodzeniu. Według Janusza Tazbira wiele przemawia za tym, że Powęscy byli kmieciami, którzy ze wsi Powązki koło Mszczonowa przed 1523 rokiem przenieśli się do miasta Grójca. | |||
Herb rodu Skargów-Powęskich otrzymał dopiero od króla Zygmunta III Wazy, gdy dojrzały już kaznodzieja znalazł się w otoczeniu króla, natomiast sejm uznał szlachectwo Skargów za udowodnione 2 marca 1643 roku. | |||
== Życie i działalność == | |||
Już w 1544 r. zmarła mu matka, a w kilka lat potem ojciec, co jednak, wobec dobrej sytuacji majątkowej rodziny, nie zastopowało jego kariery. Podstawy wiedzy zdobył w miejscowej szkółce parafialnej, a w 1552 r. idąc śladem innych grójczan, w tym i swego brata - Stanisława, wstąpił na Akademię Krakowską. | Już w 1544 r. zmarła mu matka, a w kilka lat potem ojciec, co jednak, wobec dobrej sytuacji majątkowej rodziny, nie zastopowało jego kariery. Podstawy wiedzy zdobył w miejscowej szkółce parafialnej, a w 1552 r. idąc śladem innych grójczan, w tym i swego brata - Stanisława, wstąpił na Akademię Krakowską. | ||
=== Fundacja === | |||
Widząc złą sytuację żebraków i chcąc uczcić swą rodzinną ziemię, Piotr Skarga przeznaczył 3500 złotych polskich (równowartość ok. 4,2 mln współczesnych złotych) na uposażenie [[Dawny szpital w Grójcu|grójeckiego szpitala]]<ref>Biorąc pod uwagę obliczenia prof. Żabińskiego grosze bite za czasów Zygmunta III Wazy wg ordynacji z roku 1580 miały wartość ok. 1 trofy. Trofa obecnie (2023 r.) ma wartość ok. 12 złotych.</ref>. Na wypadek, gdyby w wykonaniu tego zamiaru przeszkodziła mu śmierć, kwotę tę pozostawił w depozycie u swojego przyjaciela, protektora jezuitów, podkomorzego wielkiego koronnego, [[Andrzej Bobola|Andrzeja Boboli]] (1540-1616). Bobola wypełnił wolę zmarłego druha. Nabył od Stanisława i Mikołaja Rosochowskich położone w powiecie grójeckim części wsi [[Sadków]] i [[Wola Sadkowska]], a potem - 9 kwietnia 1615 r. - stanąwszy przed Aktami Kancelarii Królewskiej mniejszej, oddał swe dobra prawem "wieczystem i nieodwołalnej darowizny" na rzecz szpitala. Do aktu dołączono ułożony przez Skargę statut. | |||
== Przypisy == | |||
<references /> | |||
== Bibliografia == | == Bibliografia == | ||
== Linki zewnętrzne == | == Linki zewnętrzne == | ||