1806
edycji
Bereziacy: Różnice pomiędzy wersjami
brak opisu edycji
(Utworzono nową stronę "'''Bereziacy''' – osoby uznane przez administrację ogólną za zagrażające bezpieczeństwu i porządkowi publicznemu, skazane na mocy decyzji administracyjnej, bez sądu, na czasowe trzymiesięczne odosobnienie w obozie położonym w pobliżu miasta Bereza Kartuska, w województwie poleskim, powiat Prużana (dziś Białoruś). Założony został przez rząd Leona Kozłowskiego (1892–1944), po zabójstwie (15 czerwca 1934) ministra spraw wewnętrznych, Bronis…") |
Nie podano opisu zmian |
||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
'''Bereziacy''' – osoby uznane przez administrację ogólną za zagrażające bezpieczeństwu i porządkowi publicznemu, skazane na mocy decyzji administracyjnej, bez sądu, na czasowe trzymiesięczne odosobnienie w obozie położonym w pobliżu miasta Bereza Kartuska, w województwie poleskim, powiat Prużana (dziś Białoruś). Założony został przez rząd Leona Kozłowskiego (1892–1944), po zabójstwie (15 czerwca 1934) ministra spraw wewnętrznych, Bronisława Pierackiego (1895–1934), na mocy „Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 17 czerwca 1934 w sprawie osób zagrażających bezpieczeństwu, spokojowi i porządkowi | '''Bereziacy''' – osoby uznane przez administrację ogólną za zagrażające bezpieczeństwu i porządkowi publicznemu, skazane na mocy decyzji administracyjnej, bez sądu, na czasowe trzymiesięczne odosobnienie w obozie położonym w pobliżu miasta Bereza Kartuska, w województwie poleskim, powiat Prużana (dziś Białoruś). Założony został przez rząd Leona Kozłowskiego (1892–1944), po zabójstwie (15 czerwca 1934) ministra spraw wewnętrznych, Bronisława Pierackiego (1895–1934), na mocy „Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 17 czerwca 1934 w sprawie osób zagrażających bezpieczeństwu, spokojowi i porządkowi publicznemu”<ref>''Dziennik Urzędowy RP'' 1934, nr 50, poz. 473.</ref>. Decyzję o skazaniu na trzymiesięczne „odosobnienie” z możliwością nieograniczonego przedłużenia czasu pozbawienia wolności, wydawał sędzia śledczy na wiążący go wniosek władz administracyjnych (np. starosty). | ||
Obóz zorganizowany był w budynkach dawnych carskich koszar, które (na wzór pierwszych hitlerowskich obozów koncentracyjnych) przygotowano odpowiednio do tego celu. Warunki przebywania w nim były wyjątkowo ciężkie: wobec więźniów stosowano różnego rodzaju tortury fizyczne i psychiczne, „zdarzały się wypadki okaleczeń i | Obóz zorganizowany był w budynkach dawnych carskich koszar, które (na wzór pierwszych hitlerowskich obozów koncentracyjnych) przygotowano odpowiednio do tego celu. Warunki przebywania w nim były wyjątkowo ciężkie: wobec więźniów stosowano różnego rodzaju tortury fizyczne i psychiczne, „zdarzały się wypadki okaleczeń i śmierci”. Ponurą sławę sadystów zyskali m.in.: Wacław Biernacki-Kostek (1887–1957), wojewoda poleski, organizator obozu i drugi z kolei komendant, Józef Kurhański-Kamala (1884–1941), były zastępca komendanta policji we Lwowie. Szczegółowy rejestr tortur i znęcania się sporządzili: Piotr Siekanowicz, Ireneusz Polit i Wojciech Śleszyński (zob. bibliografia). | ||
W Berezie więziono działaczy lewicowych organizacji i komunistów; przedstawicieli legalnych stronnictw opozycyjnych (Stronnictwa Ludowego, Stronnictwa Narodowego), Obozu Narodowo-Radykalnego oraz ruchów narodowych Ukraińców i Białorusinów, przestępców kryminalnych i gospodarczych. Utworzenie obozu spotkało się z potępieniem opozycyjnych partii oraz szerokiej opinii publicznej. | W Berezie więziono działaczy lewicowych organizacji i komunistów; przedstawicieli legalnych stronnictw opozycyjnych (Stronnictwa Ludowego, Stronnictwa Narodowego), Obozu Narodowo-Radykalnego oraz ruchów narodowych Ukraińców i Białorusinów, przestępców kryminalnych i gospodarczych. Utworzenie obozu spotkało się z potępieniem opozycyjnych partii oraz szerokiej opinii publicznej. | ||
| Linia 10: | Linia 10: | ||
* Lejzor Rojtkop (Rajnkopf) z Grójca, sekretarz Komitetu Dzielnicowego Komunistycznego Związku Młodzieży Polskiej, w obozie od 26 marca 1938. | * Lejzor Rojtkop (Rajnkopf) z Grójca, sekretarz Komitetu Dzielnicowego Komunistycznego Związku Młodzieży Polskiej, w obozie od 26 marca 1938. | ||
W sierpniu 1938 z Grójeckiego do obozu wysłano czterech mężczyzn określonych jako „element gospodarczo | W sierpniu 1938 z Grójeckiego do obozu wysłano czterech mężczyzn określonych jako „element gospodarczo szkodliwy”. Do tej kategorii więźniów zaliczano: winnych spekulacji, nadużyć finansowych, lichwiarzy, złodziei, kryminalistów, przemytników, fałszerzy pieniędzy. Z [[Powiat grójecki|powiatu grójeckiego]] w Berezie znaleźli się: Bursztyn Mordko i Michał Łach z [[Grójec|Grójca]], Małecki vel Tomasz Zaręba i Feliks Trojanowski z [[Tarczyn|Tarczyna]]. | ||
Obóz istniał do września 1939 r. | Obóz istniał do września 1939 r. | ||
| Linia 22: | Linia 22: | ||
* ''Bereziacy''. Red. Leon Pasternak, Warszawa 1965, poz. 212 (s. 477), poz. 432 (s. 487); | * ''Bereziacy''. Red. Leon Pasternak, Warszawa 1965, poz. 212 (s. 477), poz. 432 (s. 487); | ||
* Piotr Siekanowicz, ''Obóz odosobnienia w Berezie Kartuskiej 1934–1939''. Wyd. krajowe, Warszawa 1991, poz. 15 (s. 84); | * Piotr Siekanowicz, ''Obóz odosobnienia w Berezie Kartuskiej 1934–1939''. Wyd. krajowe, Warszawa 1991, poz. 15 (s. 84); | ||
* Władysław Góralski, ''Obóz w Berezie'', | * Władysław Góralski, ''Obóz w Berezie'', „Trybuna” 1998, nr 137: 13-14 kwietnia, (dodatek „Aneks”), s. 1; nr 143: 20-21 czerwca, („Aneks”), s. 4-5; | ||
* Eugeniusz Polit, ''Miejsce odosobnienia w Berezie Kartuskiej w latach 1934–1939'', Toruń 2003, s. 254, 268, 280, 282-283; | * Eugeniusz Polit, ''Miejsce odosobnienia w Berezie Kartuskiej w latach 1934–1939'', Toruń 2003, s. 254, 268, 280, 282-283; | ||
* Wojciech Śleszyński, ''Obóz odosobnienia w Berezie Kartuskiej'', Białystok 2003. | * Wojciech Śleszyński, ''Obóz odosobnienia w Berezie Kartuskiej'', Białystok 2003. | ||