1806
edycji
Polska Macierz Szkolna: Różnice pomiędzy wersjami
brak opisu edycji
Nie podano opisu zmian |
Nie podano opisu zmian |
||
| Linia 16: | Linia 16: | ||
Działalność Polskiej Macierzy Szkolnej przerwana w 1908 roku, wznowiona została w 1916. Prezesem Zarządu Okręgu Warszawskiego został ks. Michał Woroniecki, a preceptorką ks. Maria Zdzisławowa Lubomirska, żona właściciela [[Mała Wieś|Małej Wsi]]. Wówczas to lokalna inteligencja i proboszczowie zaczęli organizować koła Polskiej Macierzy Szkolnej. Powstały one np. we wsi [[Gościeńczyce]] (1917), Jazgarzewie (1917), [[Tarczyn|Tarczynie]] (odnotowane w prasie w 1919) i [[Grójec|Grójcu]]. | Działalność Polskiej Macierzy Szkolnej przerwana w 1908 roku, wznowiona została w 1916. Prezesem Zarządu Okręgu Warszawskiego został ks. Michał Woroniecki, a preceptorką ks. Maria Zdzisławowa Lubomirska, żona właściciela [[Mała Wieś|Małej Wsi]]. Wówczas to lokalna inteligencja i proboszczowie zaczęli organizować koła Polskiej Macierzy Szkolnej. Powstały one np. we wsi [[Gościeńczyce]] (1917), Jazgarzewie (1917), [[Tarczyn|Tarczynie]] (odnotowane w prasie w 1919) i [[Grójec|Grójcu]]. | ||
Polska Macierz Szkolna przywiązywała dużą wagę do upowszechnienia czytelnictwa. We wrześniu 1906 r. koło w [[Grójec|Grójcu]] przystąpiło do organizowania czytelni i biblioteki. Początek dały im dary. Helena Gabrielowa przekazała na ten cel 20 książek, w tym: ''Rok czytania'' Jadwigi Chrzeszczewskiej, ''Pielgrzym z Dobromilu'' Izabeli Czartoryskiej, ''Historia literatury'' Mariana Dubieckiego, ''Rolnik wzorowy'' Sznajdra (?), ''Krótki wykład historii kościoła katolickiego'' ks. Niewiarowskiego, ''Św. Zytta. Opowiadanie dla osób w służbie zostających, Św. Feliks, Św. Józef'' ojca Prokopa [Jan Leszczyński], ''Złoty ołtarzyk'', ''Piękności kościoła katolickiego'', ''Chwalenie Boga'' Jadwigi Lejowej; polityk, mąż stanu, członek Rady Regencyjnej (1917–1918) ks. Zdzisław Lubomirski (1865–1941), z [[Mała Wieś|Małej Wsi]] przekazał 16 książek, w tym: ''Pan Wołodyjowski'' Henryka Sienkiewicza, ''Dwa bieguny'' Elizy Orzeszkowej, ''Od jutra'' Mariana Gawalewicza, ''Obrazki dramatyczne ludowe'' Władysława Ludwika Anczyca; Maria Lubomirska przekazała 18 tomów, w tym: ''Synowie Marcina'' Klemensa Junoszy, ''O wychowaniu macierzystem'' Zofii Kowerskiej, ''Książę Józef Poniatowski'' Franciszka Paszkowskiego, ''Chłopi'' Władysława Stanisława Reymonta, oprawne roczniki czasopism „Biblioteka Warszawska” (1902), „Kraj” (1898, 1901, 1902). Kwieciński oddał 25 tomów, w tym: ''Pamiętniki'' Fryderyka Skarbka, ''Przeklęte pieniądze'' Michała Bałuckiego, ''Zmartwychwstanie'' Lwa Tołstoja, ''Jak u nas chowano dzieci'' Gustawa | Polska Macierz Szkolna przywiązywała dużą wagę do upowszechnienia czytelnictwa. We wrześniu 1906 r. koło w [[Grójec|Grójcu]] przystąpiło do organizowania czytelni i biblioteki. Początek dały im dary. Helena Gabrielowa przekazała na ten cel 20 książek, w tym: ''Rok czytania'' Jadwigi Chrzeszczewskiej, ''Pielgrzym z Dobromilu'' Izabeli Czartoryskiej, ''Historia literatury'' Mariana Dubieckiego, ''Rolnik wzorowy'' Sznajdra (?), ''Krótki wykład historii kościoła katolickiego'' ks. Niewiarowskiego, ''Św. Zytta. Opowiadanie dla osób w służbie zostających, Św. Feliks, Św. Józef'' ojca Prokopa [Jan Leszczyński], ''Złoty ołtarzyk'', ''Piękności kościoła katolickiego'', ''Chwalenie Boga'' Jadwigi Lejowej; polityk, mąż stanu, członek Rady Regencyjnej (1917–1918) ks. Zdzisław Lubomirski (1865–1941), z [[Mała Wieś|Małej Wsi]] przekazał 16 książek, w tym: ''Pan Wołodyjowski'' Henryka Sienkiewicza, ''Dwa bieguny'' Elizy Orzeszkowej, ''Od jutra'' Mariana Gawalewicza, ''Obrazki dramatyczne ludowe'' Władysława Ludwika Anczyca; Maria Lubomirska przekazała 18 tomów, w tym: ''Synowie Marcina'' Klemensa Junoszy, ''O wychowaniu macierzystem'' Zofii Kowerskiej, ''Książę Józef Poniatowski'' Franciszka Paszkowskiego, ''Chłopi'' Władysława Stanisława Reymonta, oprawne roczniki czasopism „Biblioteka Warszawska” (1902), „Kraj” (1898, 1901, 1902). Kwieciński oddał 25 tomów, w tym: ''Pamiętniki'' Fryderyka Skarbka, ''Przeklęte pieniądze'' Michała Bałuckiego, ''Zmartwychwstanie'' Lwa Tołstoja, ''Jak u nas chowano dzieci'' Gustawa Dolińskiego, ''Beniowski'' Juliusza Słowackiego, ''Barani kożuszek'' Józefa Ignacego Kraszewskiego, ''Przygody Hucka'' Marka Twaina, ''Dworek przy cmentarzu'', ''Panowie bracia'', ''Pan sędzia'' K. Junoszy, ''Kształcenie młodzieży'' Romana Plankiewicza. Pan [?] Czepko przekazał 16 tomów: ''Rolnictwo i hodowla zwierząt u starożytnych Rzymian'' (6 egz.), ''Nowy system rolnictwa'' Jana Owsiańskiego (3 egz.), ''Teoria i praktyka konserwowania paszy'' Smolińskiego (3 egz.), ''Przemysł rolny'' Józefa Łubieńskiego. | ||
20 września 1906 zarząd koła zobowiązał członka zarządu [[Stanisław Czekanowski|Stanisława Czekanowskiego]] (1867–1963), właściciela majątku [[Kośmin]] (w 1945 – 181,50 ha), zasłużonego dla Grójeckiego i kraju działacza społecznego i gospodarczego oraz dra Wincentego Mazurkiewicza do sporządzenia katalogu czyli tytułowego planu zakupu książek zalecanych przez Towarzystwo Szkoły Ludowej, na co na kolejnym zebraniu (25 października 1906) przeznaczono dużą sumę – 100 rubli. Postanowiono też zakupić na licytacji sprzęt po byłym Klubie oraz w jego lokalu, wynajętym od Grójeckiej Rady Dobroczynności, urządzić czytelnię i bibliotekę. Do czasu likwidacji Polskiej Macierzy Szkolnej księgozbiorem opiekowała się sekcja biblioteczna kola. | 20 września 1906 zarząd koła zobowiązał członka zarządu [[Stanisław Czekanowski|Stanisława Czekanowskiego]] (1867–1963), właściciela majątku [[Kośmin]] (w 1945 – 181,50 ha), zasłużonego dla Grójeckiego i kraju działacza społecznego i gospodarczego oraz dra Wincentego Mazurkiewicza do sporządzenia katalogu czyli tytułowego planu zakupu książek zalecanych przez Towarzystwo Szkoły Ludowej, na co na kolejnym zebraniu (25 października 1906) przeznaczono dużą sumę – 100 rubli. Postanowiono też zakupić na licytacji sprzęt po byłym Klubie oraz w jego lokalu, wynajętym od Grójeckiej Rady Dobroczynności, urządzić czytelnię i bibliotekę. Do czasu likwidacji Polskiej Macierzy Szkolnej księgozbiorem opiekowała się sekcja biblioteczna kola. | ||
| Linia 78: | Linia 78: | ||
Inicjatorami i realizatorami przedstawionych działań były zarządy kół. W kole grójeckim w różnych latach pracowało społecznie ponad 50 osób, a w tym: Stanisław Ajewski (1873–1951), adwokat, członek, potem sekretarz zarządu; ks. Aleksander Bujalski (1887–1965), proboszcz i dziekan, w Polskiej Macierzy Szkolnej trzykrotnie przewodniczący koła; Franciszek Cichecki, gorliwy endek (członek Narodowej Demokracji), przez kilka tygodni członek zarządu (1924/1925). Na skutek różnicy poglądów ze skarbnikiem Leonardem Rzepeckim (1881–1930), współzałożycielem i I Powiatowym Komendantem (prezesem) [[Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”|Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”]], zrezygnował z funkcji wraz z adwersarzem; Jan Garwoliński (1861–1946) ks. proboszcz i dziekan, członek zarządu, potem zastępca przewodniczącego; [[Zbigniew Tadeusz Hanke]] (1905–1945), od 1936 sędzia Sądu Grodzkiego w [[Grójec|Grójcu]] i wiceprezes koła; Jadwiga lwanicka, członek zarządu Koła Powiatowego [[Stowarzyszenie Chrześcijańsko-Narodowe Szkół Powszechnych|Stowarzyszenia Chrześcijańsko-Narodowego Szkół Powszechnych]] oraz członek zarządu Polskiej Macierzy Szkolnej i bibliotekarka; [[Władysław Feliks Kamiński]] (1844–1935), rejent, członek zarządu (1907–1908); [[Wacław Skarbimir Laskowski]] (1892–1940), nauczyciel gimnazjum, autor pierwszego szkicu o Grójcu, przewodniczący koła (1920); Bolesław Łukowski, członek [[Stronnictwo Narodowe|Stronnictwa Narodowego]], skarbnik koła (od 1927) i wiceprzewodniczący (od 1934); [[Wincenty Malicki]] (1893–1944), kierownik [[Publiczna Szkoła Powszechna nr 1|Publicznej Szkoły Powszechnej (dziś Podstawowej) nr 1]], członek zarządu; Zygmunt Myszkiewicz (1899–1944), kierownik [[Publiczna Szkoła Powszechna nr 2|Publicznej Szkoły Powszechnej nr 2 (dla dzieci żydowskich)]], od 1934 skarbnik koła; Leokadia Perzówna (Granatowa) (ur. 1906), nauczycielka, skarbnik; Mieczysław Stefan Piątek (1900–1967), inż. rolnik, instruktor, kierownik Okręgowego Towarzystwa Ogrodniczego i Kółek Rolniczych, członek zarządu; Józef Szczepański, dyrektor gimnazjum, członek zarządu koła; Tomasz Wieczorek, ks, zastępca przewodniczącego Koła; Ryszard Zrobek (1892–1944), nauczyciel, w Polskiej Macierzy Szkolnej skarbnik, sekretarz, sekcji odczytowej. | Inicjatorami i realizatorami przedstawionych działań były zarządy kół. W kole grójeckim w różnych latach pracowało społecznie ponad 50 osób, a w tym: Stanisław Ajewski (1873–1951), adwokat, członek, potem sekretarz zarządu; ks. Aleksander Bujalski (1887–1965), proboszcz i dziekan, w Polskiej Macierzy Szkolnej trzykrotnie przewodniczący koła; Franciszek Cichecki, gorliwy endek (członek Narodowej Demokracji), przez kilka tygodni członek zarządu (1924/1925). Na skutek różnicy poglądów ze skarbnikiem Leonardem Rzepeckim (1881–1930), współzałożycielem i I Powiatowym Komendantem (prezesem) [[Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”|Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”]], zrezygnował z funkcji wraz z adwersarzem; Jan Garwoliński (1861–1946) ks. proboszcz i dziekan, członek zarządu, potem zastępca przewodniczącego; [[Zbigniew Tadeusz Hanke]] (1905–1945), od 1936 sędzia Sądu Grodzkiego w [[Grójec|Grójcu]] i wiceprezes koła; Jadwiga lwanicka, członek zarządu Koła Powiatowego [[Stowarzyszenie Chrześcijańsko-Narodowe Szkół Powszechnych|Stowarzyszenia Chrześcijańsko-Narodowego Szkół Powszechnych]] oraz członek zarządu Polskiej Macierzy Szkolnej i bibliotekarka; [[Władysław Feliks Kamiński]] (1844–1935), rejent, członek zarządu (1907–1908); [[Wacław Skarbimir Laskowski]] (1892–1940), nauczyciel gimnazjum, autor pierwszego szkicu o Grójcu, przewodniczący koła (1920); Bolesław Łukowski, członek [[Stronnictwo Narodowe|Stronnictwa Narodowego]], skarbnik koła (od 1927) i wiceprzewodniczący (od 1934); [[Wincenty Malicki]] (1893–1944), kierownik [[Publiczna Szkoła Powszechna nr 1|Publicznej Szkoły Powszechnej (dziś Podstawowej) nr 1]], członek zarządu; Zygmunt Myszkiewicz (1899–1944), kierownik [[Publiczna Szkoła Powszechna nr 2|Publicznej Szkoły Powszechnej nr 2 (dla dzieci żydowskich)]], od 1934 skarbnik koła; Leokadia Perzówna (Granatowa) (ur. 1906), nauczycielka, skarbnik; Mieczysław Stefan Piątek (1900–1967), inż. rolnik, instruktor, kierownik Okręgowego Towarzystwa Ogrodniczego i Kółek Rolniczych, członek zarządu; Józef Szczepański, dyrektor gimnazjum, członek zarządu koła; Tomasz Wieczorek, ks, zastępca przewodniczącego Koła; Ryszard Zrobek (1892–1944), nauczyciel, w Polskiej Macierzy Szkolnej skarbnik, sekretarz, sekcji odczytowej. | ||
Wybuch wojny polsko-niemieckiej przerwał działalność Polskiej Macierzy Szkolnej w Grójeckiem. Podczas okupacji niemieckiej 1939–1945 znaczna część członków wzięła udział w [[Tajne nauczanie w zakresie szkoły | Wybuch wojny polsko-niemieckiej przerwał działalność Polskiej Macierzy Szkolnej w Grójeckiem. Podczas okupacji niemieckiej 1939–1945 znaczna część członków wzięła udział w [[Tajne nauczanie w zakresie szkoły podstawowej (1939–1945)|tajnym nauczaniu zarówno w zakresie szkoły powszechnej]] jak i [[Tajne nauczanie w zakresie szkoły średniej (1939–1945)|średniej]] oraz konspiracji zbrojnej, głównie w szeregach Związku Walki Zbrojnej/[[Armia Krajowa|Armii Krajowej]] (ZWZ/AK). | ||
W tajnym nauczaniu wzięli udział m.in.: [[Wincenty Malicki]], [[Władysław Janus]], Ryszard Zrobek. | W tajnym nauczaniu wzięli udział m.in.: [[Wincenty Malicki]], [[Władysław Janus]], Ryszard Zrobek. | ||