Strajk chłopski w 1937 roku: Różnice pomiędzy wersjami

Strajk na Mazowszu objął powiaty: błoński (80% wsi), ciechanowski, garwoliński, [[Powiat grójecki|grójecki]], płocki i warszawski. Nie był on tak powszechny jak np. w Małopolsce. Najsilniej wystąpił w tych powiatach, w których sieć organizacyjna Stronnictwa była bardziej rozwinięta, występowały słabsze wpływy Stronnictwa Narodowego, a większe [[Komunistyczna Partia Polski|Komunistycznej Partii Polski]], która poparła strajk. Jej członkowie i sympatycy wzięli udział w zgromadzeniach i pochodach urządzanych m.in. 15 sierpnia 1937. Okręgowy Komitet KPP Warszawa Prawa-Podmiejska i Okręgowy Komitet KPP Warszawa Lewa-Podmiejska wydały dwie ulotki, nawołujące do wzięcia w nim udziału, pikietowania dróg prowadzących do miast oraz organizowania strajków solidarnościowych. 22 sierpnia na konfederacji Komunistycznej Partii Polski w [[Grójec|Grójcu]] przedstawiciel okręgu wzywał członków m.in. do agitacji na rzecz strajku, pikietowania dróg, do żądania powrotu Witosa do Polski<ref>''Strajk chłopski'' ..., t. 1, s. 162, 141-142, 212-216; t. 2, s. 246-250, 290-291, zobacz bibliografię.</ref>.

Aby strajk powiódł się ludowcy [[Powiat grójecki|powiatu grójeckiego]] stosowali różne formy walki z łamistrajkami. W meldunku władze zanotowały: „''Najliczniejsze wypadki terroru, przynajmniej na podstawie nadesłanych informacji – miały miejsce w powiecie grójeckim. Zatrzymywano furmanki jadące do Warszawy i zawracano, opornych bito i niszczono towar, uprząż na koniach itp. Były liczne wypadki strzelania koni, zdarzył się również jeden wypadek opornego woźnicy. Zdarzyły się również i akty sabotażu, pod [[Grójec|Grójcem]] chłopi'' [u]''piłowali topolę, która padając zatarasowała szosę i przerwała przewody telegraficzne, podpalono też dwukrotnie most na szosie krakowskiej pod [[Głuchów|Głuchowem]]. Krążą również niesprawdzone pogłoski o zastrzelenie jednego policjanta oraz zranieniu drugiego w czasie, gdy patrolowali szosę na rowerach. Ścisłe pilnowanie, aby nie dopuścić do łamistrajkowania, robiło swoje. W pierwszych dniach strajku w ogóle nikt nie odważył się wyjeżdżać. Dopiero później większe grupy furmanek pod eskortą policji wypuszczały się w drogę, a i to jedynie w dzień. Byli to przeważnie zawodowi furmani, bo chłopi przestrzegali dyscypliny strajkowej''”<ref>''Strajk chłopski'', t. 1, s. 214.</ref>.

Ze szczegółowych meldunków wynika, że „16 sierpnia w [[Tarczyn|Tarczynie Grójeckim]] na targu odbył się wiec. Chłopi odjechali z powrotem, wstawiono pikiety, aby wstrzymywać furmanki jadące do [[Warszawa|Warszawy]]. Zastrzelono furmana, [[Żydzi w Grójcu|Żyda z Grójca]], zabito kilka opornym chłopom, policja eskortuje furmanki” (Strajk, t. 1, s. 219). „''Dnia 17 sierpnia na szosie krakowskiej, w pobliżu wsi [[Grzędy]] koło [[Tarczyn|Tarczyna]], [[powiat grójecki]], na wiozącego mleko z majątku Golianów'' [<nowiki/>[[Goliany]] w [[Gmina Błędów|gminie Błędów]]] ''furmana, Wacława Kiljana, napadli zaczajeni w rowie czterej nieznani osobnicy, którzy pobili Kiljana, obelżywie go wymyślając, a następnie wzywali do szanowania proklamowanego strajku rolnego''” (Strajk, t. 2, s. 193). W tym samym dniu „''W powiecie grójeckim na szosie krakowskiej, na 4 km od Tarczyna w kierunku Warszawy, Dąbski Józef, Płużyczka Wacław i Osiński Józef podcięli topolę, która padając na szosę złamała słup telegraficzny i przerwała trzy przewody oraz zatarasowała szosę utrudniając przejazd. Sprawcy zostali zatrzymani przekazani do Sądu Grodzkiego w [[Grójec|Grójcu]], gdzie po przesłuchaniu zostali zwolnieni''” (Strajk, t. 2, s. 193). „''Dnia 22 b.m. o godz. 21 na szosie krakowskiej przy wsi Jabłonowo, gmina Młochów, nieznany osobnik przejeżdżający na rowerze od strony [[Tarczyn|Tarczyna]] w kierunku Raszyna zastrzelił z rewolweru konia Ziętarka Antoniego ze wsi Wólka Tracka, gm. Komorniki, pow. grójeckiego, który wiózł wozem warzywa na sprzedaż do Warszawy''” (Strajk, t. 2, s. 195).

W [[Powiat grójecki|powiecie grójeckim]], podobnie jak i w innych powiatach w kraju, Stronnictwo Narodowe krytykowało akcję strajkową chłopów. Tak np. 22 sierpnia 1937 na zebraniu Stronnictwa Narodowego w [[Goszczyn|Goszczynie]], instruktor Stronnictwa, Zygmunt Nowicki, przekonywał zebranych, że strajk był finansowany przez Żydów (''Strajk'', t. 2, s. 189).

Strajk chłopski w powiecie grójeckim został spacyfikowany po paru dniach. W kraju od kul policji poległo 42 chłopów, aresztowano ok. 4 tys., wielu zostało rannych.

* Archiwum Nacz. Komitetu PSL, Relacja BCh. Okręg II. Obwód Grójec. Antoni Dębski; relacje Kom. Obwodu, sygn. R-12;

* Bolesław Pietrzak, ''Czerwony kwiat koniczyny. Wspomnienia'', Warszawa 1971, s. 177, 183;

* Jan Borkowski, ''Rozwój organizacyjny Stronnictwa Ludowego w latach 1931-1939'', „Roczniki Dziejów Ruchu Ludowego”, nr 10: 1968, s. 196.