Przejdź do zawartości

Stefan Głogowski: Różnice pomiędzy wersjami

brak opisu edycji
Nie podano opisu zmian
Nie podano opisu zmian
Linia 10: Linia 10:
Od listopada 1939 r. został zatrudniony jako tłumacz w kolejowych zakładach remontowych w Radomiu, co sprzyjało służbowym wyjazdom, które po wstąpieniu do ZWZ, wykorzystywał do działalności wywiadowczej, nawiązywania nowych kontaktów konspiracyjnych na zewnątrz miasta. W listopadzie 1940 r. żona Wanda zmarła po urodzeniu syna Krzysztofa. W czerwcu 1942 z powodu dekonspiracji organizacji musiał uciekać z Radomia, schronienie znalazł we wsi Niemojewice (obecnie dzielnica [[Warka|Warki]]), u Anny i Bolesława Cyngotów.   
Od listopada 1939 r. został zatrudniony jako tłumacz w kolejowych zakładach remontowych w Radomiu, co sprzyjało służbowym wyjazdom, które po wstąpieniu do ZWZ, wykorzystywał do działalności wywiadowczej, nawiązywania nowych kontaktów konspiracyjnych na zewnątrz miasta. W listopadzie 1940 r. żona Wanda zmarła po urodzeniu syna Krzysztofa. W czerwcu 1942 z powodu dekonspiracji organizacji musiał uciekać z Radomia, schronienie znalazł we wsi Niemojewice (obecnie dzielnica [[Warka|Warki]]), u Anny i Bolesława Cyngotów.   


Konspiracyjny kontakt z NOW w Warce, a ściślej z jej komendantem, porucznikiem artylerii „Florianem“ – [[Józef Ruszkowski|Józefem Ruszkowskim]] (1917-2000), nawiązał przez organizatora NOW w tym mieście, Mariana Podymniaka (1910-1984) „Andrzeja” z Warki, byłego członka Zarządu Powiatowego Stronnictwa Narodowego (SN); w 1942 r. NOW weszła w skład Ośrodka IV (Warka) Armii Krajowej w [[Obwód Grójec Armii Krajowej|Obwodzie Grójec–„Głuszec"]]. Wstępując do NOW przyjął nazwisko Józef Malinowski. Na początku roku 1943 został mianowany komendantem I Ośrodka AK w Grójcu, a także oficerem odpowiedzialnym za przyjmowanie zrzutów. 11 listopada 1943 r. Komenda Główna AK awansowała go do stopnia kpt. art. służby stałej. Zawodowo, oficjalnie, od 1943 r. pracował jako zastępca kierownika Powiatowej Spółdzielni Rolniczo-Handlowej w Grójcu. Dobrze wyszkoleni żołnierze Sekcji Specjalnej I Ośrodka (w dużej części starsza młodzież szkolna) brali udział w akcjach „likwidowania" zdrajców; dezorganizowania gospodarki okupanta, niszczenia dokumentów i wyposażenia urzędów gminnych, rozbijania mleczarń.   
Konspiracyjny kontakt z NOW w Warce, a ściślej z jej komendantem, porucznikiem artylerii „Florianem“ – [[Józef Ruszkowski|Józefem Ruszkowskim]] (1917-2000), nawiązał przez organizatora NOW w tym mieście, Mariana Podymniaka (1910-1984) „Andrzeja” z Warki, byłego członka Zarządu Powiatowego Stronnictwa Narodowego (SN); w 1942 r. NOW weszła w skład Ośrodka IV (Warka) Armii Krajowej w [[Obwód Grójec Armii Krajowej|Obwodzie Grójec–„Głuszec”]]. Wstępując do NOW przyjął nazwisko Józef Malinowski. Na początku roku 1943 został mianowany komendantem I Ośrodka AK w Grójcu, a także oficerem odpowiedzialnym za przyjmowanie zrzutów. 11 listopada 1943 r. Komenda Główna AK awansowała go do stopnia kpt. art. służby stałej. Zawodowo, oficjalnie, od 1943 r. pracował jako zastępca kierownika Powiatowej Spółdzielni Rolniczo-Handlowej w Grójcu. Dobrze wyszkoleni żołnierze Sekcji Specjalnej I Ośrodka (w dużej części starsza młodzież szkolna) brali udział w akcjach „likwidowania” zdrajców; dezorganizowania gospodarki okupanta, niszczenia dokumentów i wyposażenia urzędów gminnych, rozbijania mleczarń.   


Po rozwiązaniu (19 stycznia 1945) [[Obwód Grójec Armii Krajowej|Obwodu Grójec–„Głuszec“]] Armii Krajowej, 6 lutego 1945 r. ożenił się ze swoją najbliższą współpracownicą w konspiracji, Krystyną Rygiewicz (ur. 1924-????), ps. „Lena". Zagrożony aresztowaniem, wyjechał z żoną do Gdyni, skąd zamierzali udać się na emigrację. Ostatecznie zdecydowali się pozostać w kraju i po nawiązaniu kontaktu ze znanym mu z [[Grójec|Grójca]] ks. Bolesławem Stefańskim (1910-1964), od 17 września 1945 wikariuszem parafii św. Józefa na Kole w Warszawie, szefem tajnej grupy Pogotowia Akcji Specjalnej SN na Okręg Warszawski, zwolennikiem pozostawania w podziemiu, stanął w powiecie grójeckim na czele antykomunistycznej organizacji [[Ruch Oporu Armii Krajowej]] (ROAK). Dzięki jego zabiegom w Grójeckiem powstała sieć placówek, które przystąpiły do gromadzenia broni, terroryzowania struktur władzy, m.in. nękania przesyłanymi wyrokami śmierci, likwidacji bardziej aktywnych pracowników Urzędu Bezpieczeństwa (UB) i Milicji Obywatelskiej (MO) oraz członków Polskiej Partii Robotniczej, zbrojnego zdobywania m.in. środków finansowych z instytucji publicznych (np. z konwoju przewożącego pieniądze Komunalnej Kasy Oszczędności), rekwizycję alkoholu i cukru ze znacjonalizowanych majątków ([[Przęsławice]], [[Stara Wieś]], [[Wilków Pierwszy|Wilków]]), które zamieniano na pieniądze. Od 13 kwietnia 1945 do 17 czerwca 1946 w powiecie grójeckim zginęło co najmniej 23 funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej.  
Po rozwiązaniu (19 stycznia 1945) [[Obwód Grójec Armii Krajowej|Obwodu Grójec–„Głuszec“]] Armii Krajowej, 6 lutego 1945 r. ożenił się ze swoją najbliższą współpracownicą w konspiracji, Krystyną Rygiewicz (ur. 1924-????), ps. „Lena”. Zagrożony aresztowaniem, wyjechał z żoną do Gdyni, skąd zamierzali udać się na emigrację. Ostatecznie zdecydowali się pozostać w kraju i po nawiązaniu kontaktu ze znanym mu z [[Grójec|Grójca]] ks. Bolesławem Stefańskim (1910-1964), od 17 września 1945 wikariuszem parafii św. Józefa na Kole w Warszawie, szefem tajnej grupy Pogotowia Akcji Specjalnej SN na Okręg Warszawski, zwolennikiem pozostawania w podziemiu, stanął w powiecie grójeckim na czele antykomunistycznej organizacji [[Ruch Oporu Armii Krajowej]] (ROAK). Dzięki jego zabiegom w Grójeckiem powstała sieć placówek, które przystąpiły do gromadzenia broni, terroryzowania struktur władzy, m.in. nękania przesyłanymi wyrokami śmierci, likwidacji bardziej aktywnych pracowników Urzędu Bezpieczeństwa (UB) i Milicji Obywatelskiej (MO) oraz członków Polskiej Partii Robotniczej, zbrojnego zdobywania m.in. środków finansowych z instytucji publicznych (np. z konwoju przewożącego pieniądze Komunalnej Kasy Oszczędności), rekwizycję alkoholu i cukru ze znacjonalizowanych majątków ([[Przęsławice]], [[Stara Wieś]], [[Wilków Pierwszy|Wilków]]), które zamieniano na pieniądze. Od 13 kwietnia 1945 do 17 czerwca 1946 w powiecie grójeckim zginęło co najmniej 23 funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej.  


W nocy 21 listopada 1945 grupa ok. 100 żołnierzy ROAK pod dowództwem Głogowskiego zaatakowała siedzibę Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa (PUBP) w celu uwolnienia aresztowanych tam mieszkańców miasta i okolic, m.in. akowców. Wcześniej budynek przy ul. Mogielnickiej 15 zajmowało gestapo. W napadzie zginęło dwóch wartowników i podczas odwrotu — robotnik, członek Związku Walki Młodych. Po nieudanej akcji (wskutek zdrady?), Głogowski zagrożony aresztowaniem, przeniósł się do Warszawy i zamieszkał na Boernerowie. Przybrał wówczas nazwisko Stefan Madanowski ps. „Józef” i w dalszym ciągu utrzymywał łączność z [[Ruch Oporu Armii Krajowej|Ruchem Oporu Armii Krajowej]] w Grójeckiem.   
W nocy 21 listopada 1945 grupa ok. 100 żołnierzy ROAK pod dowództwem Głogowskiego zaatakowała siedzibę Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa (PUBP) w celu uwolnienia aresztowanych tam mieszkańców miasta i okolic, m.in. akowców. Wcześniej budynek przy ul. Mogielnickiej 15 zajmowało gestapo. W napadzie zginęło dwóch wartowników i podczas odwrotu — robotnik, członek Związku Walki Młodych. Po nieudanej akcji (wskutek zdrady?), Głogowski zagrożony aresztowaniem, przeniósł się do Warszawy i zamieszkał na Boernerowie. Przybrał wówczas nazwisko Stefan Madanowski ps. „Józef” i w dalszym ciągu utrzymywał łączność z [[Ruch Oporu Armii Krajowej|Ruchem Oporu Armii Krajowej]] w Grójeckiem.   
Linia 24: Linia 24:
Z pierwszego małżeństwa pozostawił syna, Krzysztofa (ur. 1940).   
Z pierwszego małżeństwa pozostawił syna, Krzysztofa (ur. 1940).   


30 marca 1992 r. Sąd Wojewódzki w Warszawie, z inicjatywy J. Ruszkowskiego. wyrok Sądu Rejonowego w Warszawie w sprawie Głogowskiego (Sr 1424/47) uznał za nieważny, bowiem wg uzasadnienia „''zarzucane mu czyny związane były z działalnością na rzecz niepodległego Państwa Polskiego''".  
30 marca 1992 r. Sąd Wojewódzki w Warszawie, z inicjatywy J. Ruszkowskiego. wyrok Sądu Rejonowego w Warszawie w sprawie Głogowskiego (Sr 1424/47) uznał za nieważny, bowiem wg uzasadnienia „''zarzucane mu czyny związane były z działalnością na rzecz niepodległego Państwa Polskiego''.  


== Przypisy ==
== Przypisy ==
Linia 30: Linia 30:
== Bibliografia ==
== Bibliografia ==


* [[Zdzisław Szeląg]], ''Głogowski Stefan'', [w:] ''Słownik wiedzy o Grójeckiem - zeszyt czternasty'', Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza - oddział w Grójcu, 2006, s. 17-20 – na podstawie źródeł:
* Wojskowy Sąd Rejonowy w Warszawie, wyrok: sygn. akt Śr. 1424/47;
* Sąd Wojewódzki w Warszawie, sygn. akt VIII Ko 421/92 (unieważnienie wyroku);
* ''Wyrok w procesie grupy ROAK. Głogowski skazany na śmierć'', „Życie Warszawy” 1947, nr 248: 9 września;
* (piek), ''Na wokandzie sądowej. Wyrok w procesie ROAK. Głogowski skazany na karę śmierci,'' „Gazeta Ludowa” 1947, nr 248, s. 7;
* [[Józef Ruszkowski]], ''Armia Krajowa na ziemi wareckiej w latach 1939-1992, cz. I i cz. II'', Warka 1992, cz. I, s. 25-26, 31-33, 75 (fot.), cz. II, s. 2, 32-33, 39 [wydanie powielone];
* dr Stanisław Zając, ''Kpt. Stefan Głogowski (1910-1948)'', „Polska Zbrojna” 1992, nr 214: 30 października, s. 4;
* [[Henryk Świderski]], ''Armia Krajowa w Obwodzie Grójec – „Głuszec”'', Warszawa 1993, s. 74, 84, 96, 99, 237-242, 269-270, fot. 16;
* Henryk Świderski, ''Służył Bogu i Ojczyźnie,'' „Moja Rodzina” 1998, nr 5, s. 12-13 [o ks. Bolesławie Stefańskim];
* ''Teczka specjalna J.W. Stalina. Raporty NKWD z Polski. 1944-1946.'' Wybór i opracowanie Tatiana Cariewskaja, Andrzej Chmielarz, Andrzej Paczkowski, Ewa Rosowska, Szymon Rudnicki. Przekład Ewa Rosowska. Warszawa 1998, s. 262, 381.
{{DEFAULTSORT:Głogowski, Stefan}}
{{DEFAULTSORT:Głogowski, Stefan}}
[[Kategoria:Wojskowi]]
[[Kategoria:Wojskowi]]