1806
edycji
Obwód Grójec Armii Krajowej: Różnice pomiędzy wersjami
brak opisu edycji
Nie podano opisu zmian |
Nie podano opisu zmian |
||
| Linia 3: | Linia 3: | ||
Wchodził w skład Inspektoratu Sochaczew Podokręgu Zachodniego Obszaru Warszawskiego. Operował na terenie [[Powiat grójecki|powiatu Grójec]]. Nosił kryptonim „Głuszec”. | Wchodził w skład Inspektoratu Sochaczew Podokręgu Zachodniego Obszaru Warszawskiego. Operował na terenie [[Powiat grójecki|powiatu Grójec]]. Nosił kryptonim „Głuszec”. | ||
Zaszyfrowane rozkazy i meldunki przenosiła młodzież należąca do Szarych Szeregów. Bieżącą walkę, dywersję oraz wyroki śmierci na Niemcach i kolaborantach wykonywały Sekcje Specjalne AK, czyli tzw. Kedyw. | Zaszyfrowane rozkazy i meldunki przenosiła młodzież należąca do [[Szare Szeregi|Szarych Szeregów]]. Bieżącą walkę, dywersję oraz wyroki śmierci na Niemcach i kolaborantach wykonywały [[Sekcje Specjalne Armii Krajowej|Sekcje Specjalne AK]], czyli tzw. Kedyw. | ||
== Historia == | == Historia == | ||
W wyniku działań wojennych przeciw Polsce rozpoczętych przez Niemców 1 września 1939 pancerne formacje wroga zajęły [[powiat grójecki]] 8 września. Był to początek okupacji niemieckiej na tym terenie. | W wyniku działań wojennych przeciw Polsce rozpoczętych przez Niemców 1 września 1939 pancerne formacje wroga zajęły [[powiat grójecki]] 8 września. Był to początek okupacji niemieckiej na tym terenie. | ||
Konspiracja zbrojna Służby Zwycięstwu Polski w ówczesnym [[Powiat grójecki|powiecie grójeckim]] zawiązała się po 28 września 1939. Powstała wówczas grupa inicjatywna w składzie: adwokat [[Wanda Godlewska|Wanda Jadwiga Godlewska]] „Wir”, ppor. rez. [[Tadeusz Olszewski|Tadeusz Juliusz Olszewski]] „Wojtek”, „Nurski”, ppor. rez. [[Wacław Granat]] „Ryś”, ppor. Bogusław Kolwas „Stopka”. W wyniku wewnętrznych uzgodnień powiatowym komendantem Służby Zwycięstwu Polski został „Ryś”, nauczyciel Publicznej Szkoły Powszechnej nr 3 ([[Publiczna Szkoła Podstawowa nr 2 im. Józefa Wybickiego w Grójcu|dziś nr 2]]) w [[Grójec|Grójcu]]. Terenem działania organizacji był obszar [[Powiat grójecki|powiatu grójeckiego]] noszący do listopada 1942 kryptonim Obwód „Gawron”, a następnie do 19 stycznia 1945 „[[Obwód Grójec Armii Krajowej|Głuszec]]“ oraz oznaczenie cyfrowe „7”. Wszedł on w skład Podokręgu Zachodniego ZWZ/AK „Hallerowo“. Obwód miał 9 ośrodków obejmujących 2-3 gminy każda. Były to: | Konspiracja zbrojna Służby Zwycięstwu Polski w ówczesnym [[Powiat grójecki|powiecie grójeckim]] zawiązała się po 28 września 1939. Powstała wówczas grupa inicjatywna w składzie: adwokat [[Wanda Godlewska|Wanda Jadwiga Godlewska]] „Wir”, ppor. rez. [[Tadeusz Olszewski|Tadeusz Juliusz Olszewski]] „Wojtek”, „Nurski”, ppor. rez. [[Wacław Granat]] „Ryś”, ppor. Bogusław Kolwas „Stopka”. W wyniku wewnętrznych uzgodnień powiatowym komendantem Służby Zwycięstwu Polski został „Ryś”, nauczyciel Publicznej Szkoły Powszechnej nr 3 ([[Publiczna Szkoła Podstawowa nr 2 im. Józefa Wybickiego w Grójcu|dziś nr 2]]) w [[Grójec|Grójcu]]. Terenem działania organizacji był obszar [[Powiat grójecki|powiatu grójeckiego]] noszący do listopada 1942 kryptonim Obwód „Gawron”, a następnie do 19 stycznia 1945 „[[Obwód Grójec Armii Krajowej|Głuszec]]“ oraz oznaczenie cyfrowe „7”. Wszedł on w skład Podokręgu Zachodniego ZWZ/AK „Hallerowo“. Obwód miał 9 ośrodków obejmujących po 2-3 gminy każda. Były to: | ||
* I – | * [[Ośrodek I ZWZ-AK Grójec|I – Grójec]], | ||
* II – | * [[Ośrodek II ZWZ-AK Tarczyn|II – Tarczyn]], | ||
* III – | * [[Ośrodek III ZWZ-AK Góra Kalwaria|III – Góra Kalwaria]], | ||
* IV – | * [[Ośrodek IV ZWZ-AK Warka|IV – Warka]], | ||
* V – | * [[Ośrodek V ZWZ-AK Nowa Wieś|V – Nowa Wieś]], | ||
* VI – | * [[Ośrodek VI ZWZ-AK Goszczyn|VI – Goszczyn]], | ||
* VII – | * [[Ośrodek VII ZWZ-AK Mogielnica|VII – Mogielnica]], | ||
* VIII – | * [[Ośrodek VIII ZWZ-AK Lipie|VIII – Lipie]], | ||
* (od 1941) IX – | * (od 1941) [[Ośrodek IX ZWZ-AK Chynów|IX – Chynów]]. | ||
Dowódcami placówek byli przeważnie nauczyciele miejscowych szkół powszechnych. Znając miejscowe środowisko przyjmowali do organizacji osoby godne zaufania. Organizowali oni sekcje, drużyny, a później plutony. Rok 1940 upłynął na werbowaniu nowych członków, gromadzeniu i konserwacji broni oraz oporządzenia wojskowego i kolportowaniu gazetek. W listopadzie 1939 harcmistrz [[Ludwik Michalski]] | Dowódcami placówek byli przeważnie nauczyciele miejscowych szkół powszechnych. Znając miejscowe środowisko przyjmowali do organizacji osoby godne zaufania. Organizowali oni sekcje, drużyny, a później plutony. Rok 1940 upłynął na werbowaniu nowych członków, gromadzeniu i konserwacji broni oraz oporządzenia wojskowego i kolportowaniu gazetek. W listopadzie 1939 harcmistrz [[Ludwik Michalski]] „Fil” utworzył w [[Grójec|Grójcu]], a później w innych miejscowościach organizację młodzieży męskiej „[[Wolni]]“, która w 1940 została włączona do [[Szare Szeregi|Szarych Szeregów]] powiązanych z Związkiem Walki Zbrojnej, później Armią Krajową. Harcerze i harcerki byli łącznikami, którzy przenosili pod wskazane adresy meldunki, prasę, broń, radiostacje. | ||
W październiku 1940 komendantem Obwodu | W październiku 1940 komendantem Obwodu „Gawron” został mianowany kpt. łączności sł. st. [[Stefan Jodłowski]] „Klon”, „Grabowski”. Zorganizował on Komendę Obwodu w składzie: adiutanci – por. Stanisław Wójcik „Lach”, por. Tadeusz Albin „Bezmian”, sprawy personalne – por. Wacław Granat „Ryś”, wywiad – por. Zygmunt Nowiński „Zgrzyt”, kontrwywiad – kpt. [[Maciej Gabała]] „Marek”, „Drzewski”, łączność radiowa – por. inż. Andrzej Grossman „Żabiński”, oficer broni i dowódca Kedywu – por. [[Jan Warnke]] „Błysk”, oddział lotniczy – por. Tadeusz Kamiński „Lotny”, kwatermistrzostwo – kpt. Maksymilian Głowiński „Godziemba”, mjr Jan Kaczyński „Gustaw”, [[Biuro Informacji i Propagandy]] (BIP) – [[Wanda Godlewska]], służba sanitarna dr [[Stanisław Kowalczewski]] „Kos”, „Skarbiec”, Obwodowy Sąd Specjalny – sędzia [[Zbigniew Hanke|Zbigniew Tadeusz Hanke]] „Aleksandrowicz”, Wojskowa Służba Ochrony Powstania – [[Zygmunt Myszkiewicz]] „Łączny”. Komendant „Klon” w pierwszej kolejności realizował akcję scaleniową z ZWZ organizacji wojskowych istniejących na terenie [[Powiat grójecki|powiatu grójeckiego]]. W wyniku przeprowadzonych negocjacji, w różnym czasie, podporządkowały się [[Bataliony Chłopskie]], [[Komenda Obrońców Polski]], [[Konfederacja Zbrojna]], [[Miecz i Pług]] (część), [[Narodowe Siły Zbrojne]] (część), [[Narodowa Organizacja Wojskowa]], [[Polska Organizacja Zbrojna]], bliżej nieznana grupa Polskiej Partii Socjalistycznej, [[Tajna Armia Polska]], „[[Unia]]”. Z różnych powodów nie zostały scalone organizacje: [[Związek Jaszczurczy]], [[Szwoleżerowie]], [[Gwardia Ludowa]]. | ||
W kilku wytypowanych ośrodkach, posiadających odpowiednio przygotowaną kadrę, odbywało się szkolenie wojskowe młodszych dowódców. Zastępcze Kursy Szkoły Podchorążych Piechoty ukończyło około 100, a Szkolę Młodszych Dowódców około 40 chłopców. Fachowy personel medyczny przeszkolił dziewczęta w zakresie udzielania pierwszej pomocy. W wytypowanych miejscach zgromadzono leki, opatrunki i nosze dla przewidywanych szpitali polowych. | W kilku wytypowanych ośrodkach, posiadających odpowiednio przygotowaną kadrę, odbywało się szkolenie wojskowe młodszych dowódców. Zastępcze Kursy Szkoły Podchorążych Piechoty ukończyło około 100, a Szkolę Młodszych Dowódców około 40 chłopców. Fachowy personel medyczny przeszkolił dziewczęta w zakresie udzielania pierwszej pomocy. W wytypowanych miejscach zgromadzono leki, opatrunki i nosze dla przewidywanych szpitali polowych. | ||
| Linia 28: | Linia 28: | ||
W ramach odtwarzania sił zbrojnych, Obwód „Głuszec” odtwarzał 18. Pułk Piechoty. 1 września 1943 jego stan osobowy wynosił: oficerów – 120, podchorążych – 89, podoficerów – 493, szeregowych – 1489, mężczyzn cywilnych – 124, kobiet cywilnych – 139, razem – 2463. Stan broni i amunicji: pistoletów – 183/1859, kb – 320/29782, rkm – 11/1560, ckm – 4/4128, kb ppanc. – 1/43, granatów – 101. Fundusze na potrzeby ZWZ/AK zbierała Komisja Gospodarcza w składzie: Kazimierz Brzeziński „Prezes", Stanisław Dabiński „Orężny", Wiktor Hłasko, Bolesław Łukowski. Przewodniczącym Komisji Rewizyjnej był [[Tadeusz Morawski]]. | W ramach odtwarzania sił zbrojnych, Obwód „Głuszec” odtwarzał 18. Pułk Piechoty. 1 września 1943 jego stan osobowy wynosił: oficerów – 120, podchorążych – 89, podoficerów – 493, szeregowych – 1489, mężczyzn cywilnych – 124, kobiet cywilnych – 139, razem – 2463. Stan broni i amunicji: pistoletów – 183/1859, kb – 320/29782, rkm – 11/1560, ckm – 4/4128, kb ppanc. – 1/43, granatów – 101. Fundusze na potrzeby ZWZ/AK zbierała Komisja Gospodarcza w składzie: Kazimierz Brzeziński „Prezes", Stanisław Dabiński „Orężny", Wiktor Hłasko, Bolesław Łukowski. Przewodniczącym Komisji Rewizyjnej był [[Tadeusz Morawski]]. | ||
Przez cały czas okupacji oddziały zbrojne ZWZ/AK przeprowadzały na terenie [[Powiat grójecki|powiatu grójeckiego]], a czasem poza jego granicami, akcje sabotażowe i dywersyjne. Niszczono dokumentację i wyposażenie urzędów gminnych, linie telefoniczne, gorzelnie, mleczarnie (ok. 20 w 1943), tory kolejowe, urządzenia stacyjne, zabierano pieniądze z kas (ponad 600 tys. zł. w 1943). Kontrolowano korespondencję adresowaną do władz niemieckich, na mocy wyroków sądów podziemnych [[Sekcje Specjalne Armii Krajowej|Sekcje Specjalne]] likwidowały konfidentów, zdrajców i bandytów. W październiku 1943, żołnierze z Ośrodka III pod dowództwem por. | Przez cały czas okupacji oddziały zbrojne ZWZ/AK przeprowadzały na terenie [[Powiat grójecki|powiatu grójeckiego]], a czasem poza jego granicami, akcje sabotażowe i dywersyjne. Niszczono dokumentację i wyposażenie urzędów gminnych, linie telefoniczne, gorzelnie, mleczarnie (ok. 20 w 1943), tory kolejowe, urządzenia stacyjne, zabierano pieniądze z kas (ponad 600 tys. zł. w 1943). Kontrolowano korespondencję adresowaną do władz niemieckich, na mocy wyroków sądów podziemnych [[Sekcje Specjalne Armii Krajowej|Sekcje Specjalne]] likwidowały konfidentów, zdrajców i bandytów. W październiku 1943, żołnierze z Ośrodka III pod dowództwem por. Szymona Gawarkiewicza, zatrzymali na stacji w Zalesiu Górnym pociąg wojskowy i zabrali 240 skrzynek z amunicją. Od jesieni 1942 trwały akcje zrzutowe, w czasie których odebrano 10 skoczków („cichociemnych”) przerzucanych samolotami brytyjskimi do kraju oraz pojemniki z bronią, amunicją, radiostacjami i innym sprzętem przeznaczonym dla podziemia. W „Głuszcu” funkcjonowały 3 pola zrzutowe: „Rogi” k. Bogatek, „Latarnia 421” k. [[Piekarty|Piekart]] i „Lichtarz 423” k. [[Machnatka|Machnatki]]. W okolicy [[Kozietuły|Kozietuł]] przygotowano lądowisko dla akcji „Most”, skąd mieli być zabrani samolotem kurierzy, ważne osobistości polskiego podziemia i specjalne przesyłki i przewiezieni do Anglii. Łączność radiową dla potrzeb Komendy Głównej AK zorganizował i nadzorował por. łączn. inż. A. Grossman, a prowadzili radiotelegrafiści: sierż. Józef Zakrzewski „Józef”, ppor. Bolesław Trzaskowski „Śmiały”, sierż. Stanisław Mentlak „Mazur”, plut. Stanisław Kaźmierczak „Jurek”. 29 lipca 1943 został aresztowany w czasie pracy radiostacji w [[Tarczyn|Tarczynie]] sierż. „Mazur” oraz właścicielka mieszkania Wanda Kobryniowa (z domu Jaskólska). Po brutalnym przesłuchaniu w siedzibie warszawskiego gestapo przy ul. Szucha zostali wysłani do obozu w Oświęcimiu. Radiostacje z numerem wywoławczym 23b pracowały w [[Grójec|Grójcu]], [[Tarczyn|Tarczynie]], [[Warka|Warce]], [[Czersk|Czersku]], [[Machnatka|Machnatce]], Borowem i były chronione przez miejscowe placówki. Działalnością propagandową i informacyjną kierowała [[Wanda Godlewska]]. Obwodowe BIP wydawało tygodnik „[[Dzwon Polski]]", który był rozprowadzany na terenie [[Powiat grójecki|powiatu grójeckiego]] razem z innymi pismami i wydawnictwami przywożonymi tu z [[Warszawa|Warszawy]]. | ||
Wiosną 1944 powstał [[Oddział Partyzancki AK|Oddział Partyzancki]] dowodzony przez por. Tadeusza Wierzbickiego „Soplica”, „Tygrys”, który działał głównie na terenie Ośrodka VII. Liczył ok. 20-30 żołnierzy. | Wiosną 1944 powstał [[Oddział Partyzancki AK|Oddział Partyzancki]] dowodzony przez por. Tadeusza Wierzbickiego „Soplica”, „Tygrys”, który działał głównie na terenie Ośrodka VII. Liczył ok. 20-30 żołnierzy. | ||
| Linia 47: | Linia 47: | ||
* 11 lipca 1943 roku połączone oddziały Kedywu obwodu, w sile ok. 100 żołnierzy pod dowództwem por. Stefana Piórkowskiego „Rogera”, przeprowadziły akcję rozbrajania kolonistów niemieckich, którzy zamieszkiwali wieś Wilhelminów (obecnie [[Wilhelmów]]). Zdobyto 6 karabinów, 2 dubeltówki, 3 pistolety i 40 szt. amunicji. | * 11 lipca 1943 roku połączone oddziały Kedywu obwodu, w sile ok. 100 żołnierzy pod dowództwem por. Stefana Piórkowskiego „Rogera”, przeprowadziły akcję rozbrajania kolonistów niemieckich, którzy zamieszkiwali wieś Wilhelminów (obecnie [[Wilhelmów]]). Zdobyto 6 karabinów, 2 dubeltówki, 3 pistolety i 40 szt. amunicji. | ||
* 26 sierpnia 1943 roku patrol Kedywu obwodu w sile 6 żołnierzy dokonał napadu na dom folksdojcza Millera, zamieszkującego wieś [[Borzęcin]]. Zdobyto karabin i pistolet. | * 26 sierpnia 1943 roku patrol Kedywu obwodu w sile 6 żołnierzy dokonał napadu na dom folksdojcza Millera, zamieszkującego wieś [[Borzęcin]]. Zdobyto karabin i pistolet. | ||
* 27 sierpnia 1943 roku oddział partyzancki obwodu w sile 23 żołnierzy przystąpił do rewizji i rozbrajania kolonistów niemieckich osadzonych we wsi [[Józefów]]. Wieś rozciągała się na przestrzeni ponad 2 kilometrów, a poszczególne gospodarstwa oddalone były od siebie o kilkaset metrów. Zdobycz okazała się niestety mizerna, zdobyto bowiem jedynie 2 pistolety. Przy okazji wymierzono karę chłosty 8 Niemcom. | * 27 sierpnia 1943 roku oddział partyzancki obwodu w sile 23 żołnierzy przystąpił do rewizji i rozbrajania kolonistów niemieckich osadzonych we wsi [[Józefów (gmina Pniewy)|Józefów]]. Wieś rozciągała się na przestrzeni ponad 2 kilometrów, a poszczególne gospodarstwa oddalone były od siebie o kilkaset metrów. Zdobycz okazała się niestety mizerna, zdobyto bowiem jedynie 2 pistolety. Przy okazji wymierzono karę chłosty 8 Niemcom. | ||
* 3 września 1943 roku patrol Kedywu obwodu w sile 5 ludzi przeprowadził rewizję w domu Niemca Baraucha, mieszkającego we wsi [[Janki]]. Nie zastano go jednak w domu. Zabrano pistolet. | * 3 września 1943 roku patrol Kedywu obwodu w sile 5 ludzi przeprowadził rewizję w domu Niemca Baraucha, mieszkającego we wsi [[Janki]]. Nie zastano go jednak w domu. Zabrano pistolet. | ||
* 21 września 1943 roku patrol dywersyjny Kedywu obwodu w sile 5 żołnierzy przebranych w niemieckie mundury za pomocą podrobionego klucza dostał się do garażu miejscowego starostwa. Zabrano stamtąd ckm, „Maxim” na podstawie oraz pistolet. Podczas powrotu natknięto się na żandarma, którego zastrzelono w chwili próby sięgnięcia po broń. Zabitemu zabrano pistolet. | * 21 września 1943 roku patrol dywersyjny Kedywu obwodu w sile 5 żołnierzy przebranych w niemieckie mundury za pomocą podrobionego klucza dostał się do garażu miejscowego starostwa. Zabrano stamtąd ckm, „Maxim” na podstawie oraz pistolet. Podczas powrotu natknięto się na żandarma, którego zastrzelono w chwili próby sięgnięcia po broń. Zabitemu zabrano pistolet. | ||
| Linia 66: | Linia 66: | ||
● ''Więcej w osobnym artykule: [[Akcja na Caritas]].'' | ● ''Więcej w osobnym artykule: [[Akcja na Caritas]].'' | ||
W połowie marca 1944 aresztowany został szef kontrwywiadu Obwodu Grójec Głuszec kpt. [[Maciej Gabała]] ps. „Marek”. 27 marca 1944 miała miejsce największa akcja zbrojna zorganizowana przez AK na terenie Grójca, mianowicie uwolnienie więźniów z budynku zajmowanego przez gestapo na ulicy Mogielnickiej (obecnie „Caritas”), w tym [[Maciej Gabała|Macieja Gabały]]. Żaden z AK-owców nie zginął. Jeden z odbitych więźniów zmarł w kilka dni później na skutek wcześniejszego pobicia przez Niemców podczas śledztwa. Komendantem Obwodu Grójec AK był wówczas kpt. Dionizy Rusek ps. „Halny” i „Grań”. W odwecie za akcję Obwodu Grójec AK Niemcy rozstrzelali w Warszawie 20 zakładników. Planowali również rozstrzelać 50 Polaków na terenie [[Powiat grójecki|powiatu grójeckiego]], jednak tym planom sprzeciwił się starosta [[Werner Zimmermann]]. | W połowie marca 1944 aresztowany został szef kontrwywiadu Obwodu Grójec Głuszec kpt. [[Maciej Gabała]] ps. „Marek”. 27 marca 1944 miała miejsce największa akcja zbrojna zorganizowana przez AK na terenie [[Grójec|Grójca]], mianowicie uwolnienie więźniów z budynku zajmowanego przez gestapo na ulicy Mogielnickiej (obecnie „Caritas”), w tym [[Maciej Gabała|Macieja Gabały]]. Żaden z AK-owców nie zginął. Jeden z odbitych więźniów zmarł w kilka dni później na skutek wcześniejszego pobicia przez Niemców podczas śledztwa. Komendantem Obwodu Grójec AK był wówczas kpt. Dionizy Rusek ps. „Halny” i „Grań”. W odwecie za akcję Obwodu Grójec AK Niemcy rozstrzelali w Warszawie 20 zakładników. Planowali również rozstrzelać 50 Polaków na terenie [[Powiat grójecki|powiatu grójeckiego]], jednak tym planom sprzeciwił się starosta [[Werner Zimmermann]]. | ||
=== Rozwiązanie oddziałów Armii Krajowej === | === Rozwiązanie oddziałów Armii Krajowej === | ||
| Linia 100: | Linia 100: | ||
=== Organizacja Obwodu === | === Organizacja Obwodu === | ||
* Ośrodek I ZWZ-AK | * [[Ośrodek I ZWZ-AK Grójec]], | ||
* Ośrodek II ZWZ-AK | * [[Ośrodek II ZWZ-AK Tarczyn]], | ||
* Ośrodek III ZWZ-AK | * [[Ośrodek III ZWZ-AK Góra Kalwaria]], | ||
* Ośrodek IV ZWZ-AK | * [[Ośrodek IV ZWZ-AK Warka]], | ||
* Ośrodek V ZWZ-AK | * [[Ośrodek V ZWZ-AK Nowa Wieś]], | ||
* Ośrodek VI ZWZ-AK | * [[Ośrodek VI ZWZ-AK Goszczyn]], | ||
* Ośrodek VII ZWZ-AK | * [[Ośrodek VII ZWZ-AK Mogielnica]], | ||
* Ośrodek VIII ZWZ-AK | * [[Ośrodek VIII ZWZ-AK Lipie]], | ||
* Ośrodek IX ZWZ-AK | * [[Ośrodek IX ZWZ-AK Chynów]]. Funkcje komendantów ośrodków pełnili: | ||
* I – ppor. Bogusław Kolwas, ppor. Edward Zdanowicz (od 1941), por. [[Stefan Głogowski]] „Józef” (od 1943 do 19 stycznia 1945), | * I – ppor. Bogusław Kolwas, ppor. Edward Zdanowicz (od 1941), por. [[Stefan Głogowski]] „Józef” (od 1943 do 19 stycznia 1945), | ||
* II – kpt. Edward Ziółkowski „Zośka” (do 9 września 1943), por. Jan Duszyński „Czar” (do sierpnia 1944), por. Stefan Piórkowski „Roger” (do 19 stycznia 1945), | * II – kpt. Edward Ziółkowski „Zośka” (do 9 września 1943), por. Jan Duszyński „Czar” (do sierpnia 1944), por. Stefan Piórkowski „Roger” (do 19 stycznia 1945), | ||
* III – ppor. Franciszek Sławiński „Puchacz” (do grudnia 1941), por. Tomasz Musiałowski „Lis" (do listopada 1943), por. Szymon Gawarkiewicz „Sten” (do 19 stycznia 1945), | * III – ppor. Franciszek Sławiński „Puchacz” (do grudnia 1941), por. Tomasz Musiałowski „Lis" (do listopada 1943), por. Szymon Gawarkiewicz „Sten” (do 19 stycznia 1945), | ||
* IV – ppor. Aleksander Gajewski „Maciej”, ppor. Czesław Mituła „Ketling” (do VIII 1943), por. Józef Ruszkowski „Florian” (do 18 listopada 1944), | * IV – ppor. Aleksander Gajewski „Maciej”, ppor. Czesław Mituła „Ketling” (do VIII 1943), por. [[Józef Ruszkowski]] „Florian” (do 18 listopada 1944), | ||
* V – kpt. Józef Szczupak „Okrzeja”, „Żmijewski” (do 18 listopada 1944), | * V – kpt. Józef Szczupak „Okrzeja”, „Żmijewski” (do 18 listopada 1944), | ||
* VI – kpt. Edward Gajdamowicz „Wilk”, „Mruk” (do 19 stycznia 1945), | * VI – kpt. Edward Gajdamowicz „Wilk”, „Mruk” (do 19 stycznia 1945), | ||