Obwód Grójec Armii Krajowej: Różnice pomiędzy wersjami

brak opisu edycji
Nie podano opisu zmian
Nie podano opisu zmian
Linia 6: Linia 6:


== Historia ==
== Historia ==
=== Akcje sabotażowo-dywersyjne i likwidacyjne ===
* 29 marca 1943 roku patrol Kedywu obwodu zastrzelił konfidenta policji bezpieczeństwa, mieszkańca Góry Kalwarii – E.M.
* 30 marca 1943 roku patrol Kedywu obwodu zastrzelił konfidenta policji bezpieczeństwa, mieszkańca Góry Kalwarii – Cz.K.
* W kwietniu 1943 roku wykonano wyrok na konfidencie i zdrajcy, mieszkańcu [[Grójec|Grójca]] ? B.M.
* 10 kwietnia 1943 roku patrol Kedywu obwodu stoczył potyczkę z oddziałem niemieckim patrolującym szosę Mszczonów – Grójec. W wyniku wymiany ognia zabity został folksdojcz, drugi został ranny. Ponadto zdobyto karabin.
* 20 kwietnia 1943 roku, z wyroku WSS z 29 marca 1943 roku, zastrzelono mieszkańca [[Grójec|Grójca]] L.D. Była to kara za wysyłanie donosów do władz niemieckich.
* 11 lipca 1943 roku połączone oddziały Kedywu obwodu, w sile ok. 100 żołnierzy pod dowództwem por. Stefana Piórkowskiego „Rogera”, przeprowadziły akcję rozbrajania kolonistów niemieckich, którzy zamieszkiwali wieś Wilhelminów (obecnie [[Wilhelmów]]). Zdobyto 6 karabinów, 2 dubeltówki, 3 pistolety i 40 szt. amunicji.
* 26 sierpnia 1943 roku patrol Kedywu obwodu w sile 6 żołnierzy dokonał napadu na dom folksdojcza Millera, zamieszkującego wieś [[Borzęcin]]. Zdobyto karabin i pistolet.
* 27 sierpnia 1943 roku oddział partyzancki obwodu w sile 23 żołnierzy przystąpił do rewizji i rozbrajania kolonistów niemieckich osadzonych we wsi [[Józefów]]. Wieś rozciągała się na przestrzeni ponad 2 kilometrów, a poszczególne gospodarstwa oddalone były od siebie o kilkaset metrów. Zdobycz okazała się niestety mizerna, zdobyto bowiem jedynie 2 pistolety. Przy okazji wymierzono karę chłosty 8 Niemcom.
* 3 września 1943 roku patrol Kedywu obwodu w sile 5 ludzi przeprowadził rewizję w domu Niemca Baraucha, mieszkającego we wsi [[Janki]]. Nie zastano go jednak w domu. Zabrano pistolet.
* 21 września 1943 roku patrol dywersyjny Kedywu obwodu w sile 5 żołnierzy przebranych w niemieckie mundury za pomocą podrobionego klucza dostał się do garażu miejscowego starostwa. Zabrano stamtąd ckm, „Maxim” na podstawie oraz pistolet. Podczas powrotu natknięto się na żandarma, którego zastrzelono w chwili próby sięgnięcia po broń. Zabitemu zabrano pistolet.
* 1 grudnia 1943 roku patrol bojowy Kedywu obwodu przeprowadził rewizję u gospodarza, który podejrzany był o działanie w szeregach bandy rabunkowej. W wyniku rewizji znaleziono 5 karabinów. Gospodarza i członków bandy, złożonej z 4 osób zastrzelono.
* 21 grudnia 1943 roku zlikwidowano 2 bandytów, natomiast za współpracę z nimi w stosunku do 10 osób zastosowano karę chłosty.
* W nocy z 22 na 23 grudnia 1943 roku patrol Kedywu obwodu otoczył i zaatakował bandę rabunkową, niszcząc ogniem zabudowania, w których bandyci się skryli. Zabito 4 z nich, zdobyto karabin i pistolet.
* 31 grudnia 1943 roku patrol bojowy Kedywu obwodu zaatakował, a następnie rozbił bandę złożoną z 4 ludzi. Zabito 2 kryminalistów, w tym przywódcę bandy, jednego raniono. Zdobyto karabin.
* 12 stycznia 1944 roku patrol Kedywu obwodu zastrzelił przywódcę okolicznej bandy rabunkowej.
* 17 stycznia 1944 roku patrol Kedywu obwodu zaatakował 4 bandytów złapanych na gorącym uczynku podczas rabunku w jednej ze wsi. W wyniku strzelaniny jeden bandyta został ciężko ranny, pozostali zdołali uciec.
* 2 lutego 1944 roku w obwodzie zlikwidowano w jednej z miejscowości 7-osobową bandę rabunkową.
* 28 lutego 1944 roku zlikwidowano prewencyjnie Z.P.
* 10 marca 1944 roku zlikwidowano prewencyjnie S.L. wraz z żoną – za dekonspirację wobec Niemców komendanta jednej z placówek.
* Dodatkowo w okresie od 21 stycznia do 20 lutego 1944 roku w samym tylko obwodzie wykonano 22 kary chłosty za gorliwe wysługiwanie się Niemcom.
* 5 marca 1944 roku oddział bojowy obwodu rozbił w jednej z miejscowości dużą bandę rabunkową liczącą 17 osób. Zabito 2 bandytów, 1 został ranny.
* 13 marca 1944 roku patrol Kedywu obwodu zastrzelił 3 bandytów.
=== Akcja na Caritas ===
● ''Więcej w osobnym artykule: [[Akcja na Caritas]].''
W połowie marca 1944 aresztowany został szef kontrwywiadu Obwodu Grójec Głuszec kpt. [[Maciej Gabała]] ps. „Marek”. 27 marca 1944 miała miejsce największa akcja zbrojna zorganizowana przez AK na terenie Grójca, mianowicie uwolnienie więźniów z budynku zajmowanego przez gestapo na ulicy Mogielnickiej (obecnie „Caritas”), w tym [[Maciej Gabała|Macieja Gabały]]. Żaden z AK-owców nie zginął. Jeden z odbitych więźniów zmarł w kilka dni później na skutek wcześniejszego pobicia przez Niemców podczas śledztwa. Komendantem Obwodu Grójec AK był wówczas kpt. Dionizy Rusek ps. „Halny” i „Grań”. W odwecie za akcję Obwodu Grójec AK Niemcy rozstrzelali w Warszawie 20 zakładników. Planowali również rozstrzelać 50 Polaków na terenie [[Powiat grójecki|powiatu grójeckiego]], jednak tym planom sprzeciwił się starosta [[Werner Zimmermann]].
W połowie marca 1944 aresztowany został szef kontrwywiadu Obwodu Grójec Głuszec kpt. [[Maciej Gabała]] ps. „Marek”. 27 marca 1944 miała miejsce największa akcja zbrojna zorganizowana przez AK na terenie Grójca, mianowicie uwolnienie więźniów z budynku zajmowanego przez gestapo na ulicy Mogielnickiej (obecnie „Caritas”), w tym [[Maciej Gabała|Macieja Gabały]]. Żaden z AK-owców nie zginął. Jeden z odbitych więźniów zmarł w kilka dni później na skutek wcześniejszego pobicia przez Niemców podczas śledztwa. Komendantem Obwodu Grójec AK był wówczas kpt. Dionizy Rusek ps. „Halny” i „Grań”. W odwecie za akcję Obwodu Grójec AK Niemcy rozstrzelali w Warszawie 20 zakładników. Planowali również rozstrzelać 50 Polaków na terenie [[Powiat grójecki|powiatu grójeckiego]], jednak tym planom sprzeciwił się starosta [[Werner Zimmermann]].


Linia 11: Linia 40:


=== Okres po rozwiązaniu Obwodu AK Grójec ===
=== Okres po rozwiązaniu Obwodu AK Grójec ===
W marcu 1945 roku rozpoczął w Grójcu działalność [[Ruch Oporu Armii Krajowej]], na czele którego stanął kpt. [[Stefan Głogowski]], ps. „Józef”. Partyzanci stworzyli wywiad i umieścili agenturę w UB, zdobywali fundusze na swoją działalność, rozbrajali posterunki MO. Za brutalne traktowanie więźniów, po wcześniejszych ostrzeżeniach, w maju 1945 roku zastrzelono szefa PUBP w Warce – Ryszarda Gołębiowskiego, a dwa miesiące później szefa PUBP w Grójcu – Ładysława Inowolskiego.  
W marcu 1945 roku rozpoczął w [[Grójec|Grójcu]] działalność [[Ruch Oporu Armii Krajowej]], na czele którego stanął kpt. [[Stefan Głogowski]], ps. „Józef”. Partyzanci stworzyli wywiad i umieścili agenturę w UB, zdobywali fundusze na swoją działalność, rozbrajali posterunki MO. Za brutalne traktowanie więźniów, po wcześniejszych ostrzeżeniach, w maju 1945 roku zastrzelono szefa PUBP w [[Warka|Warce]] – Ryszarda Gołębiowskiego, a dwa miesiące później szefa PUBP w [[Grójec|Grójcu]] – Ładysława Inowolskiego.  


W nocy 21 listopada 1945 roku 100-osobowy oddział ROAK pod wodzą kpt. [[Stefana Głogowskiego]] „Józefa” dokonał nieudanego ataku na siedzibę Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Grójcu, mieszczącą się w dawnym budynku „Caritasu” przy ul. Mogielnickiej. Mimo zmasowanego ognia partyzantom nie udało się zdobyć więzienia.  
W nocy 21 listopada 1945 roku 100-osobowy oddział ROAK pod wodzą kpt. [[Stefana Głogowskiego]] „Józefa” dokonał nieudanego ataku na siedzibę Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Grójcu, mieszczącą się w dawnym budynku „Caritasu” przy ul. Mogielnickiej. Mimo zmasowanego ognia partyzantom nie udało się zdobyć więzienia.