Grójec: Różnice pomiędzy wersjami

Grójec (tekst źródłowy)

Wersja z 10:12, 12 lis 2023

Dodane 958 bajtów , 12 lis 2023

brak opisu edycji

WizualnieWikikod

Admin

Biurokraci, Administratorzy interfejsu, Administratorzy

1806

edycji

@@ Linia 111: / Linia 111: @@
 ● ''Więcej w osobnym artykule: [[Grójec w czasie II wojny światowej]].''
 [[Plik:Handlarz na wozie zaprzężonym w osły na rynku w Grójcu.jpg|alt=Handlarz na wozie zaprzężonym w osły na rynku w Grójcu, sierpień 1942|mały|Handlarz na wozie zaprzężonym w osły na rynku w Grójcu, sierpień 1942]]
-W 1939 r. Grójec miał ok. 11 500 mieszkańców i ok. 30 ulic.
+W 1939 r. Grójec miał ok. 11 500 mieszkańców (w tym ok. 5 tys. Żydów) i ok. 30 ulic.
 Działania wojenne w Grójcu rozpoczęły się bombardowaniami 6 września 1939 roku. Wojska niemieckie wkroczyły do miasta dwa dni później, 8 września.
@@ Linia 119: / Linia 119: @@
 W roli gospodarzy miasta Niemcy wyasfaltowali ulice Skargi i Piłsudskiego (Pilsudsky Strasse), zbudowali basen koło budynku starostwa i fontanny na rynku.
-Okres wojny miasto przeżyło dość spokojnie, zaopatrując stolicę w żywność i udzielając schronienia jej mieszkańcom. W przerażenie wprawiały ogniste łuny nad Warszawą i dochodzące stamtąd niesamowite wieści. W mieście i okolicy zorganizowano ruch oporu. Grójeckie było terenem działania licznych oddziałów partyzantów walczących z okupantem. Przeprowadzono kilka udanych akcji zbrojnych.
+Okres wojny miasto przeżyło dość spokojnie, zaopatrując stolicę w żywność i udzielając schronienia jej mieszkańcom. W przerażenie wprawiały ogniste łuny nad Warszawą i dochodzące stamtąd niesamowite wieści.
+W mieście i okolicy zorganizowano ruch oporu. Grójeckie było terenem działania licznych oddziałów partyzantów walczących z okupantem.
+Najważniejszą z organizacji ruchu oporu była Armia Krajowa, która utworzyła na terenie powiatu grójeckiego [[Obwód Grójec Armii Krajowej|obwód Grójec-„Głuszec”]].
+Przeprowadzono kilka udanych akcji zbrojnych, z najważniejszą - [[Akcja na Caritas|akcją na „Caritas”]] na czele.
 ==== Getto żydowskie w Grójcu ====
 Decyzja o utworzenia "żydowskiej dzielnicy mieszkaniowej" w Grójcu zapadła w listopadzie 1940 roku. 25 listopada tego roku, stosując się do zarządzenia starosty, Zarząd Miejski w Grójcu podał do ogólnej wiadomości, że utworzona została dzielnica żydowska. Przesiedlenie nastąpiło natychmiastowo - po 28 listopada Żydzi mieszkający poza wyznaczoną strefą podlegali karze.
-Getto grójeckie istniało zaledwie trzy miesiące – ostateczna deportacja grójeckich Żydów do getta warszawskiego nastąpiła pod koniec 1941 roku<ref>W dostępnych źródłach podawane są różne daty wysiedlenia Żydów grójeckich. Można jednak wywnioskować, iż wysiedlenie rozpoczęto w sobotę 22 lutego, a zakończono w poniedziałek 24 lutego 1941 roku.</ref>. Niemcy pozostawili jedynie kilkadziesiąt potrzebnych im osób – żydowskich fachowców, dla których stworzono tzw. małe getto.
+Getto zlokalizowano w zachodniej części miasta w rejonie ulic: Kościelnej, Mszczonowskiej, Lewiczyńskiej i Mogielnickiej. Getta nie otoczono murem, jednak nie można go było opuszczać pod groźbą kary śmierci. Panowały tak trudne warunki: przeludnienie, choroby, głód, brak opału.
+Getto grójeckie istniało zaledwie trzy miesiące – ostateczna deportacja grójeckich Żydów do getta warszawskiego nastąpiła pod koniec lutego 1941 roku<ref>W dostępnych źródłach podawane są różne daty wysiedlenia Żydów grójeckich. Można jednak wywnioskować, iż wysiedlenie rozpoczęto w sobotę 22 lutego, a zakończono w poniedziałek 24 lutego 1941 roku.</ref>. Około 100 Żydów przewieziono tam ciężarówką, pozostałym Niemcy nakazali zgromadzić się na placu targowym przed ratuszem. Uformowanych w kolumnę Żydów przepędzono na stację grójeckiej kolejki wąskotorowej, gdzie zostali załadowani do bydlęcych wagonów i wywiezieni do getta w Warszawie.
+Niemcy pozostawili w Grójcu jedynie kilkadziesiąt potrzebnych im osób – żydowskich fachowców, dla których stworzono tzw. małe getto.
+==== Wyzwolenie Grójca ====
 Grójec został wyzwolony 15 stycznia 1945 r. (na pamiątkę tego faktu Warszawską przemianowano na 15 Stycznia), zaś pierwsze oddziały Wojska Polskiego maszerowały jego ulicami w lutym tego samego roku.
@@ Linia 133: / Linia 144: @@
 W okresie pojałtańskiej Polski postępował rozwój cywilizacyjny i gospodarczy, przybywało mieszkańców, domów i ulic. Nie dało się uniknąć zmian mających symbolizować „postępowe” przemiany społeczno-polityczne, wszechobecną ideologię oraz obowiązującą wykładnię dziejów. Zamiast Marszałka Piłsudskiego – Związek Walki Młodych, zamiast Polskiej Organizacji Wojskowej – Świerczewskiego, zamiast Rynku – najpierw Plac Stalina, potem Plac Wolności. Laskową przemianowano na Dwudziestolecia, Radomską na Aleję Niepodległości. Manifest PKWN z 22 lipca 1944 r. uczczono ulicą 22 Lipca.
-Do większych inwestycji z lat Polski Ludowej należą: budowa stadionu, nowego szpitala i gmachu szkoły podstawowej, tzw. dwójki. Większość rozrastającego się miasta skanalizowano i zwodociągowano. W połowie lat 70. pod budownictwo jednorodzinne przekazano teren położony w obrębie Al. Niepodległości i ul. Lewiczyńskiej. Wybierając patronów nowych ulic, sięgnięto m.in. do etosu II wojny światowej: Gwardzistów, Armii Ludowej, Batalionów Chłopskich. Władze jako patrona ulicy nie zaakceptowały Armii Krajowej, choć podobno przemycono nazwę w zawoalowanej formie: Walecznych. Patronem nowej ulicy domów jednorodzinnych ustanowiono żołnierza Gwardii Ludowej rodem z niedalekiego [[Uleniec|Uleńca]], Władysława Pietrusiaka (1909–1944), który przez rok uczęszczał do grójeckiego gimnazjum.
+Do większych inwestycji z lat Polski Ludowej należą: budowa stadionu, nowego szpitala i gmachu szkoły podstawowej, tzw. dwójki. Większość rozrastającego się miasta skanalizowano i zwodociągowano. W połowie lat 70. pod budownictwo jednorodzinne przekazano teren położony w obrębie Al. Niepodległości i ul. Lewiczyńskiej. Wybierając patronów nowych ulic, sięgnięto m.in. do etosu II wojny światowej: Gwardzistów, Armii Ludowej, Batalionów Chłopskich. Władze jako patrona ulicy nie zaakceptowały Armii Krajowej, choć podobno przemycono nazwę w zawoalowanej formie: Walecznych. Patronem nowej ulicy domów jednorodzinnych ustanowiono żołnierza Gwardii Ludowej rodem z niedalekiego [[Uleniec|Uleńca]], [[Władysław Pietrusiak|Władysława Pietrusiaka]] (1909–1944), który przez rok uczęszczał do grójeckiego gimnazjum.
 [[Plik:Baner reklamowy Spółdzielni Ogrodniczej w Grójcu, rok 1968.jpg|alt=Baner reklamowy Spółdzielni Ogrodniczej w Grójcu na trasie Wyścigu Pokoju w pobliżu Pałacu Lubomirskich w Warszawie, rok 1968|mały|250x250px|Baner reklamowy Spółdzielni Ogrodniczej w Grójcu (1968 r.)]]
 Powstały nowe zakłady pracy: Zakłady Przemysłu Terenowego, ZTS FSC „POLMO”, Spółdzielnia Ogrodnicza, PKS, TECHNOCHEMIA i szereg innych.