1806
edycji
Szwoleżerowie: Różnice pomiędzy wersjami
brak opisu edycji
(Utworzono nową stronę "'''Szwoleżerowie''' – potoczna nazwa oddziałów tajnej Organizacji Wojskowej skrajnie prawicowego ugrupowania Obóz Narodowo-Radykalny (ONR) - Falanga (od tytułu pisma). W Grójcu i okolicy zaczęto organizować je od 15 października 1939 r. ONR - Falanga powstał po zdelegalizowaniu ONR (10 lipca 1934) i jego rozłamie na grupę „starego” ONR, później określanego jako ONR - ABC (od tytułu pisma) oraz na „pepistów” (od nazwiska przyw…") |
Nie podano opisu zmian |
||
| Linia 14: | Linia 14: | ||
Z archiwum III szwadronu wynika, że przed 1 czerwca 1943 dowódcą II pułku Szwoleżerów był nie do końca zidentyfikowany major „Wąsowicz”, wg niektórych niezweryfikowanych przekazów dzierżawca (?) i dyrektor motorowego młyna Giser Grynberg i s-ka („Greno”), jego adiutantem (według [[Ludwik Michalski|Ludwika Michalskiego]], powiatowego komendanta [[Szare Szeregi|Szarych Szeregów]]) Antoni Jackowski, zastępcą zaś kpt. Sobczak. „Wąsowicz” 13 czerwca 1943 na wniosek dowódcy V szwadronu, „Mariana Orlicza”, z 1 czerwca, mianował na wyższe stopnie 13 żołnierzy. [[Henryk Świderski]] w książce ''Okupacja i konspiracja w Obwodzie Grójec - „Głuszec”'', na podstawie nie do końca zweryfikowanych przekazów, podał, że dowódcą Pułku był dyplomowany płk kawalerii Mączyński, prawdopodobnie Czesław; który w czasie okupacji mieszkał w [[Grójec|Grójcu]]. Informację taką przekazało wiele osób, m.in. Roman Klimaszewski „Ślepowron”, oficer gospodarczy Komendy Obwodu Armii Krajowej. Adiutantem Mączyńskiego miał być piekarz, plutonowy Tadeusz Kowalczyk „Borman”. Być może Mączyńskiego zastąpił „Wąsowicz”. | Z archiwum III szwadronu wynika, że przed 1 czerwca 1943 dowódcą II pułku Szwoleżerów był nie do końca zidentyfikowany major „Wąsowicz”, wg niektórych niezweryfikowanych przekazów dzierżawca (?) i dyrektor motorowego młyna Giser Grynberg i s-ka („Greno”), jego adiutantem (według [[Ludwik Michalski|Ludwika Michalskiego]], powiatowego komendanta [[Szare Szeregi|Szarych Szeregów]]) Antoni Jackowski, zastępcą zaś kpt. Sobczak. „Wąsowicz” 13 czerwca 1943 na wniosek dowódcy V szwadronu, „Mariana Orlicza”, z 1 czerwca, mianował na wyższe stopnie 13 żołnierzy. [[Henryk Świderski]] w książce ''Okupacja i konspiracja w Obwodzie Grójec - „Głuszec”'', na podstawie nie do końca zweryfikowanych przekazów, podał, że dowódcą Pułku był dyplomowany płk kawalerii Mączyński, prawdopodobnie Czesław; który w czasie okupacji mieszkał w [[Grójec|Grójcu]]. Informację taką przekazało wiele osób, m.in. Roman Klimaszewski „Ślepowron”, oficer gospodarczy Komendy Obwodu Armii Krajowej. Adiutantem Mączyńskiego miał być piekarz, plutonowy Tadeusz Kowalczyk „Borman”. Być może Mączyńskiego zastąpił „Wąsowicz”. | ||
Żołnierze Szwoleżerów w [[Grójec|Grójcu]] początkowo rekrutowali się głównie z byłych wojskowych formacji konnych lub innych formacji, z członków [[Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”|Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”]], druhów Straży Pożarnej w Grójcu a także z ludzi, którzy nigdy nie służyli w wojsku. Czy i ilu żołnierzy przed 1939 było członkami ONR, nie wiadomo. | Żołnierze Szwoleżerów w [[Grójec|Grójcu]] początkowo rekrutowali się głównie z byłych wojskowych formacji konnych lub innych formacji, z członków [[Polskie Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”. Okręg Grójec|Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”]], druhów [[Straż Pożarna w Grójcu|Straży Pożarnej w Grójcu]] a także z ludzi, którzy nigdy nie służyli w wojsku. Czy i ilu żołnierzy przed 1939 było członkami ONR, nie wiadomo. | ||
Z dotychczasowych ustaleń wiemy tylko, że żołnierzami organizacji wojskowej Szwoleżerowie byli (oprócz wcześniej wymienionych: Antoniego Jackowskiego, Jerzego Rygiela, Jana Bałamuta, Mariana Winka, Franciszka Wiazewicza, Mączyńskiego, Sobczaka, Tadeusza Kowalczyka, „Wąsowicza”) m.in.: | Z dotychczasowych ustaleń wiemy tylko, że żołnierzami organizacji wojskowej Szwoleżerowie byli (oprócz wcześniej wymienionych: Antoniego Jackowskiego, Jerzego Rygiela, Jana Bałamuta, Mariana Winka, Franciszka Wiazewicza, Mączyńskiego, Sobczaka, Tadeusza Kowalczyka, „Wąsowicza”) m.in.: | ||
| Linia 147: | Linia 147: | ||
Wywiad Armii Krajowej Obwodu Grójec - „Głuszec” bardzo uważnie obserwował Szwoleżerów i informacje o nich przesyłał do Komendy Podokręgu. W raporcie miesięcznym za okres 15 października-30 listopada 1943 informowano: „''Szwoleżerowie rekrutują się przeważnie z byłych wojskowych formacji konnych. Dotychczas nie unormowali swych stosunków z PZP'' (kryptonim [[Armia Krajowa|Armii Krajowej]])''. Ostatnio Szwoleżerowie przez swych członków w wydziale młyńskim Starostwa rozpoczęli zbiórkę na utworzenie oddziału konnego na terenie powiatu. Sumy ściągają z młynarzy, proporcjonalnie do ich dochodów, stosując przy tym metody cichego szantażu. Każdy nagabnięty boi się odmówić z tytułu ich możliwości i prawa ingerencji. Zbiórka jest w toku i daje niesłychanie wysokie rezultaty. Stosunek władz powiatowych do nich krytyczny, ale na razie bez konkretnego stanowiska''”. | Wywiad Armii Krajowej Obwodu Grójec - „Głuszec” bardzo uważnie obserwował Szwoleżerów i informacje o nich przesyłał do Komendy Podokręgu. W raporcie miesięcznym za okres 15 października-30 listopada 1943 informowano: „''Szwoleżerowie rekrutują się przeważnie z byłych wojskowych formacji konnych. Dotychczas nie unormowali swych stosunków z PZP'' (kryptonim [[Armia Krajowa|Armii Krajowej]])''. Ostatnio Szwoleżerowie przez swych członków w wydziale młyńskim Starostwa rozpoczęli zbiórkę na utworzenie oddziału konnego na terenie powiatu. Sumy ściągają z młynarzy, proporcjonalnie do ich dochodów, stosując przy tym metody cichego szantażu. Każdy nagabnięty boi się odmówić z tytułu ich możliwości i prawa ingerencji. Zbiórka jest w toku i daje niesłychanie wysokie rezultaty. Stosunek władz powiatowych do nich krytyczny, ale na razie bez konkretnego stanowiska''”. | ||
Żołnierze 2 pułku Szwoleżerów na ogół byli mało zdyscyplinowani, hałaśliwi, nie do końca przestrzegali zasad konspiracji. W lutym 1944 r. doprowadziło to do licznych aresztowań i w konsekwencji do rozbicia organizacji. Część Szwoleżerów musiała się ukrywać (m.in. | Żołnierze 2 pułku Szwoleżerów na ogół byli mało zdyscyplinowani, hałaśliwi, nie do końca przestrzegali zasad konspiracji. W lutym 1944 r. doprowadziło to do licznych aresztowań i w konsekwencji do rozbicia organizacji. Część Szwoleżerów musiała się ukrywać (m.in. Marian Winek, Jan Bałamut). Spośród aresztowanych zamordowani zostali druhowie Straży Pożarnej w Grójcu: Piotr Kowalczyk (na Pawiaku), Jan Dutkiewicz, Zdzisław Głowacki, Mieczysław Stankiewicz. [[Henryk Świderski]] na podstawie zachowanych źródeł archiwalnych ustalił, że Komenda Obwodu Armii Krajowej do opanowania lotniska [[Słomczyn]] przewidywała użycie 3 szwadronów 2 pułku Szwoleżerów, dwa zaś [spoza pułku] miały znaleźć się w odwodzie Komendy Obwodu AK. Zdaje się stąd wynikać, że przewidywano, że do czasu Akcji „Burza” dojdzie do scalenia Szwoleżerów z Armią Krajową, lub że wezmą udział w niej, jako samodzielne oddziały. W czasie koncentracji oddziałów AK [[Obwód Grójec Armii Krajowej|Obwodu Grójec - „Głuszec”]], ogłoszonej w związku z wybuchem powstania warszawskiego, kwatermistrz Szwoleżerów, por. „Grzmot”, znajdujący się w rejonie koncentracji kompanii „Lisa” (Stefana Mieczysława Piątka), prosił za pośrednictwem dowódcy III batalionu, kpt. „Żmijewskiego” (Józef Szczupak), o skontaktowanie go z kpt. „Halnym” ([[Dionizy Rusek|Dionizym Wincentym Rusek-Wolskim]]), komendantem AK Obwodu Grójec - „Głuszec”. Czy doszło do niego, jaka była treść rozmowy, czego dotyczyła, nie wiadomo. Brak też danych o udziale Szwoleżerów w Akcji „Burza” i scaleniu się z Armią Krajową. | ||
== Przypisy == | == Przypisy == | ||